FTSE 2026: Bước ngoặt tiềm năng hay rủi ro tiềm ẩn?

Việt Nam chuẩn bị bước vào ngưỡng thăng hạng FTSE 2026, nhưng áp lực rút vốn cùng biến động ngắn hạn khiến thị trường đứng trước dấu hỏi: đây là cơ hội bứt phá hay chỉ là giai đoạn thử lửa trước làn sóng vốn ngoại?

Năm 2026 được dự báo là thời khắc lịch sử khi thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn bao giờ hết đến việc được nâng hạng lên FTSE Emerging Markets. Nhân dịp kỷ niệm 29 năm thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các chuyên gia nhận định thị trường đang bước vào một giai đoạn vừa thử thách, vừa giàu tiềm năng. Theo đánh giá từ Chứng khoán Nhất Việt (VFS), giai đoạn 2020–2025 là thời kỳ “thanh lọc và nâng tầm toàn diện”, đặt nền móng cho Việt Nam hội nhập sâu rộng với các thị trường quốc tế.

Giai đoạn 2020–2025: Thanh lọc và nâng tầm thị trường

Trong 29 năm phát triển, thị trường đã trải qua nhiều đợt cải cách, nhưng 5 năm vừa qua mới tạo ra sự chuyển biến cơ bản. Bốn trụ cột cải cách quan trọng đã định hình lại cơ cấu thị trường, từ công nghệ giao dịch, khung pháp lý đến quản trị rủi ro.

Thứ nhất, rút ngắn chu kỳ thanh toán xuống T+2 (08/2022) không chỉ là cải tiến kỹ thuật, mà còn giải phóng một lượng vốn lớn, tăng tốc độ luân chuyển và tính linh hoạt giao dịch. Sự thay đổi này giúp tốc độ vòng quay vốn tăng gần 30%, nhất là với thị phần nhà đầu tư cá nhân chiếm hơn 80% giá trị giao dịch.

Thứ hai, vận hành hệ thống KRX (05/2025) tạo nền tảng quan trọng cho các sản phẩm mới như T+0 và bán khống. Theo VFS, để hệ thống này phát huy tối đa, cơ quan quản lý cần sớm ban hành quy chế giao dịch mới, đảm bảo các công cụ tài chính hiện đại được triển khai hiệu quả.

Thứ ba, tháo gỡ nút thắt pre-funding qua Thông tư 68/2024 (02/11/2024) cho phép công ty chứng khoán đánh giá rủi ro và cấp hạn mức giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài mà không yêu cầu 100% tiền mặt trước giao dịch. Đây là bước cải cách quyết định giúp Việt Nam vượt qua những trở ngại kéo dài nhiều năm trong hành trình nâng hạng FTSE.

Thứ tư, siết chuẩn an toàn tài chính theo Thông tư 102/2025 (15/12/2025) áp dụng hệ số rủi ro cao hơn với bất động sản và các khoản cho vay ngoài margin, đồng thời quy định chặt chẽ cách xác định vốn khả dụng và xử lý tài sản bảo đảm. Đây là giai đoạn sàng lọc tự nhiên, buộc các công ty vốn mỏng hoặc tập trung vào tài sản rủi ro cao tái cơ cấu để thích ứng.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ sở hữu khối ngoại so với thị trường

Chuyên gia VFS nhận định: “Bốn cải cách đồng bộ này chuẩn hóa thị trường theo tiêu chuẩn Emerging Markets và củng cố niềm tin nhà đầu tư dài hạn.”

Thị trường 2025: Nền tảng vững và hấp dẫn

Đến 23/11/2025, VN-Index đứng ở 1.635,46 điểm, phản ánh nhịp điều chỉnh sau chu kỳ tăng mạnh. Thanh khoản bình quân 25.000–30.000 tỷ đồng/phiên duy trì gần mức cao nhất lịch sử, dư nợ margin ~367.000 tỷ đồng, cách xa ngưỡng 200% vốn chủ sở hữu ngành, cho thấy hệ thống quản trị rủi ro của công ty chứng khoán đã hiệu quả hơn nhiều so với các chu kỳ trước.

Dù khối ngoại bán ròng gần 5 tỷ USD, tỷ lệ sở hữu vẫn giảm còn ~15%, thấp hơn mức 20–40% của các thị trường lân cận. Áp lực bán ròng giúp VN-Index định giá hấp dẫn với P/E toàn thị trường dưới 14,2 lần, P/E nhóm phi tài chính chỉ 12,3 lần sau khi loại trừ các mã lớn như VIC, GEX. Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích VFS, đây là vùng định giá vàng cho dòng tiền dài hạn, các biến động ngắn hạn mang tính kỹ thuật, không phản ánh yếu tố nền tảng.

Biểu đồ định giá P/E của nhóm phi tài chính và phi tài chính không bao gồm Vingroup và Gelex

Năm 2026: mở khóa dòng vốn ngoại

Lộ trình nâng hạng FTSE EM đã rõ ràng: vượt kỳ đánh giá tháng 10/2025, đánh giá kỹ thuật tháng 3/2026, dự kiến nâng hạng vào tháng 9/2026. Dòng vốn dự kiến từ 0,6–1,5 tỷ USD từ các quỹ thụ động và 3–7 tỷ USD từ quỹ chủ động, tổng lực đẩy có thể lên tới 6–8 tỷ USD nếu vĩ mô tiếp tục ổn định. Các yếu tố hỗ trợ bao gồm lãi suất thấp 5,6–6%, P/E dự phóng 2026 chỉ 11–14 lần và EPS doanh nghiệp dự kiến tăng 18–20%. Trong kịch bản thuận lợi, VN-Index có thể vượt 1.800 điểm, hướng tới 1.900–2.000 điểm.

Chiến lược của VFS

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt từ khối ngoại và các CTCK có hậu thuẫn ngân hàng, VFS chọn chiến lược linh hoạt, tập trung vào tốc độ và thấu hiểu khách hàng. Các trụ cột: chuyển đổi số toàn diện, phân tích dữ liệu lớn, đa dạng hóa sản phẩm gắn nhu cầu thực, củng cố quản trị rủi ro, kết nối ngân hàng – fintech – quỹ đầu tư và xây dựng thương hiệu tri thức.

Ông Hoàng nhấn mạnh: “Chúng tôi không cạnh tranh bằng quy mô vốn, mà bằng khả năng phản ứng nhanh và thiết kế giải pháp vừa vặn cho từng nhà đầu tư.”

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước thời điểm lịch sử: nâng hạng FTSE EM năm 2026 hứa hẹn mở ra dòng vốn ngoại mạnh nhất trong hơn một thập kỷ, nhưng cũng là thử thách với tâm lý nhà đầu tư trước biến động ngắn hạn. Với nền tảng vững chắc, cải cách liên tục và định giá hấp dẫn, cơ hội dài hạn dành cho những nhà đầu tư kiên nhẫn là rõ ràng và đáng giá.