Iran thiết lập luật chơi mới tại "yết hầu" Hormuz

Phá vỡ sự im lặng sau những biến động nhân sự cấp cao, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei vừa phát đi mệnh lệnh lịch sử, chính thức xác lập cơ chế quản lý mới tại eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư. Giữa lúc Mỹ đang ráo riết lôi kéo các đồng minh thành lập liên minh hàng hải quốc tế, Tehran đã chọn cách trả lời bằng một "chương mới" đầy quyết liệt: Biến vùng biển huyết mạch này thành thành trì chủ quyền không thể xâm phạm.

Tehran khẳng định sẽ loại bỏ mọi sự "lạm dụng" từ đối thủ, đồng thời đặt điều kiện dỡ bỏ phong tỏa cảng biển làm tiền đề cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.

Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ triển khai “cơ chế quản lý mới” tại vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz theo chỉ thị của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Đây là khu vực then chốt của dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, đồng thời là điểm nóng địa chính trị trong bối cảnh xung đột chưa hạ nhiệt.

Theo tuyên bố chính thức, các nguyên tắc kiểm soát đã được thiết lập và sẽ được thực thi nhất quán, nhằm củng cố chủ quyền của Iran trên dải bờ biển dài khoảng 2.000km và khu vực hàng hải chiến lược. Tehran nhấn mạnh mục tiêu kép: biến vùng biển thành nguồn lực kinh tế trong nước, đồng thời bảo đảm an ninh cho khu vực.

Trước đó, Lãnh tụ Tối cao Iran khẳng định một “chương mới” đã mở ra tại Hormuz, với định hướng tăng cường kiểm soát nhằm ngăn chặn các hành vi bị coi là lạm dụng tuyến hàng hải. Ông đồng thời nhấn mạnh lợi ích chung của các quốc gia ven Vịnh, cho rằng ổn định khu vực là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng và thịnh vượng.

Trên thực tế, Iran đã áp dụng các biện pháp hạn chế một phần hoạt động tại eo biển Hormuz kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát. Kịch bản hậu xung đột, theo Tehran, sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ tại đây.

Ở chiều ngược lại, Mỹ và các đồng minh phương Tây gia tăng sức ép nhằm bảo vệ tự do hàng hải. Washington được cho là đang xúc tiến một liên minh quốc tế mới, kêu gọi các quốc gia tham gia bảo đảm an toàn vận tải qua Hormuz – tuyến đường vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới.

Tuy nhiên, Tehran phản ứng cứng rắn. Đại diện ngoại giao Iran nhấn mạnh mọi sự hiện diện quân sự nước ngoài tại khu vực, kể cả từ châu Âu, đều không thể chấp nhận. Quan điểm này phản ánh lập trường xuyên suốt: các sáng kiến an ninh tại Hormuz phải có sự đồng thuận của Iran với tư cách quốc gia ven biển.

Trong khi đó, tiến trình đàm phán vẫn để ngỏ. Iran cho biết sẵn sàng hướng tới chấm dứt xung đột, nhưng kèm theo các điều kiện cốt lõi, đặc biệt là dỡ bỏ phong tỏa kinh tế và đảm bảo không tái diễn tấn công. Mức độ mất lòng tin giữa các bên vẫn là rào cản lớn.

Diễn biến hiện tại cho thấy Hormuz không chỉ là tuyến vận tải năng lượng, mà đã trở thành điểm giao cắt giữa an ninh, kinh tế và quyền lực khu vực. Cách Iran triển khai “luật chơi mới” tại đây sẽ quyết định không chỉ cục diện xung đột, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.