GDP 10%: Khi Việt Nam phải "vừa công vừa thủ"

Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% đặt Chính phủ vào thế cân bằng khó: vừa phải thúc đẩy tín dụng và đầu tư để tạo lực kéo tăng trưởng, vừa buộc giữ kỷ luật vĩ mô nhằm tránh rủi ro lạm phát và mất ổn định tài chính. Bài toán “vừa công vừa thủ” vì thế trở thành phép thử điều hành then chốt trong giai đoạn tới.

Theo ông Michael Kokalari, Kinh tế trưởng VinaCapital, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong bối cảnh tín dụng chỉ tăng 15%, Chính phủ nhiều khả năng sẽ phải điều hành theo thế “vừa thúc tăng trưởng, vừa siết rủi ro”.

Sau khi ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 8% trong năm 2025, Chính phủ đặt mục tiêu đưa GDP tăng tới 10% trong năm 2026 – một tham vọng lớn trong bối cảnh dư địa chính sách ngày càng thu hẹp. Tại hội thảo trực tuyến về triển vọng kinh tế Việt Nam 2026 do VinaCapital tổ chức, ông Alex Hambly, Giám đốc Đầu tư VinaCapital, nhận định Việt Nam đang nổi lên như một “ngôi sao đang lên của châu Á” và có cơ hội trở thành “con hổ châu Á tiếp theo”.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số không chỉ là câu chuyện của khát vọng, mà là phép thử năng lực điều hành trong một môi trường vĩ mô nhiều ràng buộc.

Khi tăng trưởng va chạm ổn định

Theo ông Michael Kokalari, Kinh tế trưởng VinaCapital, để đạt mức tăng trưởng 8% trong năm 2025, Chính phủ đã phải triển khai các biện pháp kích thích mạnh, đẩy tăng trưởng tín dụng lên gần 20%. Cái giá phải trả là áp lực rõ rệt lên tỷ giá và lãi suất liên ngân hàng.

Bước sang năm 2026, bài toán trở nên phức tạp hơn khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng được đặt ở mức 15%. “Đây là trạng thái ‘nền kinh tế Schrödinger’”, ông Kokalari ví von, bởi hai mục tiêu GDP 10% và tín dụng 15% gần như không tương thích trong điều kiện hiện nay. Với hệ số cường độ tín dụng của Việt Nam thường vượt 2 lần, tín dụng tăng 15% thậm chí còn khó duy trì tăng trưởng GDP 8%, chứ chưa nói tới 10%.

GDP 10%: Khi Việt Nam phải "vừa công vừa thủ"

CEO Wigroup cho rằng, với cấu trúc tăng trưởng hiện nay, duy trì tăng trưởng tín dụng quanh mức 15% là một thách thức đáng kể.

Trong bối cảnh đó, VinaCapital cho rằng Chính phủ nhiều khả năng sẽ phải điều hành theo thế “vừa nhấn ga, vừa đạp phanh”. Cụ thể, nửa đầu năm 2026 ưu tiên kiểm soát ổn định vĩ mô, giữ tỷ giá và lãi suất trong tầm kiểm soát bằng tăng trưởng tín dụng thấp; sang nửa cuối năm, khi dư địa cho phép, chính sách có thể chuyển sang trạng thái hỗ trợ tăng trưởng mạnh hơn.

Tín dụng 15%: cần thiết nhưng không dễ dàng

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, cho rằng việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng quanh mức 15% là cần thiết, nhất là khi quy mô tín dụng đã mở rộng nhanh và dòng vốn có dấu hiệu tập trung quá mức vào bất động sản trong năm 2025. Việc cơ quan quản lý phát tín hiệu điều tiết sớm là bước đi nhằm hạn chế rủi ro chu kỳ và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.

Dù vậy, ông Báu cũng nhấn mạnh đây là một thách thức không nhỏ với cấu trúc tăng trưởng hiện nay. “Vấn đề không chỉ là siết hay nới tín dụng, mà là cách thức và thời điểm triển khai chính sách. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định và các động lực trong nước phục hồi không đồng đều, việc kiểm soát tín dụng thiếu phối hợp với chính sách tài khóa và cải cách cấu trúc có thể tạo ra hiệu ứng ‘thắt chặt chu kỳ’ đối với khu vực kinh tế thực”, ông cảnh báo.

Theo CEO WiGroup, tăng trưởng tín dụng 15% nhiều khả năng sẽ tạo áp lực điều chỉnh lên thị trường bất động sản, đồng thời thu hẹp dư địa tăng tốc của đầu tư tư nhân và tiêu dùng nội địa. Khi đó, tăng trưởng kinh tế sẽ phải dựa nhiều hơn vào đầu tư công, xuất khẩu và FDI – những động lực vốn chịu ràng buộc lớn từ tiến độ giải ngân và diễn biến kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh chu kỳ thương mại chưa thực sự khởi sắc, các cú hích đột phá trong ngắn hạn là điều khó kỳ vọng.

Lối đi khả thi cho mục tiêu 10%

Dù vậy, giới phân tích cho rằng Việt Nam vẫn còn những điểm tựa quan trọng để tiệm cận mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026, trước hết là sự phục hồi của tiêu dùng nội địa.

Theo VinaCapital, tiêu dùng trong nước năm 2025 chỉ tăng khoảng 5%, khi người dân ưu tiên tiết kiệm để bù đắp những tổn thất tài chính trong giai đoạn COVID-19. Tuy nhiên, năm 2026 được kỳ vọng sẽ là “điểm rơi” tích cực. Sau ba năm duy trì tỷ lệ tiết kiệm cao, các hộ gia đình nhiều khả năng sẽ cảm thấy đủ an toàn để chi tiêu mạnh hơn từ giữa năm. Cùng với đó, thu nhập hộ gia đình vẫn duy trì mức tăng trưởng 6–7%, tạo nền tảng vững chắc cho sự phục hồi của cầu nội địa.

Sự phục hồi của tiêu dùng nội địa là một trong những động lực cho tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026.

Đầu tư công là động lực thứ hai. Lượng vốn lớn đã được rót vào hạ tầng trong năm 2025 được kỳ vọng sẽ “ngấm” và phát huy hiệu quả rõ nét hơn trong năm 2026. Chính phủ cũng đang theo đuổi các dự án hạ tầng quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao, với dư địa huy động nợ công vẫn còn an toàn khi tỷ lệ nợ/GDP dưới 40%.

Tuy nhiên, theo VinaCapital, động lực quyết định cho tăng trưởng bền vững nằm ở cải cách cấu trúc – “Đổi mới 2.0”. Thay vì chỉ đóng vai trò lắp ráp, Việt Nam đang từng bước xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất của các tập đoàn FDI, đồng thời tái định hình mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào nội lực.

Song hành với đó là mục tiêu nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) – hiện gần như bằng 0%, trong khi các nền kinh tế mới nổi thành công thường đạt mức 3–5%. “Một cú hích cải cách đủ mạnh về thể chế, điều hành và năng suất có thể trực tiếp đóng góp thêm 1–2 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP mỗi năm. Quan trọng hơn, đó là chìa khóa giúp Việt Nam tháo gỡ các nút thắt về công nghệ và năng suất, hiện thực hóa tham vọng trở thành ‘con hổ mới’ của châu Á”, đại diện VinaCapital nhấn mạnh.