Iran đánh trúng khu vực nhạy cảm, lá chắn thép Israel bị đặt dấu hỏi lớn

Hai quả tên lửa đạn đạo từ Iran rơi xuống chỉ cách nhau vài giờ tại khu vực miền Nam Israel đã tạo ra một trong những dấu hỏi lớn nhất đối với hệ thống phòng thủ nhiều tầng vốn được Tel Aviv coi là lá chắn chiến lược hàng đầu.

Các vụ đánh trúng xảy ra tại thị trấn Dimona và thành phố Arad tối 21/3, gây thiệt hại đáng kể ngay gần khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt bậc nhất Israel — nơi đặt cơ sở nghiên cứu hạt nhân và lò phản ứng hạt nhân chỉ cách Dimona khoảng 12 km.

Việc tên lửa Iran xuyên thủng lớp phòng thủ tại khu vực nhạy cảm này khiến giới quan sát bất ngờ, đặc biệt khi quân đội Israel thừa nhận đã triển khai đánh chặn nhưng không thành công.

Lá chắn nhiều tầng nhưng không tuyệt đối

Theo đánh giá của The New York Times, các vụ đánh trúng mới nhất làm dấy lên lo ngại về hiệu quả thực tế của hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều lớp mà Israel đã xây dựng suốt nhiều năm qua.

Chuẩn tướng Effie Defrin, phát ngôn viên quân đội Israel, cho biết hai sự cố tại Arad và Dimona không liên quan trực tiếp đến nhau, song từ chối tiết lộ chi tiết nguyên nhân kỹ thuật.

Trong khi đó, cựu chỉ huy lực lượng phòng không Israel Ran Kochav thừa nhận: “Dimona được bảo vệ bởi nhiều lớp phòng thủ, nhưng không có hệ thống nào hoàn hảo tuyệt đối. Khâu vận hành đã xuất hiện trục trặc.”

Israel hiện vận hành mạng lưới phòng thủ gồm nhiều lớp:

Tuy nhiên, theo các chuyên gia quân sự, hệ thống tiên tiến nhất như Arrow 3 lại có chi phí cực cao và tốc độ sản xuất chậm, khiến Israel phải cân nhắc kỹ trước mỗi lần khai hỏa.

Israel buộc phải tiết kiệm tên lửa đánh chặn?

Sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran hồi năm 2025, nhiều nguồn tin an ninh Israel từng cảnh báo kho tên lửa đánh chặn của nước này có thể chịu áp lực lớn nếu xung đột kéo dài.

Dù quân đội Israel bác bỏ khả năng thiếu hụt, một số dấu hiệu gần đây cho thấy Tel Aviv đang phải tính toán cẩn trọng hơn trong việc sử dụng khí tài phòng không.

Theo ba nguồn tin an ninh giấu tên, ông Amir Baram gần đây đã tới Washington để đề nghị Mỹ bổ sung thêm tên lửa đánh chặn và đạn dược.

Ông Ran Kochav nhận định: “Nguồn tên lửa đánh chặn không phải là vô tận. Mỗi lần khai hỏa đều phải tính đến khả năng chiến đấu của ngày hôm sau.”

Truyền thông Israel cho biết trong hai vụ việc tại Arad và Dimona, quân đội đã không sử dụng Arrow 3 — loại đánh chặn chiến lược mạnh nhất.

Iran gia tăng độ khó bằng đầu đạn chùm

Theo phát ngôn viên quân đội Israel Nadav Shoshani, trong khoảng 400 tên lửa đạn đạo Iran phóng vào Israel trong ba tuần qua, chỉ có bốn quả xuyên thủng hoàn toàn hệ thống phòng thủ, nhưng đủ để tạo ra thiệt hại đáng kể.

Một số báo cáo cho thấy Iran đã sử dụng tên lửa mang đầu đạn chùm — loại vũ khí làm tăng đáng kể độ phức tạp cho việc đánh chặn.

Chuyên gia quân sự Uzi Rubin giải thích: “Đầu tên lửa có thể chứa hàng chục bom nhỏ. Khi tới gần mục tiêu, lớp vỏ ngoài tách ra, xoay tròn và giải phóng các bom con xuống nhiều vị trí khác nhau.”

Theo ông Rubin, mỗi đầu đạn chùm có thể chứa từ 20 đến 80 bom nhỏ tùy cấu hình tên lửa.

Điều này buộc hệ thống phòng không phải đánh chặn trước khi đầu đạn tách lớp; nếu chậm vài giây, việc ngăn chặn gần như trở nên cực kỳ khó khăn.

Cuộc đánh chặn như “hai viên đạn lao vào nhau”

Chuyên gia công nghệ quân sự Yehoshua Kalisky cho rằng ngay cả những hệ thống hiện đại nhất cũng bị giới hạn bởi yếu tố vật lý.

Arrow 2 cần kích nổ ở cự ly cực gần mục tiêu, còn Arrow 3 yêu cầu va chạm trực diện tuyệt đối.

“Điều đó khó chẳng khác nào buộc hai viên đạn lao thẳng vào nhau giữa không trung”, ông nói.

Theo ông Kalisky, một số tên lửa Iran còn có khả năng đổi hướng trong giai đoạn cuối, trong khi nhiễu động khí quyển cũng đủ làm sai lệch tính toán quỹ đạo đánh chặn.

Ngoài ra, phần khoang nhiên liệu sau khi tách khỏi tên lửa cũng trở thành mối đe dọa lớn đối với dân thường.

“Chúng rất lớn, kích cỡ gần như một chiếc xe buýt và khi rơi xuống có thể gây hậu quả nghiêm trọng”, ông cảnh báo.

Bài toán mới với Israel

Các vụ đánh trúng gần Dimona cho thấy dù sở hữu một trong những mạng lưới phòng thủ tinh vi nhất thế giới, Israel vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bị xuyên thủng trước các đợt tấn công có mật độ cao và công nghệ ngày càng phức tạp từ Iran.