Hàng tỷ đồng “quan hệ” và mạng lưới đứng sau các phiếu kiểm nghiệm giả

Trong vụ án xảy ra tại Công ty Khoa học TSL và Công ty Khoa học công nghệ Avatek, cơ quan điều tra xác định một cựu cán bộ Văn phòng Chính phủ đã nhận hàng tỷ đồng để “quan hệ”, tiếp khách và tác động đến các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, giúp doanh nghiệp hợp thức hóa hồ sơ kiểm định thực phẩm. Hành vi này được thực hiện trong thời gian dài, với các khoản chi đều đặn hằng tháng và những khoản “theo vụ việc” lên tới hàng trăm triệu đồng.

Đề nghị truy tố 100 bị can với 3 tội danh

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố 100 bị can liên quan đến vụ án xảy ra tại Công ty Khoa học TSL, Công ty Khoa học công nghệ Avatek cùng nhiều tổ chức, cá nhân khác.

Các bị can bị đề nghị truy tố về các tội danh: Giả mạo trong công tác; Đưa hối lộ; Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi.

Theo kết luận điều tra, Hồ Thị Thanh Phương là Giám đốc điều hành Công ty TSL và Công ty Avatek. Trong đó, TSL hoạt động trong lĩnh vực thử nghiệm, cấp phiếu kết quả kiểm nghiệm các chỉ tiêu vi sinh, độc tố, kim loại nặng, dinh dưỡng đối với thực phẩm và nhiều sản phẩm khác. Công ty Avatek cung cấp dịch vụ kiểm nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và kiểm tra an toàn thực phẩm – lĩnh vực được Nhà nước xã hội hóa.

Đáng chú ý, Avatek là đơn vị từng thực hiện kiểm nghiệm sản phẩm kẹo Kera trong vụ án liên quan Quang Linh Vlog và hoa hậu Thùy Tiên, cũng như kiểm nghiệm sữa Hiup trong vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm.

Hơn 220.000 phiếu kiểm nghiệm giả, thu lợi hàng trăm tỷ đồng

Cơ quan điều tra xác định, trong giai đoạn 2023–2025, Hồ Thị Thanh Phương đã chỉ đạo nhân viên Công ty Avatek phát hành hơn 102.000 phiếu kết quả thử nghiệm giả cho trên 11.500 cá nhân, doanh nghiệp, thu lợi bất chính gần 84 tỷ đồng.

Với thủ đoạn tương tự, Công ty TSL phát hành hơn 118.000 phiếu kết quả thử nghiệm giả cho gần 13.000 cá nhân, doanh nghiệp, thu về hơn 117 tỷ đồng.

Các phiếu kiểm nghiệm giả này được sử dụng để hợp thức hóa hồ sơ công bố sản phẩm, giúp hàng loạt thực phẩm, trong đó có kẹo Kera và sữa Hiup, đủ điều kiện lưu hành trên thị trường.

Lộ đường dây “mua cơ chế”, “mua đường” bằng tiền tỷ

Không dừng lại ở hành vi làm giả hồ sơ chuyên môn, nhóm lãnh đạo TSL và Avatek, gồm Hồ Thị Thanh Phương, Đoàn Hữu Lượng (Chủ tịch HĐQT TSL) và Nguyễn Hà Linh, còn bị cáo buộc đưa hối lộ nhằm “mua đường”, “mua cơ chế” trong quá trình xin cấp phép.

Liên quan đến hành vi này, Nguyễn Nam Khánh, cựu Thư ký Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), cựu cán bộ Văn phòng Chính phủ, bị cáo buộc lợi dụng ảnh hưởng cá nhân đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi.

Theo kết luận điều tra, năm 2020, dù Công ty TSL đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp chứng nhận đủ điều kiện phòng thí nghiệm, nhưng chưa được chỉ định là cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Việc xin các quyết định chỉ định này được xác định là “rất khó” nếu không có quan hệ và sự tác động phía sau.

Chi tiền đều đặn hằng tháng, mỗi vụ việc lên tới 500 triệu đồng

Tháng 6/2020, Hồ Thị Thanh Phương làm quen với Nguyễn Nam Khánh, khi đó là chuyên viên Vụ Nông nghiệp (Văn phòng Chính phủ). Nhận thấy Khánh có quan hệ rộng, Phương được Đoàn Hữu Lượng nhờ đứng ra hỗ trợ xử lý các vấn đề liên quan đến cấp phép, thuế, thanh tra và thủ tục hành chính cho TSL.

Ban đầu, mỗi lần tiếp khách, Khánh gửi hóa đơn để doanh nghiệp thanh toán. Từ năm 2021, hai bên thống nhất chi tiền cố định hằng tháng, mỗi tháng Công ty TSL chuyển cho Khánh từ 50–100 triệu đồng để “quan hệ”. Riêng các hồ sơ xin cấp phép, số tiền chi thêm cho mỗi vụ việc dao động từ 50–500 triệu đồng.

Gần 6 tỷ đồng được chuyển dưới nhiều hình thức

Đến tháng 3/2023, khi Hồ Thị Thanh Phương rời TSL và thành lập Công ty Avatek, Phương tiếp tục ràng buộc lợi ích bằng cách để Nguyễn Hà Linh – vợ Nguyễn Nam Khánh – đứng tên sở hữu 9% cổ phần Avatek, nhằm duy trì sự hỗ trợ trong quá trình xin cấp phép và chỉ định thử nghiệm.

Cơ quan điều tra xác định, từ tháng 7/2020 đến tháng 3/2023, Phương đã chuyển cho Khánh gần 4 tỷ đồng để tiếp khách và đưa tiền cho cán bộ các bộ, ngành. Ngoài ra, Khánh còn nhận thêm hơn 2 tỷ đồng dưới nhiều hình thức như tiền cho con, tiền vay, tiền tư vấn, tiền biếu cá nhân và các khoản chi không thường xuyên.

Một phần tiền dùng biếu xén, nhưng không có thỏa thuận trái pháp luật

Kết quả điều tra cho thấy, Khánh không sử dụng toàn bộ số tiền để “quan hệ” như cam kết, mà lợi dụng uy tín cá nhân để tác động đến một số cán bộ có thẩm quyền. Một số khoản chi cụ thể được làm rõ gồm 410 triệu đồng cho 9 cán bộ tại các bộ, ngành và 510 triệu đồng cho 16 cán bộ khác dưới hình thức chúc Tết, quà biếu.

Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định, những cán bộ nhận tiền chỉ coi đây là quà biếu lễ, Tết, không có thỏa thuận, hứa hẹn hay can thiệp trái quy định trong quá trình thẩm định, cấp phép. Toàn bộ số tiền này đã được tự nguyện nộp lại để khắc phục hậu quả.

Vụ án đặc biệt nghiêm trọng về kiểm định thực phẩm

Vụ án tại TSL và Avatek được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng, phơi bày những lỗ hổng trong hoạt động xã hội hóa kiểm định an toàn thực phẩm, cũng như nguy cơ khi quy trình chuyên môn bị chi phối bởi tiền và quan hệ.

Việc hơn 220.000 phiếu kiểm nghiệm giả được phát hành, giúp hàng loạt sản phẩm lưu hành trên thị trường, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt quản lý, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng ảnh hưởng, mua bán quyền lực trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.