Giá xăng Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon: Nỗ lực “hạ nhiệt” của ông Donald Trump chưa đủ lực

Giá xăng tại Mỹ một lần nữa vượt ngưỡng tâm lý 4 USD/gallon, bất chấp hàng loạt biện pháp can thiệp từ chính quyền Donald Trump. Diễn biến này không chỉ làm gia tăng áp lực chi tiêu mà còn khiến tâm lý người tiêu dùng trở nên nhạy cảm hơn trong bối cảnh lạm phát vẫn là nỗi lo thường trực.

Giá xăng tăng tốc trở lại sau cú sốc địa chính trị

Theo dữ liệu từ American Automobile Association (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc đã đạt 4,02 USD/gallon vào ngày 31/3, lần đầu vượt mốc 4 USD kể từ tháng 8/2022 – thời điểm thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo vì xung đột Nga - Ukraine.

Điều đáng chú ý là chỉ cách đây chưa lâu, trong tháng 3, giá xăng từng giảm xuống dưới 3 USD/gallon – một tín hiệu tích cực giúp chính quyền ông Trump ghi điểm trong năm đầu nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị leo thang, đặc biệt sau động thái quân sự của Mỹ với Iran, đã nhanh chóng đảo ngược xu hướng.

Chỉ trong 5 tuần, giá xăng đã tăng tới 1,05 USD/gallon – mức tăng mạnh nhất kể từ sau siêu bão Hurricane Katrina năm 2005 gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng tại Mỹ.

Vì sao giá 4 USD vẫn chưa phải “thảm họa”?

Dù tạo áp lực tâm lý lớn, nhiều chuyên gia cho rằng mức giá hiện tại chưa phải quá đáng lo nếu xét trên các yếu tố dài hạn.

Thứ nhất, nếu điều chỉnh theo lạm phát, giá xăng hiện vẫn thấp hơn nhiều so với các đỉnh trước đây. Vào tháng 6/2022, giá xăng từng chạm 5 USD/gallon, tương đương 5,56 USD hiện nay. Xa hơn, mức đỉnh năm 2008 sau điều chỉnh lạm phát tương đương 6,17 USD/gallon.

Thứ hai, hiệu quả tiêu thụ nhiên liệu đã cải thiện rõ rệt. Một phương tiện hạng nhẹ tại Mỹ hiện đi được trung bình 22,6 dặm/gallon, cao hơn đáng kể so với 18,8 dặm/gallon năm 1990. Điều này giúp người dân “đỡ đau ví” hơn dù giá nhiên liệu tăng.

Thứ ba, tỷ trọng chi tiêu cho xăng trong thu nhập cá nhân đã giảm mạnh. Năm gần nhất, xăng dầu chỉ chiếm khoảng 1,5% thu nhập, thấp hơn nhiều so với mức 2,8% năm 2008.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở tốc độ tăng giá. Khi giá xăng leo thang quá nhanh, người tiêu dùng khó thích nghi, dẫn đến cảm giác áp lực lớn hơn so với một chu kỳ tăng chậm và ổn định.

Tâm lý tiêu dùng bị “đánh mạnh”

Xăng là mặt hàng có tần suất mua cao, khiến biến động giá dễ tác động trực tiếp đến cảm nhận của người dân.

Dữ liệu tìm kiếm cho thấy trong tháng 3, lượng tìm kiếm từ khóa “gasoline” tại Mỹ đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2006. Điều này phản ánh rõ mức độ quan tâm – thậm chí lo lắng – của người tiêu dùng trước đà tăng giá nhiên liệu.

Khác với các tài sản lâu bền như tủ lạnh hay xe hơi, giá xăng xuất hiện hàng tuần trong quyết định chi tiêu, vì vậy tác động tâm lý cũng nhanh và mạnh hơn nhiều.

Loạt biện pháp “hạ nhiệt” và giới hạn hiệu quả

Trước áp lực giá năng lượng, chính quyền Mỹ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm kìm đà tăng:

Đồng thời, Mỹ phối hợp với hơn 30 quốc gia thuộc Organisation for Economic Co-operation and Development xả tổng cộng hơn 400 triệu thùng dầu ra thị trường nhằm tăng nguồn cung toàn cầu.

Dù vậy, theo giới phân tích, các biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn. Yếu tố quyết định vẫn nằm ở địa chính trị, đặc biệt là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Nguy cơ quay lại mốc 5 USD/gallon

Nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz bị gián đoạn, giá xăng tại Mỹ hoàn toàn có thể quay lại mốc 5 USD/gallon – mức từng gây “cú sốc” lớn cho nền kinh tế và người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, những nỗ lực “hạ nhiệt” của chính quyền ông Donald Trump có thể chỉ đóng vai trò giảm tốc, chứ chưa đủ để đảo chiều xu hướng giá năng lượng toàn cầu.

Việc giá xăng vượt 4 USD/gallon không chỉ là câu chuyện chi phí nhiên liệu, mà còn là phép thử đối với sức chịu đựng của người tiêu dùng Mỹ và hiệu quả chính sách của chính phủ. Khi yếu tố địa chính trị vẫn chi phối thị trường, giá xăng có thể tiếp tục là biến số khó lường trong thời gian tới.