Hòa Phát và "cuộc tháo chạy" khỏi thị trường Mỹ

Việc Bộ Thương mại Mỹ (DOC) áp mức thuế chống bán phá giá lên tới 122% đã giáng một đòn mạnh vào tham vọng xuất khẩu thép xây dựng của Hòa Phát sang xứ sở cờ hoa. Tuy nhiên, "vua thép" đã nhanh chóng kích hoạt kịch bản ứng phó bằng cách rút về phòng ngự tại thị trường nội địa và tấn công vào các dòng sản phẩm giá trị cao.

Bộ Thương mại Mỹ vừa công bố kết luận sơ bộ trong vụ điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cốt bê tông nhập khẩu từ Việt Nam.

Theo đó, Tập đoàn Hòa Phát cùng 10 công ty liên kết phải chịu mức thuế chống bán phá giá tạm thời 121,97%. Đối với các doanh nghiệp thép Việt Nam khác, mức thuế được áp dụng lên tới 130,77%.

Ngoài ra, trong một cuộc điều tra chống trợ cấp riêng, mức thuế sơ bộ áp dụng đối với Hòa Phát được xác định ở mức 1,08%. Bên cạnh đó, Mỹ cũng đang áp dụng thêm mức thuế nhập khẩu diện rộng đối với một số mặt hàng theo quy định thương mại hiện hành.

Dữ liệu từ hồ sơ điều tra cho thấy lượng thép cốt bê tông của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ đã tăng nhanh trong vài năm gần đây. Nếu năm 2022 sản lượng chỉ ở mức rất nhỏ, thì đến năm 2023 và 2024 kim ngạch đã tăng lên hàng chục triệu USD.

Theo quy trình, cơ quan chức năng Mỹ sẽ tiếp tục thẩm tra dữ liệu của các doanh nghiệp trước khi đưa ra kết luận cuối cùng, dự kiến vào tháng 7/2026.

Xoay trục sang thị trường khác

Trước áp lực từ các rào cản thương mại, Hòa Phát đang điều chỉnh lại cơ cấu doanh thu và chiến lược thị trường.

Trong năm 2025, thị trường nội địa chiếm tới 84% tổng doanh thu của tập đoàn. Trong khi đó, tỷ trọng xuất khẩu giảm xuống còn khoảng 16%, thấp hơn đáng kể so với năm trước.

Doanh nghiệp vẫn duy trì mạng lưới xuất khẩu tới khoảng 45 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, trọng tâm đang được chuyển sang các khu vực có rào cản thương mại thấp hơn như ASEAN, Ấn Độ và Australia.

Cơ cấu doanh thu của Hòa Phát năm 2025

Đẩy mạnh sản phẩm giá trị cao

Song song với việc mở rộng thị trường, Hòa Phát cũng đang định hướng chuyển dịch sang các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao.

Trọng tâm của chiến lược này là dự án Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 với tổng vốn đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng. Dự án dự kiến vận hành đồng bộ trong năm 2026, tập trung vào sản xuất thép cuộn cán nóng (HRC) chất lượng cao với công suất thiết kế khoảng 5,6 triệu tấn mỗi năm.

Thay vì cạnh tranh chủ yếu ở thép xây dựng thông thường, Hòa Phát đang hướng tới các sản phẩm chuyên biệt như thép dây đặc biệt, thép PC Strand mạ kẽm cho cầu dây văng và thép HRC.

Ở một số thị trường, các dòng sản phẩm này đang có lợi thế về thuế. Chẳng hạn tại châu Âu, thép HRC của doanh nghiệp hiện được áp mức thuế chống bán phá giá 0%.

Thích ứng với tiêu chuẩn xanh

Bên cạnh yếu tố thương mại, các tiêu chuẩn môi trường cũng đang trở thành rào cản mới đối với ngành thép toàn cầu.

Tại châu Âu, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đã bắt đầu được áp dụng đầy đủ, buộc các nhà nhập khẩu phải mua chứng chỉ carbon, làm tăng chi phí sản xuất.

Để thích ứng với xu hướng này, Hòa Phát cho biết đã hoàn thiện các báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế. Khu liên hợp Dung Quất 2 cũng được thiết kế để tận dụng nhiệt dư phát điện và từng bước nghiên cứu sử dụng hydro nhằm giảm phát thải trong dài hạn.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp, việc đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm được xem là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp thép duy trì sức cạnh tranh.