Giao dịch tài sản mã hóa “chui”, nguy cơ mất 100 triệu đồng tiền phạt

Bộ Tài chính vừa công bố tổng hợp ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa. Đáng chú ý, nhiều đề xuất tập trung vào việc tăng mạnh mức xử phạt đối với nhà đầu tư và tổ chức vi phạm, nhằm nâng cao tính răn đe trong bối cảnh thị trường còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo dự thảo ban đầu, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức được cấp phép có thể bị phạt tiền từ 10–30 triệu đồng. Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng mức xử phạt này chưa đủ sức cảnh báo, nhất là với các trường hợp cố tình vi phạm, và đề xuất nâng mức phạt lên 30–50 triệu đồng. Ý kiến này đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu và đưa vào dự thảo cập nhật.

Không dừng lại ở đó, Công ty CP Công nghệ số SSI còn đề xuất áp dụng mức phạt cao hơn, từ 70–100 triệu đồng, đối với hành vi giao dịch tài sản mã hóa không qua tổ chức được cấp phép. Theo SSI, thị trường tài sản mã hóa hiện đang trong giai đoạn thí điểm, khuôn khổ pháp lý chưa hoàn thiện, trong khi rủi ro đối với nhà đầu tư là rất lớn. Do đó, việc siết chặt chế tài là cần thiết để hạn chế các hành vi đầu cơ, lách luật và bảo vệ nhà đầu tư cá nhân.

Siết trách nhiệm tổ chức cung cấp dịch vụ

Bên cạnh nhà đầu tư, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đề nghị tăng mức phạt đối với các hành vi không bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống công nghệ thông tin hoặc không bảo vệ tài sản của khách hàng.

Theo Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn hệ thống công nghệ thông tin cấp độ 4 trước khi đi vào hoạt động, đồng thời chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho nhà đầu tư nếu xảy ra sự cố bảo mật. Đây được xem là yêu cầu cốt lõi trong bối cảnh nhiều vụ tấn công mạng, lừa đảo và chiếm đoạt tài sản liên quan đến tiền số đã xảy ra trong thời gian qua.

Trước đó, dự thảo quy định mức phạt từ 100–150 triệu đồng, kèm theo hình thức đình chỉ hoạt động từ 1–3 tháng, đối với các tổ chức vi phạm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức xử phạt này chưa tương xứng với rủi ro có thể gây thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ đồng cho nhà đầu tư. Tiếp thu các góp ý, cơ quan soạn thảo đã nâng mức phạt tiền tối đa lên 200 triệu đồng trong dự thảo mới.

Đề xuất phạt tới hàng tỷ đồng, tương đương chứng khoán

Đáng chú ý, Công ty CP Công nghệ số SSI còn kiến nghị áp dụng mức phạt tương đương lĩnh vực chứng khoán, hiện lên tới 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Theo SSI, xét về giá trị giao dịch, tính chất và mục đích đầu tư, tài sản mã hóa có nhiều điểm tương đồng với chứng khoán; do đó cần chế tài đủ mạnh để ngăn chặn hành vi lợi dụng kẽ hở pháp luật và sự thiếu hiểu biết của nhà đầu tư nhằm trục lợi.

Ngoài các biện pháp xử phạt bằng tiền, nhiều ý kiến cũng đề xuất bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tổ chức vi phạm hoàn trả cho nhà đầu tư số tiền đã mua tài sản mã hóa hoặc tiền đặt cọc, kèm theo tiền lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Tiếp thu đề xuất này, dự thảo Nghị định đã bổ sung quy định buộc hủy bỏ đợt chào bán, phát hành và hoàn trả tiền cho nhà đầu tư trong trường hợp vi phạm.

Việc nâng mức xử phạt được kỳ vọng sẽ tăng tính răn đe, góp phần lập lại trật tự trên thị trường tài sản mã hóa, đồng thời bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư trong giai đoạn thị trường đang từng bước được hoàn thiện khung pháp lý.