Giấc mơ đổi đời từ canh bạc vũ trụ của SpaceX

Đằng sau ánh hào quang của những triệu phú USD mới đổi đời sau một đêm là một bài toán định giá không tưởng, thách thức mọi quy luật đầu tư truyền thống.

SpaceX chuẩn bị bước vào thời khắc mang tính lịch sử khi thực hiện đợt IPO được xem là lớn nhất từng xuất hiện trên thị trường vốn toàn cầu. Không chỉ tạo ra khối tài sản khổng lồ cho Elon Musk và các cổ đông hiện hữu, thương vụ này còn có thể tác động trực tiếp tới danh mục đầu tư của hàng triệu người thông qua các quỹ và chỉ số chứng khoán.

Những triệu phú mới từ giấc mơ không gian

Năm 2011, Trevor Hise đứng trước lựa chọn giữa một công việc ổn định tại tập đoàn công nghiệp lớn và cơ hội ở lại SpaceX - khi đó vẫn chỉ là một công ty khởi nghiệp đầy rủi ro. Ông chọn SpaceX.

Sau hơn một thập kỷ gắn bó, Hise hiện sở hữu hơn 100.000 cổ phiếu. Với mức giá IPO dự kiến khoảng 135 USD/cổ phiếu, số tài sản này có giá trị tối thiểu 13,5 triệu USD.

Câu chuyện của Hise không phải trường hợp cá biệt. Hàng nghìn nhân viên hiện tại và cựu nhân viên SpaceX đang đứng trước cơ hội đổi đời nhờ lượng cổ phiếu tích lũy trong nhiều năm làm việc.

Gavin Petit, một kỹ sư gia nhập SpaceX từ năm 2012, từng chấp nhận nhận thưởng bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt khi tương lai công ty còn đầy bất định. Đến nay, ông vẫn nắm giữ hơn 50.000 cổ phiếu và đã trở thành triệu phú USD.

Đối với nhiều nhân viên, IPO của SpaceX không đơn thuần là một thương vụ tài chính mà là thành quả của nhiều năm chấp nhận rủi ro để theo đuổi giấc mơ chinh phục không gian.

Thương vụ làm rung chuyển Phố Wall

Theo các ước tính, SpaceX có thể huy động tới 86 tỷ USD và đạt mức định giá khoảng 1.780 tỷ USD sau niêm yết. Nếu thành hiện thực, đây sẽ là một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới ngay từ ngày đầu lên sàn.

Sức hút của SpaceX lớn đến mức nhiều tổ chức tài chính và nhà cung cấp chỉ số đã điều chỉnh quy định theo hướng linh hoạt hơn, tạo điều kiện để cổ phiếu nhanh chóng xuất hiện trong các bộ chỉ số lớn.

Điều này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi một cổ phiếu được đưa vào các chỉ số phổ biến, hàng loạt quỹ đầu tư thụ động sẽ buộc phải mua vào để đảm bảo tỷ trọng danh mục. Hệ quả là hàng tỷ USD có thể chảy vào cổ phiếu SpaceX chỉ trong thời gian ngắn.

Các chuyên gia ước tính dòng vốn mua thụ động có thể lên tới hơn 16 tỷ USD trong những tuần đầu tiên sau khi niêm yết nếu cổ phiếu được bổ sung vào các chỉ số lớn.

Nói cách khác, ngay cả những người không chủ động đầu tư vào SpaceX cũng có thể gián tiếp sở hữu cổ phiếu này thông qua các quỹ ETF hoặc quỹ hưu trí.

Canh bạc mang tên Elon Musk

Dù được săn đón mạnh mẽ, SpaceX vẫn là khoản đầu tư chứa đựng không ít rủi ro.

Để biện minh cho mức định giá khổng lồ, công ty cần duy trì tốc độ tăng trưởng vượt xa chuẩn mực thông thường của thị trường.

Một số tổ chức tài chính dự báo doanh thu từ các mảng công nghệ mới của SpaceX phải tăng hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong vòng một thập kỷ tới. Những kịch bản lạc quan nhất còn yêu cầu doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng ở quy mô chưa từng xuất hiện trong lịch sử doanh nghiệp hiện đại.

Trong khi đó, SpaceX vẫn phải cạnh tranh với những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ và trí tuệ nhân tạo, đồng thời đối mặt áp lực chứng minh khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững.

Chính vì vậy, phía sau đợt IPO được ví như "bom tấn" của thập kỷ là một bài toán không hề đơn giản. Nếu thành công, Elon Musk có thể tiến gần hơn tới cột mốc tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên của thế giới. Nhưng nếu kỳ vọng tăng trưởng không trở thành hiện thực, đây cũng có thể là một trong những canh bạc lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán.