Giới hạn chịu đựng của Bắc Kinh trước sức ép từ Washington

Việc Mỹ tiếp tục phê duyệt thương vụ vũ khí kỷ lục 11,1 tỷ USD với Đài Loan đang đẩy quan hệ với Trung Quốc tới ngưỡng đối đầu mới, khi động thái này trực tiếp chạm tới những giới hạn chiến lược mà Bắc Kinh nhiều lần tuyên bố không thể nhân nhượng.

Mỹ xúc tiến gói bán vũ khí kỷ lục cho Đài Loan

Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết chính phủ Mỹ đang thúc đẩy thương vụ bán vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD cho Đài Bắc – gói hỗ trợ quân sự lớn nhất từ trước đến nay mà Washington dành cho hòn đảo này. Động thái đánh dấu bước leo thang đáng kể trong hợp tác an ninh Mỹ–Đài Loan, đồng thời làm gia tăng sức ép đối với quan hệ Mỹ–Trung.

Thông báo được đưa ra ngày 17/12, đánh dấu thương vụ bán vũ khí thứ hai của Mỹ cho Đài Loan dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh liên tục gia tăng áp lực quân sự và ngoại giao, trong khi chính quyền Đài Bắc kiên quyết bác bỏ các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc.

Theo Bộ Quốc phòng Đài Loan, gói vũ khí đề xuất bao gồm 8 hạng mục trọng yếu, nổi bật là 82 hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS và 420 tên lửa chiến thuật lục quân ATACMS, với tổng trị giá vượt 4 tỷ USD. Đây là những khí tài từng được Mỹ viện trợ cho Ukraine nhằm đối phó Nga, cho thấy mức độ sát thương và khả năng răn đe cao.

Ngoài ra, gói hỗ trợ còn bao gồm 60 hệ thống pháo tự hành cùng các trang thiết bị đi kèm, trị giá hơn 4 tỷ USD; máy bay không người lái với tổng giá trị trên 1 tỷ USD; phần mềm quân sự hơn 1 tỷ USD; tên lửa chống tăng Javelin và TOW trị giá trên 700 triệu USD; phụ tùng trực thăng khoảng 96 triệu USD; cùng các bộ nâng cấp và tân trang tên lửa Harpoon trị giá gần 91 triệu USD.

Trong các tuyên bố gần như tương đồng, Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh các thương vụ này phục vụ “lợi ích quốc gia, kinh tế và an ninh của Mỹ”, đồng thời giúp bên nhận hiện đại hóa lực lượng vũ trang và duy trì năng lực phòng thủ đáng tin cậy. Theo quy định, các thỏa thuận vẫn cần được Quốc hội Mỹ xem xét, dù Đài Loan hiện nhận được sự ủng hộ đáng kể từ cả hai đảng tại Washington.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ và Bộ Ngoại giao Trung Quốc chưa đưa ra bình luận chính thức trước các yêu cầu từ báo giới.

Tổ hợp HIMARS. 

Nguy cơ thổi bùng căng thẳng Mỹ–Trung

Dù duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Bắc Kinh, Washington vẫn giữ các mối liên hệ không chính thức với Đài Loan và là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất cho hòn đảo này. Luật pháp Mỹ yêu cầu chính phủ cung cấp cho Đài Loan các phương tiện tự vệ, song những thương vụ như vậy luôn là điểm nóng trong quan hệ Mỹ–Trung.

Trước đây, phong cách đàm phán mang tính “thỏa thuận” của Tổng thống Trump, cùng kế hoạch thăm Trung Quốc và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, từng làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ có thể điều chỉnh mức độ ủng hộ đối với Đài Loan. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ khẳng định ngay từ đầu nhiệm kỳ hai rằng Washington không những duy trì mà còn có ý định đẩy mạnh bán vũ khí cho Đài Bắc, thậm chí vượt quy mô nhiệm kỳ đầu, nhằm tăng cường năng lực răn đe đối với Trung Quốc.

Chiến lược an ninh quốc gia của chính quyền Tổng thống Trump, công bố đầu tháng này, nêu rõ mục tiêu ngăn chặn xung đột liên quan đến Đài Loan bằng cách duy trì ưu thế quân sự vượt trội của Mỹ trong khu vực. Tài liệu cũng nhấn mạnh vai trò chiến lược của Đài Loan, với vị trí địa lý được xem là ranh giới phân tách Đông Bắc Á và Đông Nam Á thành hai chiến trường riêng biệt.

Việc Mỹ tăng cường hỗ trợ quân sự diễn ra song song với cam kết của Đài Loan nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,3% GDP vào năm tới và hướng tới mốc 5% vào năm 2030. Động thái này đáp lại lời kêu gọi từ ông Trump và Lầu Năm Góc, đề nghị Đài Loan chi tới 10% GDP cho quốc phòng – mức cao hơn đáng kể so với nhiều đồng minh của Mỹ.

Tháng trước, nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức công bố ngân sách đặc biệt trị giá 40 tỷ USD cho mua sắm vũ khí, bao gồm kế hoạch xây dựng hệ thống phòng không đa tầng “Taiwan Dome”, có khả năng phát hiện và đánh chặn mục tiêu ở độ cao lớn. Ngân sách dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026–2033.

Động thái của Mỹ đã được báo trước trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng vừa được Quốc hội thông qua và chờ Tổng thống Trump ký ban hành. Trung Quốc nhanh chóng phản ứng gay gắt, cho rằng đạo luật này “thổi phồng mối đe dọa từ Trung Quốc”, thúc đẩy hỗ trợ quân sự cho Đài Loan và gây tổn hại nghiêm trọng đến chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của Bắc Kinh.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc tiếp tục khẳng định vấn đề Đài Loan là “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua trong quan hệ Mỹ–Trung, đồng thời cảnh báo Washington không được có bất kỳ động thái nào làm xói mòn giới hạn chiến lược này.