Giảm tiền thuê đất 2025: Doanh nghiệp hưởng lợi, ngân sách có áp lực?

Theo thống kê của Bộ Tài chính, trong năm 2024 đã thực hiện miễn, giảm, giãn khoảng 197,3 nghìn tỷ đồng tiền thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh.

PGS.TS Ngô Trí Long nhận định, việc giảm 30% tiền thuê đất năm 2025 sẽ hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và tăng trưởng, song cũng tạo áp lực không nhỏ lên ngân sách nhà nước.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về đề xuất giảm tiền thuê đất năm 2025, trong đó phương án giảm 30% tiền thuê đất nhận được nhiều sự quan tâm từ cộng đồng doanh nghiệp. Đây là chính sách tiếp nối các biện pháp hỗ trợ đã được triển khai trong giai đoạn 2021-2024 nhằm giảm bớt áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Để làm rõ hơn tác động của đề xuất này đối với doanh nghiệp cũng như ngân sách nhà nước, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, để lắng nghe quan điểm và phân tích của ông về vấn đề này.

Ông đánh giá thế nào về đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025?

PGS.TS Ngô Trí Long: Đề xuất này có thể nhìn nhận từ nhiều góc độ.

Trước hết, đây là tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp khi giúp giảm áp lực tài chính, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức. Việc cắt giảm chi phí thuê đất không chỉ hỗ trợ dòng tiền mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các lĩnh vực chịu tác động lớn như sản xuất, bất động sản, du lịch và dịch vụ.

Ngoài ra, chính sách này có thể góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khi doanh nghiệp có điều kiện phát triển, họ sẽ tạo thêm việc làm, kích thích tiêu dùng và đóng góp vào nguồn thu ngân sách qua các khoản thuế khác như thuế thu nhập doanh nghiệp hay thuế giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, cần cân nhắc đến áp lực giảm thu ngân sách nhà nước. Nếu chính sách này không được tính toán kỹ, có thể ảnh hưởng đến các khoản chi tiêu công quan trọng. Vì vậy, cần có những đánh giá toàn diện để đảm bảo vừa hỗ trợ doanh nghiệp vừa giữ vững cân đối tài chính công.

Mức giảm 30% đã đủ hỗ trợ doanh nghiệp chưa?

PGS.TS Ngô Trí Long: Một số doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành bị ảnh hưởng nặng nề như du lịch, khách sạn hay sản xuất nhỏ lẻ, có thể mong muốn mức giảm cao hơn. Tuy nhiên, chính sách cần đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách.

Quan trọng hơn, cần có cơ chế phân bổ hợp lý để tránh tình trạng doanh nghiệp lớn hưởng lợi nhiều hơn, trong khi doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn. Việc hỗ trợ cần đúng đối tượng, tập trung vào những ngành thực sự cần thiết thay vì áp dụng đại trà.

Trong hai phương án Bộ Tài chính đề xuất, theo ông phương án nào khả thi nhất?

PGS.TS Ngô Trí Long: Tôi cho rằng phương án 1 – giảm 30% tiền thuê đất – là phương án có tính khả thi cao nhất.

Thứ nhất, con số 30% rõ ràng và dễ tính toán, giúp doanh nghiệp chủ động lên kế hoạch tài chính, đồng thời cho phép Nhà nước dự trù tác động ngân sách. Thứ hai, phương án này có thể triển khai đồng bộ trên cả nước mà không cần cơ chế phân loại phức tạp, tránh được tình trạng chậm trễ hay bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp.

Trong khi đó, phương án 2 chưa nêu rõ mức giảm, điều này có thể gây khó khăn trong việc lập kế hoạch tài chính cho doanh nghiệp và tạo ra tranh cãi nếu mức giảm không đồng nhất giữa các nhóm đối tượng. Ngoài ra, việc áp dụng các tiêu chí riêng có thể làm tăng gánh nặng hành chính, khiến chính sách khó đi vào thực tiễn.

Vì vậy, để hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả, phương án giảm 30% tiền thuê đất là lựa chọn tối ưu, vừa đơn giản, vừa công bằng và dễ thực hiện.

Nếu chính sách này được thông qua, ngân sách nhà nước có thể chịu áp lực giảm thu. Theo ông, cần làm gì để cân bằng lợi ích?

PGS.TS Ngô Trí Long: Đúng vậy, nguồn thu từ tiền thuê đất là một phần quan trọng của ngân sách, đặc biệt với các địa phương. Nếu giảm 30%, tổng thu ngân sách sẽ chịu tác động đáng kể, ảnh hưởng đến các chương trình phát triển hạ tầng và phúc lợi xã hội.

Để hạn chế tác động tiêu cực, có thể cân nhắc một số giải pháp như:

Xây dựng tiêu chí hỗ trợ có chọn lọc, tập trung vào các ngành chịu ảnh hưởng lớn thay vì giảm đồng loạt.

Bù đắp nguồn thu bằng các chính sách khác, như cải thiện hiệu quả thu thuế, thúc đẩy các ngành có tiềm năng tăng trưởng để tạo thêm nguồn thu.

Thực hiện chính sách theo giai đoạn, thay vì giảm mạnh ngay trong năm 2025, có thể áp dụng mức giảm dần để giúp ngân sách thích ứng.

Việc giảm tiền thuê đất là cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng đi kèm với đó phải là những giải pháp cân đối nguồn thu, tránh gây áp lực quá lớn lên tài chính công.