Gen Z Mỹ khó xin việc: Chủ tịch FED nêu lo ngại về một “thế hệ thất nghiệp” mới

Tình hình khó xin việc của giới trẻ Mỹ hiện nay đang gợi nhớ đến suy thoái năm 2008, tạo nên một thế hệ trẻ có thể bị mắc kẹt trong vòng xoáy lương thấp, khó mua nhà, khó tích lũy tài sản và khó bắt kịp các nhóm đi trước

Trong cuộc họp báo sau phiên họp Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) mới đây, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) Jerome Powell đã thừa nhận một thực tế lạnh lùng: những người trẻ, đặc biệt là sinh viên vừa tốt nghiệp đại học, đang phải vật lộn để tìm việc làm.

Ông gọi đây là một “thị trường lao động kỳ lạ”, nơi vừa ít tuyển dụng, vừa ít sa thải, và tình trạng này đang khiến cánh cửa bước chân vào nền kinh tế của thế hệ Gen Z ngày càng hẹp lại.

Dữ liệu từ Bộ lao động Mỹ (BLS) cho thấy tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên 16-24 tuổi (youth) trong mùa hè 2025 (tháng 4-7) khoảng 10,8% , cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Trong số này, khoảng 7/10 thanh niên thất nghiệp đang tìm việc toàn thời gian.

Lời phát biểu của Chủ tịch Powell rằng "những người trẻ tuổi, đặc biệt là sinh viên mới ra trường, đang gặp khó khăn trong việc tìm việc" đã không còn là một tin tức mới lạ, mà là một lời xác nhận đầy trọng lượng từ cấp cao nhất của nền kinh tế Mỹ.

Đây không chỉ là một vấn đề tạm thời, mà còn là một xu hướng đáng lo ngại với những tác động lâu dài, cho thấy một sự thay đổi sâu sắc trong cách vận hành của thị trường lao động.

Nghịch lý của thị trường lao động Mỹ

Tờ Fortune nhận định điều trớ trêu là nước Mỹ không phải đang chứng kiến làn sóng cắt giảm lao động ồ ạt. Thay vào đó, vấn đề nằm ở sự đóng băng tuyển dụng. Doanh nghiệp hạn chế mở vị trí mới, đồng nghĩa với việc người trẻ thiếu cơ hội để bắt đầu sự nghiệp. Các nhà kinh tế gọi đây là “no hire, no fire”, không tuyển dụng cũng không sa thải, một trạng thái khiến thị trường lao động gần như tê liệt.

Đây là một kịch bản mà trong đó, các công ty giữ chân nhân viên hiện tại để tránh chi phí sa thải và đào tạo lại, nhưng đồng thời lại cực kỳ dè dặt trong việc mở các vị trí mới.

"Tỷ lệ tìm được việc làm nói chung là rất, rất thấp", Chủ tịch Powell nói. "Nếu tình trạng sa thải bắt đầu tăng lên, sẽ không có nhiều việc tuyển dụng diễn ra".

Số liệu của Encoura cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp (nhóm 22-27 tuổi) vào khoảng 5,8% vào tháng 3/2025 — cao hơn rất nhiều so với mức ~4.1-4.2% hai năm trước đó.

Nghiên cứu của Stanford (qua dữ liệu từ ADP) cho thấy trong các ngành nghề chịu ảnh hưởng từ generative AI (những công việc mà AI dễ thay thế hoặc hỗ trợ mạnh), nhóm làm việc trẻ (22-25 tuổi) có giảm việc làm tương đối khoảng 13% kể từ khi AI phổ biến hơn (kể từ khoảng cuối năm 2022) so với nhóm ít chịu tác động.

Báo cáo của Goldman Sachs thì cho thấy năm 2019, một lao động trẻ thất nghiệp mất khoảng 10 tuần để tìm được việc làm mới ở một tiểu bang có tỷ lệ nghỉ việc thấp, giờ đây trung bình là 12 tuần.

Tuy nhiên Chủ tịch Powell nhấn mạnh rằng đây không phải là một câu chuyện hoàn toàn do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra, dù nhiều nghiên cứu chỉ ra AI đã bắt đầu ảnh hưởng đến những công việc đầu vào. Theo ông, nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở sự chững lại của toàn bộ nền kinh tế, cùng với tâm lý thận trọng của các doanh nghiệp trước triển vọng không chắc chắn.

Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn khó khăn cho người trẻ. Khi các công ty không có nhu cầu tuyển dụng thêm, cánh cửa vào thị trường lao động gần như đóng sập. Tình trạng này đặc biệt gay gắt đối với những người mới ra trường, những người chưa có kinh nghiệm.