Giải cứu phi công và bài toán Hormuz: Vì sao Mỹ chưa vội mở chiến dịch trên bộ?

Chiến dịch giải cứu thành công một phi công Mỹ bị bắn rơi sâu trong lãnh thổ Iran đang thu hút sự chú ý đặc biệt của giới phân tích quân sự và chính trị quốc tế. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo hay tác chiến đơn thuần, mà còn làm dấy lên câu hỏi lớn: liệu thành công này có thúc đẩy Tổng thống Donald Trump cân nhắc một chiến dịch quân sự quy mô lớn hơn, cụ thể là xâm nhập Eo biển Hormuz hoặc tấn công đảo Kharg?

Theo đánh giá từ truyền thông quốc tế, câu trả lời nhiều khả năng vẫn là “chưa”, bất chấp việc chiến dịch vừa qua đã thể hiện rõ năng lực triển khai lực lượng vượt trội của quân đội Mỹ.

 

Năng lực tác chiến mở rộng, nhưng chưa đủ để thay đổi cuộc chơi

Chiến dịch giải cứu không chỉ đơn thuần là một cuộc đột kích chớp nhoáng. Quân đội Mỹ đã triển khai lực lượng tại ít nhất ba khu vực khác nhau trong lãnh thổ Iran: điểm giải cứu ban đầu, khu vực ẩn náu của sĩ quan điều khiển vũ khí, và điểm tập kết để rút lui bằng máy bay vận tải C-130.

Đáng chú ý, hàng trăm binh sĩ đã phải hoạt động trong nhiều giờ liên tục trong điều kiện rủi ro cao, thậm chí có thời điểm gặp sự cố kỹ thuật khiến lực lượng bị mắc kẹt tạm thời. Tuy nhiên, toàn bộ chiến dịch vẫn kết thúc thành công, cho thấy khả năng phối hợp, duy trì hiện diện và kiểm soát tình huống vượt xa các chiến thuật “đánh nhanh rút nhanh” truyền thống.

Điều này có thể củng cố niềm tin của Nhà Trắng vào năng lực triển khai các chiến dịch phức tạp hơn. Tuy nhiên, từ góc độ chiến lược, sự khác biệt giữa một chiến dịch giải cứu và một cuộc tấn công trên bộ quy mô lớn là rất đáng kể.

Hormuz và Kharg: Mục tiêu “cố định” đồng nghĩa với rủi ro cao hơn

Khác với nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu một cá nhân có thể di chuyển và ẩn náu, các mục tiêu như đảo Kharg hay Eo biển Hormuz đều là những vị trí địa lý cố định, đã được Iran chuẩn bị phòng thủ từ trước.

Trong chiến dịch vừa qua, Iran không thể tập trung lực lượng hiệu quả do thiếu thông tin chính xác về vị trí mục tiêu. Ngược lại, nếu Mỹ tiến hành đổ bộ hoặc tấn công trực diện vào Hormuz, yếu tố bất ngờ gần như không còn. Iran có thể nhanh chóng điều động lực lượng, thiết lập phục kích và khai thác lợi thế phòng thủ địa hình.

Dù Mỹ có ưu thế vượt trội về không quân và hỏa lực, việc yểm trợ cho lực lượng trên bộ trong môi trường chiến đấu phức tạp vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao, đặc biệt là nguy cơ “hỏa lực nhầm” khi các đơn vị hai bên ở khoảng cách gần.

Bài toán hậu cần và tính dễ tổn thương của lực lượng quy mô lớn

Một trong những thách thức lớn nhất của bất kỳ chiến dịch trên bộ nào tại Hormuz là vấn đề hậu cần. Khác với việc triển khai vài trăm lính đặc nhiệm bằng phương tiện cơ động nhanh, một chiến dịch quy mô lớn đòi hỏi vận chuyển hàng nghìn binh sĩ cùng trang thiết bị bằng tàu hải quân – vốn di chuyển chậm và dễ bị phát hiện.

Trong bối cảnh Iran sở hữu kho tên lửa và máy bay không người lái đáng kể, các đoàn tàu này có thể trở thành mục tiêu tấn công ngay từ trước khi tiếp cận khu vực đổ bộ.

Ngay cả khi đổ bộ thành công, lực lượng Mỹ vẫn phải đối mặt với các đợt phản công liên tục, trong khi việc tiếp viện và bảo vệ tuyến hậu cần sẽ trở nên cực kỳ phức tạp.

Giữ được bao lâu mới là câu hỏi quyết định

Khía cạnh then chốt không nằm ở việc “có thể chiếm được hay không”, mà là “có thể giữ được trong bao lâu”. Nếu mục tiêu của Mỹ là đảm bảo an toàn cho tuyến vận tải qua Eo biển Hormuz, lực lượng trên bộ sẽ phải duy trì hiện diện đủ lâu để loại bỏ hoặc vô hiệu hóa các mối đe dọa từ phía Iran.

Điều này đồng nghĩa với việc chuyển từ một chiến dịch ngắn hạn sang một cam kết quân sự kéo dài – kịch bản luôn tiềm ẩn rủi ro leo thang xung đột.

Trong khoảng thời gian đó, Iran hoàn toàn có thể tận dụng lợi thế sân nhà để tổ chức các đòn phản kích, từ phục kích trên bộ đến tấn công bằng tên lửa và UAV. Chỉ cần một vài cuộc tấn công thành công vào tàu thương mại, hiệu quả chiến lược của toàn bộ chiến dịch có thể bị suy giảm nghiêm trọng.

Kết luận: Tự tin tăng, nhưng rào cản chiến lược vẫn rất lớn

Chiến dịch giải cứu phi công chắc chắn là một thành công đáng kể, góp phần nâng cao uy tín và sự tự tin của quân đội Mỹ. Tuy nhiên, những yếu tố mang tính chiến thuật này chưa đủ để xóa bỏ các rào cản chiến lược phức tạp liên quan đến một cuộc tấn công trên bộ vào Iran.

Trong bối cảnh hiện tại, khả năng Tổng thống Donald Trump nhanh chóng phê duyệt một chiến dịch quy mô lớn tại Eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp. Dẫu vậy, với phong cách ra quyết định khó đoán và áp lực phải đạt được một “chiến thắng rõ ràng”, kịch bản leo thang vẫn không thể hoàn toàn bị loại trừ.

Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc không chỉ vào năng lực quân sự, mà còn vào tính toán chính trị, mức độ chấp nhận rủi ro và áp lực từ cục diện địa chính trị toàn cầu.