Hơn 1 nửa sản lượng đồng tinh luyện thế giới đổ về Trung Quốc: Xu thế mới của thị trường kim loại

Trung Quốc đang dẫn đầu khu vực tinh luyện đồng với sản lượng dự kiến tăng từ 7,5% đến 12% trong năm nay, đồng thời xuất khẩu tinh đồng đạt mức cao trong tám năm, khiến thị trường đồng toàn cầu lâm vào tình trạng thiếu nguyên liệu và giá thành chế biến chịu áp lực lớn. Sự mở rộng mạnh mẽ này củng cố vị thế thống trị của quốc gia này, nhưng cũng kéo theo những dấu hỏi về khả năng duy trì và ảnh hưởng lan rộng tới ngành đồng toàn cầu.

1. Trung Quốc gia tăng mạnh mẽ sản lượng tinh đồng

Sản lượng đồng tinh luyện của Trung Quốc được dự báo sẽ lập kỷ lục mới trong năm 2025, tăng khoảng 7,5% đến 12% so với năm trước - vốn là năm ghi nhận mức cao 13,64 triệu tấn. Dữ liệu cho thấy trong nửa đầu năm, tăng trưởng sản lượng của Trung Quốc lên tới khoảng 9,5%. Kết quả này đặc biệt nổi bật khi thị trường nguyên liệu đồng toàn cầu đang chịu áp lực bởi nguồn quặng khan hiếm và nhiều nhà tinh luyện phải ngừng hoạt động.

Sự gia tăng sản lượng đó phản ánh chiến lược đầu tư mạnh vào lĩnh vực luyện đồng tại Trung Quốc, bất chấp tình trạng thiếu hụt quặng đồng (copper concentrate) ở nhiều nơi trên thế giới. Nhờ có lợi thế về năng lực chế biến hiện đại và quy mô lớn, các nhà máy luyện đồng tại Trung Quốc có thể hoạt động ở mức cao, ngay cả khi chi phí nguyên liệu tăng hoặc nguồn nguyên liệu đầu vào không ổn định.

Điều này khiến Trung Quốc không chỉ giữ vững vị thế dẫn đầu mà còn mở rộng khoảng cách với các nhà sản xuất khác. Theo các ước tính, thị phần của Trung Quốc trong sản lượng đồng tinh luyện toàn cầu có thể đạt khoảng 57% trong năm nay. Trong khi đó, nhiều nhà máy ngoài Trung Quốc đã hoặc đang đối mặt với thua lỗ, phải tạm ngưng hoạt động hoặc chịu chi phí xử lý nguyên liệu (treatment charges) giảm mạnh.

2. Xuất khẩu đồng tinh của Trung Quốc tăng vọt và tái định hình thị trường

Bên cạnh việc tăng sản lượng nội địa, Trung Quốc cũng ghi nhận xuất khẩu đồng tinh luyện đạt mức cao nhất trong tám năm gần đây. Ví dụ, trong tháng 5/2024, lượng đồng tinh luyện xuất khẩu đạt khoảng 73.860 tấn, tăng 313% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu mạnh mẽ này một phần đến từ tình trạng dư thừa sản lượng trong khi nhu cầu nội địa chững lại, đồng thời tận dụng cơ hội chênh lệch giá và chính sách hỗ trợ xuất khẩu.

Việc xuất khẩu tăng mạnh và ngày càng có vai trò chiến lược đã khiến thị trường đồng toàn cầu phải điều chỉnh. Trong khi đó, nhiều quốc gia sản xuất lớn khác đang cạn quặng hoặc thu hẹp sản xuất, điều này lại càng làm nổi bật vị thế của Trung Quốc. Xuất khẩu cao đã góp phần làm giảm nhập khẩu đồng tinh của Trung Quốc - trong nửa đầu năm, nhập khẩu đồng tinh luyện của họ đã giảm khoảng 8,6% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra câu hỏi về động lực xuất khẩu: liệu đây đơn giản là phản ánh nhu cầu nội địa yếu đi, hay là chiến lược tận dụng sản lượng dư để xuất khẩu nhằm duy trì hoạt động nhà máy? Dù nguyên nhân là gì, việc Trung Quốc xuất khẩu mạnh đồng tinh luyện đã và đang tạo ra ảnh hưởng đáng kể lên chuỗi cung ứng và cấu trúc giá toàn cầu.

3. Thiếu hụt nguyên liệu và rủi ro cho chuỗi sản xuất toàn cầu

Mặc dù sản lượng tinh đồng của Trung Quốc tăng mạnh, thị trường đang đối mặt với thực trạng nguồn quặng đồng và nguyên liệu đầu vào ngày càng khan hiếm. Trên toàn cầu, sản lượng quặng đồng tăng chậm, nhiều mỏ ngừng hoạt động, trong khi năng lực luyện đồng mở rộng nhanh tại Trung Quốc. Hệ quả là chi phí xử lý nguyên liệu (treatment charges) đã lao xuống mức thấp kỷ lục, thậm chí âm, tức các nhà máy phải trả tiền để nhập nguyên liệu chế biến.

Ngoài ra, khi nguồn quặng tinh chuẩn có hàm lượng cao ngày càng khan, các nhà máy luyện đồng tại Trung Quốc buộc phải tăng sử dụng đồng tái chế và nguyên liệu hỗn hợp (scrap) để bù đắp thiếu hụt. Việc này tuy giúp duy trì sản lượng nhưng tiềm ẩn rủi ro về chất lượng, chi phí xử lý và tác động tới môi trường. Đồng thời, các nhà máy nhỏ hơn, có chi phí cao hơn hoặc không được sự hỗ trợ mạnh từ Nhà nước, đang chịu sức ép lớn hơn, nhiều nơi đã phải tạm ngừng hoạt động vì không tìm đủ nguyên liệu.

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng tới Trung Quốc mà cả ngành luyện đồng toàn cầu. Khi Trung Quốc hút phần lớn nguồn quặng tốt, các nhà máy ngoài Trung Quốc bị “đuối sức”. Nhiều nhà phân tích cảnh báo rằng nếu không có đột phá tại khâu khai thác quặng mới hoặc tái cấu trúc nguồn nguyên liệu, nguy cơ thiếu cung đồng sẽ vẫn hiện hữu. Điều này càng khắc họa vai trò quyết định của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng kim loại cơ bản và đồng thời làm lộ rõ tính mong manh của hệ thống sản xuất đồng toàn cầu.

4. Tác động chiến lược và triển vọng tương lai

Việc Trung Quốc nắm quyền kiểm soát ngày càng lớn trong lĩnh vực chế biến đồng tinh luyện có ý nghĩa lớn về chiến lược nguyên liệu và chuyển đổi năng lượng. Đồng là vật liệu then chốt cho lưới điện, phương tiện điện hóa, xây dựng và hàng loạt ngành công nghiệp chuyển dịch xanh. Khi Trung Quốc mở rộng sản lượng và xuất khẩu, quốc gia này không chỉ củng cố chuỗi sản xuất nội địa mà còn ảnh hưởng mạnh tới cán cân thương mại và chuỗi cung ứng kim loại toàn cầu.

Tuy nhiên, việc mở rộng mạnh mẽ cũng đi kèm rủi ro. Chi phí xử lý nguyên liệu thấp bất thường, thiếu hụt quặng, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và tái chế… tất cả đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình hiện tại. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có bước đột phá trong khai thác hoặc chuyển đổi sang các nguồn nguyên liệu mới, ngành đồng có thể đối mặt với các gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng trong thập kỷ tới.

Trong bối cảnh đó, dù Trung Quốc đang ở vị thế dẫn đầu, các quốc gia sản xuất khác và doanh nghiệp toàn cầu phải đánh giá lại chiến lược nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao hiệu quả xử lý. Hệ sinh thái kim loại cơ bản toàn cầu có thể định hình lại theo mô hình mà Trung Quốc đóng vai trò trung tâm - nhưng đồng thời cũng có thể xuất hiện dòng chảy ngược nếu các rủi ro không được khắc phục kịp thời.

Việc nắm rõ động thái của Trung Quốc trong lĩnh vực đồng không chỉ quan trọng với ngành khai khoáng và luyện kim, mà còn có ý nghĩa lớn đối với ngành công nghiệp điện, sản xuất xe điện, xây dựng và đầu tư toàn cầu. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của nước này đã mở ra cánh cửa cơ hội, nhưng cũng khiến thị trường đồng toàn cầu đứng trước ngã rẽ: đồng thuận ổn định hay gián đoạn sâu hơn trong tương lai.

CƠ HỘI ĐẦU TƯ SẢN PHẨM ĐỒNG

Về phân tích cơ bản:

Nguồn cung đồng toàn cầu đang trong tình trạng thắt chặt khi sản lượng từ các mỏ lớn tại Chile và Peru không tăng như kỳ vọng, cộng thêm các yếu tố như chi phí khai thác cao, đình công và trữ lượng suy giảm. Việc mở rộng hoặc đưa vào vận hành các dự án khai khoáng mới mất nhiều năm, khiến thị trường đối mặt rủi ro thiếu cung kéo dài. Điều này tạo nền giá vững chắc và khiến đồng trở thành một trong những kim loại có cấu trúc tăng dài hạn mạnh nhất.

Ở chiều nhu cầu, xu hướng toàn cầu chuyển sang năng lượng xanh tiếp tục là động lực cốt lõi thúc đẩy tiêu thụ đồng. Xe điện, pin, hệ thống truyền tải điện, tuabin gió và năng lượng mặt trời sử dụng lượng đồng vượt trội so với công nghệ truyền thống. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu làm tăng mạnh nhu cầu về hạ tầng điện và làm mát, củng cố vị thế đồng là kim loại thiết yếu của kỷ nguyên công nghệ cao.

Nhu cầu đồng tiếp tục phụ thuộc lớn vào Trung Quốc, nơi tiêu thụ hơn một nửa sản lượng toàn cầu, và Hội nghị Trung ương 4 vừa qua đã mang đến tín hiệu tích cực khi Bắc Kinh tái khẳng định ưu tiên phát triển “công nghiệp hiện đại”, mở rộng hạ tầng và thúc đẩy năng lượng tái tạo - những lĩnh vực đòi hỏi lượng đồng khổng lồ. Việc Trung Quốc cam kết nâng cấp chuỗi sản xuất, củng cố hệ thống truyền tải điện và đẩy mạnh các ngành công nghệ cao khiến triển vọng nhu cầu đồng trung hạn được cải thiện, dù thị trường vẫn chờ các biện pháp kích thích cụ thể để bù đắp điểm yếu kéo dài của bất động sản. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu thắt chặt, bất kỳ tín hiệu hỗ trợ tăng trưởng nào từ Bắc Kinh cũng được xem là lực đẩy quan trọng cho giá đồng trong thời gian tới.

Về phân kỹ thuật:

Hiện tại, giá đang ở vùng 5.07 USD/pound, đúng ngay vùng đỉnh lịch sử từng nhiều lần là kháng cự mạnh. Đây là khu vực quyết định hướng đi trung - dài hạn khi phe mua và phe bán đều tập trung lực.

Từ tháng 7/2025, giá đã bứt phá mạnh khỏi vùng kháng cự dài hạn, xác nhận xu hướng tăng. Tin tức về thuế quan của Mỹ đối với sản phẩm đồng khiến giá điều chỉnh, tạo nhịp retest đỉnh cũ và chạm lại đường xu hướng tăng dài hạn. Cuối tháng 7/2025, lực mua quay trở lại, giá phục hồi mạnh và tiệm cận lại vùng cản lịch sử hiện tại.

Về tiềm năng tăng trưởng, nếu giá phá vỡ dứt khoát vùng kháng cự 5.07- 5.15 USD, xu hướng tăng sẽ được kích hoạt trở lại. Mục tiêu gần nhất của nhịp tăng mới nằm tại 5.80 USD. Nếu động lượng mạnh và xu hướng mở rộng, giá có thể hướng tới 6.47 USD, thậm chí 6.70 USD, dựa trên cấu trúc mở rộng xu hướng dài hạn.

----------------------------------------------------------------

Tại Việt Nam, đồng hiện đang được giao dịch hợp pháp thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV). Đây là kênh đầu tư:

✅ Minh bạch, hợp pháp và chịu sự giám sát của Bộ Công Thương.

✅Cho phép nhà đầu tư giao dịch hai chiều (mua - bán), giao dịch T0, thời gian giao dịch linh hoạt.

✅Giá được liên thông trực tiếp với các sàn hàng hóa lớn, giúp bắt nhịp với xu hướng giá quốc tế theo thời gian thực.

Trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư truyền thống trở nên rủi ro hoặc kém hiệu quả, đầu tư hàng hóa - đặc biệt là đồng - đang trở thành một xu hướng mới, hấp dẫn và chiến lược cho cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.