Hà Nội, TP.HCM dự kiến tiên phong siết chặt khí thải xe máy từ năm 2027

Hai đô thị lớn nhất cả nước – Hà Nội và TP.HCM – có thể sẽ trở thành những địa phương đầu tiên áp dụng quy chuẩn khí thải quốc gia đối với xe môtô, xe gắn máy, bắt đầu từ năm 2027.

Đây là một phần trong Dự thảo lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan.

 Lộ trình áp dụng theo vùng miền

Theo dự thảo, từ ngày 1/1/2028, các thành phố trực thuộc trung ương gồm Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Thừa Thiên Huế sẽ bắt đầu thực hiện quy chuẩn khí thải. Các tỉnh, thành còn lại sẽ áp dụng từ 1/1/2030, tuy nhiên địa phương có thể linh hoạt điều chỉnh sớm hơn tùy theo điều kiện thực tế.

 Đáng chú ý, riêng Hà Nội và TP.HCM sẽ triển khai sớm hơn – ngay từ năm 2027, đồng thời phải đáp ứng thêm các điều kiện nghiêm ngặt hơn về khí thải khi lưu hành trong các vùng phát thải thấp, theo Luật Thủ đô và nghị quyết HĐND TP Hà Nội.

 Phân loại khí thải theo tuổi đời phương tiện

Dự thảo quy định cụ thể các mức khí thải áp dụng theo năm sản xuất phương tiện:

Đối với xe môtô:

 Trước 2008: Mức 1 (thấp nhất)

 Từ 2008 – 2016: Mức 2

 Từ 2017 – 30/6/2026: Mức 3

 Sau 1/7/2026: Mức 4

Đối với xe gắn máy:

 Trước 2016: Mức 1

 Từ 2017 – 30/6/2027: Mức 2

 Sau 1/7/2027: Mức 4

 Đặc biệt, từ 1/1/2032, tất cả xe môtô và xe gắn máy lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM bắt buộc phải đạt từ mức 2 trở lên.

 Hệ thống kiểm soát & giám sát khí thải

Để đảm bảo thực thi nghiêm túc, dự thảo phân công cụ thể trách nhiệm:

 Bộ Xây dựng chủ trì kiểm tra, chứng nhận phương tiện đạt mức khí thải, đồng thời giám sát các cơ sở kiểm định.

 Bộ Khoa học & Công nghệ rà soát quy chuẩn kỹ thuật về nhiên liệu, hoàn thiện quy định công nhận và hiệu chuẩn thiết bị đo khí thải.

 Bộ Công an phối hợp tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm khí thải, hướng dẫn công an địa phương giám sát thực tế giao thông.

 Thông số kiểm định và thực trạng phương tiện

Hai thông số chính sẽ được kiểm định là: Cacbon monoxit (CO), Hydrocacbon (HC)

Cả hai đều chia làm 4 mức khí thải, tương ứng với từng giai đoạn sản xuất xe. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc kiểm soát khí thải xe máy là bước tiến quan trọng để nâng cao chất lượng không khí, đặc biệt tại các đô thị lớn đang chịu áp lực từ lượng phương tiện cá nhân tăng nhanh.

 Từ năm 2009 đến 2023, số phương tiện cá nhân tăng trung bình 10–15% mỗi năm. Đến cuối năm 2023, cả nước có hơn 74,3 triệu xe môtô, trong đó năm 2022 ghi nhận tới 3,5 triệu xe đăng ký mới, và chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024 đã có thêm 1,4 triệu xe.

Hiện tại, Việt Nam mới chỉ có quy chuẩn khí thải cho ôtô, chưa có hệ thống kiểm định bắt buộc với xe môtô và xe gắn máy – một thực tế đang tạo ra “khoảng trống” lớn trong quản lý môi trường đô thị.

 Cá nhân hóa trách nhiệm – Hướng tới môi trường bền vững

Là người dân đang sinh sống tại một trong hai thành phố lớn nhất cả nước, tôi cảm nhận rõ sự bức thiết của vấn đề môi trường – thứ tưởng chừng vô hình nhưng lại hiện diện từng ngày qua không khí chúng ta hít thở.

Việc siết chặt khí thải xe máy không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là lời nhắc nhở tới mỗi người dân: cần có trách nhiệm hơn với môi trường sống chung. Thay vì chờ đợi chính sách, chúng ta có thể chủ động lựa chọn phương tiện sạch hơn, kiểm tra định kỳ và nâng cao ý thức sử dụng xe cũ.

 Đây không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà là hành động của cả cộng đồng, cùng hướng đến một tương lai giao thông bền vững và xanh sạch hơn cho Việt Nam.