Iran đang tính toán gì?

Bước ra khỏi cuộc xung đột kéo dài hơn 40 ngày, Iran đang gửi đi những tín hiệu vô cùng cứng rắn, khẳng định vị thế của một quốc gia không hề bị suy yếu mà ngược lại, đang nắm giữ sự chủ động trên thực địa.

Theo các nhà phân tích quốc tế, Tehran tin rằng ưu thế quân sự và chính trị hiện nay đang nghiêng về phía mình, buộc bất kỳ kịch bản đối đầu nào trong tương lai cũng phải phản ánh đúng tương quan lực lượng thực tế thay vì chỉ tuân theo các điều khoản do Washington định hình. Mặc dù Mỹ đã chuyển sang các chiến dịch chiến tranh tâm lý và duy trì hiện diện quân sự dày đặc, phía Iran vẫn kiên định với lập trường không thỏa hiệp, đồng thời sẵn sàng tung ra những "quân bài" chiến lược chưa từng được sử dụng.

Tâm điểm trong thực tế chiến lược mới này chính là sự quyết đoán của lực lượng vũ trang Iran trong việc kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz. Đây là điểm nghẽn huyết mạch nối giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, nơi được ví như "quả bom hạt nhân kinh tế" có khả năng làm tê liệt dòng chảy năng lượng toàn cầu. Iran khẳng định đã thiết lập sự kiểm soát vững chắc tại khu vực này và tuyên bố sẽ không cho phép bất kỳ tàu thuyền nào vi phạm các quy định do Tehran đặt ra được phép đi qua. Đối với Tehran, việc quản lý Hormuz không phải là một công cụ để mặc cả trên bàn đàm phán mà là một thực tế chủ quyền không thể nhượng bộ, tạo ra đòn bẩy chiến lược cực lớn trước mọi nỗ lực hạn chế hoạt động hàng hải từ phía Hải quân Mỹ.

Ngoại giao cứng rắn và những "quân bài" chưa lật

Trên mặt trận ngoại giao, chuyến thăm Islamabad của Ngoại trưởng Abbas Araghchi vào ngày 24/4 vừa qua đã làm rõ lập trường "không đối thoại" với Washington. Iran khẳng định hiện không tồn tại bất kỳ kênh liên lạc bí mật hay động thái hậu trường nào với Mỹ. Các vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân tiếp tục được Tehran tuyên bố là không thể thương lượng. Thay vì nhượng bộ, Iran đang đẩy mạnh các yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh, đền bù cho các lệnh trừng phạt kéo dài và yêu cầu hoàn trả toàn bộ tài sản bị đóng băng. Đây được xem là những điều kiện tiên quyết mà Tehran đặt ra, đảo ngược hoàn toàn thế chủ động trong việc thiết lập luật chơi với phía Mỹ.

Đáng chú ý nhất trong chiến lược của Iran là việc duy trì các nguồn lực dự phòng, bao gồm cả công cụ quân sự lẫn đòn bẩy chính trị - ngoại giao tinh vi. Một trong những con "át chủ bài" đang được cân nhắc là tư cách thành viên của Iran trong Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Dù hiện tại vẫn đang tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế, nhưng trong nội bộ Iran đã xuất hiện những tiếng nói mạnh mẽ yêu cầu đánh giá lại lợi ích của NPT nếu quốc gia này không nhận được các quyền lợi tương xứng. Việc cân nhắc rút khỏi hiệp ước này không chỉ là một phản ứng đối đầu mà là một tính toán chi phí - lợi ích đầy thực dụng, cho thấy Iran vẫn còn rất nhiều lựa chọn để làm xoay chuyển cục diện nếu Mỹ tiếp tục duy trì các biện pháp phong tỏa và gây sức ép.