Iran sở hữu "chìa khóa" tấn công chính xác tuyệt đối?

Sự cải thiện kinh ngạc về độ chính xác của tên lửa Iran trong các đợt tập kích mới đây đang dấy lên nghi vấn: Tehran đã "chia tay" GPS của Mỹ để bắt tay với hệ thống định vị Bắc Đẩu của Trung Quốc, tạo nên một bài toán nan giải cho hệ thống phòng thủ phương Tây.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, cựu Giám đốc tình báo đối ngoại Pháp Alain Juillet nhận định khả năng Iran tiếp cận hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc là khá lớn.

Trung Quốc phóng vệ tinh Bắc Đẩu tại tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) vào tháng 5/2023. 

Theo ông, độ chính xác của các đòn tấn công tên lửa Iran dường như đã cải thiện rõ rệt so với cuộc xung đột với Israel cách đây vài tháng.

Nhận định này xuất hiện sau khi Iran phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu của Israel và các cơ sở quân sự Mỹ tại Trung Đông.

Dù nhiều mục tiêu đã bị đánh chặn, một số tên lửa vẫn vượt qua hệ thống phòng thủ, gây thiệt hại đáng kể.

Các chuyên gia cho rằng nếu Iran sử dụng hệ thống Bắc Đẩu, việc gây nhiễu sẽ trở nên khó khăn hơn đối với Mỹ. Washington có thể kiểm soát hệ thống định vị GPS, nhưng gần như không có khả năng can thiệp vào mạng lưới vệ tinh của Trung Quốc.

Tehran hiện chưa xác nhận thông tin này.

Bắc Đẩu hoạt động ra sao?

Hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc hiện vận hành khoảng 45 vệ tinh, nhiều hơn so với khoảng 24 vệ tinh của hệ thống GPS.

Tương tự các hệ thống định vị toàn cầu khác như GLONASS của Nga hay Galileo của Liên minh châu Âu, Bắc Đẩu xác định vị trí bằng cách truyền tín hiệu thời gian từ vệ tinh tới thiết bị thu trên mặt đất.

Thiết bị nhận tín hiệu từ nhiều vệ tinh khác nhau, sau đó tính toán khoảng cách để xác định vị trí với độ chính xác cao.

Theo các nhà phân tích, tín hiệu dân sự có sai số khoảng 5–10 mét, trong khi các tín hiệu mã hóa dành cho mục đích quân sự có thể đạt độ chính xác cao hơn nhiều.

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị bắt tay tại Bắc Kinh, tháng 12/2024. 

Iran có thực sự sử dụng Bắc Đẩu?

Iran chưa xác nhận việc sử dụng hệ thống này, nhưng một số nhà nghiên cứu cho rằng quá trình hợp tác công nghệ giữa Tehran và Bắc Kinh đã diễn ra từ nhiều năm trước.

Một số tài liệu cho thấy Iran từng ký thỏa thuận hợp tác liên quan đến việc tích hợp Bắc Đẩu vào hạ tầng công nghệ từ giữa thập niên 2010.

Sau khi hai nước thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2021, việc tiếp cận các tín hiệu định vị tiên tiến hơn có thể đã được mở rộng.

Nếu điều này đúng, quân đội Iran có thể đã tích hợp hệ thống Bắc Đẩu vào các nền tảng như tên lửa đạn đạo, UAV và mạng liên lạc quân sự.

Vì sao vệ tinh có thể thay đổi cục diện?

Trước đây, nhiều tên lửa và UAV của Iran được cho là chủ yếu dựa vào hệ thống dẫn đường quán tính – công nghệ xác định vị trí bằng cảm biến chuyển động.

Hệ thống này có ưu điểm là độc lập và khó bị gây nhiễu, nhưng sai số sẽ tăng dần theo thời gian bay.

Việc kết hợp dẫn đường quán tính với tín hiệu vệ tinh có thể giúp hiệu chỉnh đường bay và tăng đáng kể độ chính xác khi tiếp cận mục tiêu.

Ngoài ra, nếu vũ khí có thể nhận tín hiệu từ nhiều hệ thống vệ tinh khác nhau, khả năng bị gây nhiễu hoàn toàn sẽ giảm đáng kể.

Một số chuyên gia cũng cho rằng hệ thống Bắc Đẩu có khả năng chống gây nhiễu tốt hơn nhờ các cơ chế mã hóa và xác thực tín hiệu.

Ý nghĩa chiến lược

Nếu Iran thực sự tận dụng được công nghệ định vị vệ tinh tiên tiến, điều này có thể đánh dấu bước tiến lớn trong năng lực tấn công chính xác của nước này.

Các nhà phân tích cho rằng trong chiến tranh hiện đại, lợi thế không chỉ nằm ở số lượng vũ khí mà còn phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ như hệ thống vệ tinh định vị.

Về lâu dài, sự xuất hiện của các hệ thống định vị toàn cầu khác ngoài GPS có thể khiến cấu trúc công nghệ quân sự trở nên đa cực hơn, giảm sự phụ thuộc vào một hệ thống duy nhất.