Gỡ “rào cản” IPO – bước đệm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở giai đoạn tăng trưởng nhanh và được đánh giá là một trong những thị trường năng động nhất thế giới. Trong bối cảnh đó, làn sóng IPO và niêm yết mới được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng, vừa mở rộng quy mô thị trường, vừa gia tăng sức hút với dòng vốn quốc tế, qua đó hỗ trợ mục tiêu nâng hạng từ cận biên lên mới nổi.

Tuy nhiên, để kỳ vọng này trở thành hiện thực, thị trường cần tháo gỡ hàng loạt rào cản về pháp lý, cơ chế và chất lượng doanh nghiệp.

1. Bức tranh IPO hiện tại: Sôi động nhưng còn nhiều thách thức

Trong thời gian qua, nhiều kế hoạch IPO quy mô lớn liên tục được công bố:

Gelex chuẩn bị đưa Gelex Infra lên sàn,

VPBank dự kiến niêm yết VPBankS,

Techcombank triển khai IPO TCBS,

MWG công bố lộ trình IPO Bách Hóa Xanh (2028) và xa hơn là Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh (2030).

Theo Dragon Capital, tổng giá trị IPO giai đoạn 2027–2028 có thể đạt 47,5 tỷ USD, riêng ngành tiêu dùng đóng góp ~12,8 tỷ USD. Những con số này cho thấy tiềm năng rất lớn nếu hành lang pháp lý được tối ưu, minh bạch để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn lên sàn.

Các thương vụ IPO cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực. Ví dụ:

Vinpearl niêm yết với định giá ~5 tỷ USD đã giúp VIC tăng hơn 200% chỉ trong 8 tháng 2025, kéo theo VHM hưởng lợi.

Kế hoạch IPO TCBS là lực đẩy giúp TCB tăng vượt trội so với VN-Index.

Tin đồn IPO Gelex Infra cũng khiến GEX trở thành tâm điểm dòng tiền.

2. Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Khung pháp lý phức tạp: thủ tục IPO và niêm yết còn rườm rà, mất nhiều thời gian.

Điều kiện niêm yết chưa linh hoạt, khó mở cửa cho các doanh nghiệp công nghệ, start-up.

Thoái vốn nhà nước chậm: thiếu lộ trình và danh mục rõ ràng, làm hạn chế nguồn cung cổ phiếu chất lượng.

Minh bạch thông tin chưa đồng đều: vẫn tồn tại tình trạng công bố thông tin chậm, chưa đầy đủ, thậm chí giao dịch nội bộ thiếu minh bạch.

3. Giải pháp thúc đẩy làn sóng IPO

Cải cách pháp lý & thủ tục

Rút gọn quy trình xét duyệt, xây dựng cơ chế “fast-track” cho doanh nghiệp đáp ứng chuẩn mực cao.

Sớm áp dụng IFRS để nâng tính minh bạch, tương thích chuẩn mực quốc tế.

Đẩy mạnh thoái vốn nhà nước

Công bố lộ trình rõ ràng, danh mục thoái vốn cụ thể, đấu giá công khai để thu hút vốn ngoại.

Nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp

Bổ sung thành viên HĐQT độc lập, ban kiểm soát nội bộ hiệu quả.

Yêu cầu công bố thông tin đầy đủ, kịp thời.

Phát triển hạ tầng thị trường sơ cấp

Minh bạch hóa cơ chế bookbuilding.

Thu hút nhà đầu tư tổ chức lớn đóng vai trò “anchor investor”.

Có nhà tạo lập thị trường để duy trì thanh khoản, hạn chế biến động giá sau IPO.

Hỗ trợ nhà đầu tư dài hạn & hạ tầng giao dịch

Cải thiện room ngoại, hiện đại hóa hệ thống thanh toán – lưu ký, giảm rủi ro kỹ thuật khi dòng vốn đổ vào mạnh.

4. Ý nghĩa chiến lược

IPO không phải quá trình nóng vội – các doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ hồ sơ, kiểm toán đến hệ thống quản trị trước khi niêm yết. TCBS là ví dụ điển hình về sự chuẩn bị dài hạn trước IPO.

Nếu các rào cản được gỡ bỏ, làn sóng IPO sẽ:

✅ Bổ sung “hàng hóa” chất lượng, mở rộng quy mô thị trường

✅ Tạo cơ hội hấp dẫn cho nhà đầu tư tiếp cận doanh nghiệp đầu ngành

✅ Là bàn đạp quan trọng để Việt Nam tiến tới nâng hạng thị trường

IPO không chỉ là cơ hội cho doanh nghiệp gọi vốn, mà còn là phép thử cho thị trường: chọn lọc doanh nghiệp tốt, quản lý rủi ro và duy trì kỷ luật đầu tư. Khi doanh nghiệp chứng minh được tăng trưởng bền vững và minh bạch, cổ phiếu mới xứng đáng để nắm giữ dài hạn.