IPO trở lại đường đua lớn?

Sau giai đoạn trầm lắng kéo dài, hoạt động IPO tại Việt Nam đang dần hồi sinh, được tiếp sức bởi làn sóng tái cấu trúc doanh nghiệp, cải cách chính sách và tiến trình hội nhập sâu hơn của thị trường vốn. Những chuyển động này đang đặt nền móng cho một chu kỳ IPO mới, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng hàng hóa và vai trò của khối trung gian.

Bước sang năm 2026, thị trường vốn Việt Nam ghi nhận sự trở lại rõ nét của các kế hoạch IPO và niêm yết. Sau giai đoạn 2023–2024 trầm lắng do thanh khoản suy giảm và tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư, năm 2025 đã xuất hiện những tín hiệu phục hồi khi có 13 doanh nghiệp niêm yết mới trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh cùng 4 thương vụ IPO; nếu tính cả thương vụ IPO hoàn tất đầu năm 2026, con số này nâng lên 5.

Đáng chú ý, phần lớn các thương vụ giai đoạn đầu đến từ nhóm công ty chứng khoán – những đơn vị sớm cảm nhận nhu cầu tăng vốn khi dư nợ cho vay ký quỹ và thanh khoản thị trường cải thiện.

Đà hồi phục tiếp tục được nối dài trong năm 2026 khi nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực bán lẻ, vật liệu xây dựng, hạ tầng và dịch vụ tài chính chủ động thúc đẩy kế hoạch IPO. Động lực không chỉ nằm ở nhu cầu bổ sung vốn, mà còn gắn với chiến lược tái cấu trúc, tách bạch các mảng kinh doanh để tối ưu hóa giá trị và nâng cao chuẩn mực minh bạch.

Xu hướng đưa công ty con hoặc từng mảng hoạt động chuyên biệt lên sàn đang trở nên rõ nét, phản ánh cách tiếp cận chủ động hơn của doanh nghiệp đối với thị trường vốn.

Chính sách làm “đòn bẩy” cho thị trường sơ cấp

Ở góc độ điều hành, định hướng thúc đẩy thị trường sơ cấp được nhấn mạnh xuyên suốt. Tại lễ khai trương giao dịch chứng khoán đầu xuân 2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng yêu cầu ngành chứng khoán triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó đẩy mạnh IPO gắn với niêm yết nhằm gia tăng nguồn cung hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm và khuyến khích doanh nghiệp FDI tham gia thị trường.

Thông điệp này không chỉ mở ra kỳ vọng về một chu kỳ phát triển mới, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng doanh nghiệp IPO và năng lực của các tổ chức trung gian.

Thực tế, năm 2026 ghi nhận thêm nhiều kế hoạch IPO từ chính các công ty trong ngành chứng khoán, tiêu biểu là Công ty cổ phần Chứng khoán LPBank. Sự tham gia của khối tài chính cho thấy nhu cầu tăng cường năng lực vốn để đón đầu quy mô thị trường ngày càng mở rộng, đồng thời phản ánh niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường vốn Việt Nam.

Khối trung gian trước yêu cầu “nâng cấp”

Dưới góc nhìn thị trường, ông Thomas Nguyễn – Giám đốc thị trường nước ngoài của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI – cho rằng IPO đang phục hồi mạnh mẽ, tạo cơ hội cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư. Tuy nhiên, mức độ cạnh tranh gia tăng đòi hỏi các công ty chứng khoán phải nâng cấp toàn diện năng lực tư vấn, cấu trúc giao dịch và phân phối.

Trong bối cảnh quy mô thương vụ ngày càng lớn, vai trò của tổ chức tư vấn không chỉ dừng ở thủ tục, mà còn ở khả năng thiết kế câu chuyện đầu tư, lựa chọn thời điểm và kết nối đúng nhóm nhà đầu tư.

Doanh nghiệp chủ động “mở khóa” giá trị

Năm 2026 chứng kiến hàng loạt kế hoạch IPO đáng chú ý. Tập đoàn Hoa Sen đã thành lập Hoa Sen Home với định hướng IPO trong giai đoạn 2025–2026. Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động cũng khởi động kế hoạch IPO chuỗi Điện Máy Xanh. Những động thái này cho thấy chiến lược tách bạch mảng kinh doanh để khai mở giá trị đang được nhiều tập đoàn cân nhắc.

Việc đưa từng đơn vị chuyên biệt lên sàn giúp nhà đầu tư định vị rõ câu chuyện tăng trưởng, đồng thời tạo kênh huy động vốn phù hợp hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công ty mẹ.

Triển vọng 2026–2027: Tăng tốc có chọn lọc

Triển vọng giai đoạn 2026–2027 được đánh giá tích cực khi cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Các cải cách như cơ chế non-prefunding, hệ thống KRX hay định hướng mở rộng mô hình môi giới toàn cầu được kỳ vọng tạo nền tảng thuận lợi cho thị trường sơ cấp.

Đặc biệt, chủ trương khuyến khích doanh nghiệp FDI niêm yết nếu được hiện thực hóa sẽ bổ sung nguồn hàng hóa chất lượng, phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc nền kinh tế Việt Nam – nơi khu vực FDI đóng vai trò then chốt trong xuất khẩu và sản xuất.

Một chu kỳ IPO mới đang hình thành

Nhìn tổng thể, sự cộng hưởng giữa cải cách chính sách, nhu cầu tái cấu trúc doanh nghiệp và quá trình nâng cấp của khối trung gian đang tạo thành chuỗi liên kết chặt chẽ, củng cố cho làn sóng IPO mới. Nếu các cải cách tiếp tục được triển khai đồng bộ và nguồn hàng hóa chất lượng được bổ sung đúng nhịp, thị trường sơ cấp Việt Nam có cơ sở bước vào giai đoạn tăng tốc, đóng góp ngày càng lớn cho huy động vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.