FED, thuế quan và nguy cơ “cú sốc” tháng 9

Thị trường tài chính toàn cầu đang chao đảo khi kỳ vọng về khả năng cắt giảm lãi suất của FED trong cuộc họp tháng 9 liên tục thay đổi. Xác suất FED không cắt lãi suất hiện ở mức khoảng 15,4% – đủ để gây bất an cho giới đầu tư vốn đã quen với kỳ vọng nới lỏng.

Thuế quan và tác động tới lạm phát

Một số báo cáo chỉ ra rằng hàng nhập khẩu vào Mỹ hiện có giá cao hơn 5% và hàng hóa nội địa cao hơn 3% so với quỹ đạo dự báo trước khi thuế quan được áp dụng. Trước tháng 3/2025, giá hàng hóa nhập khẩu từ các đối tác như Canada, Mexico và Trung Quốc đều nằm trong xu hướng giảm ổn định. Nhưng các quyết định áp thuế mới đã làm “gãy” đường xu hướng này, đảo ngược kỳ vọng giảm phát.

Trung Quốc – chiếm khoảng 30% rổ hàng hóa nhập khẩu – chịu áp lực giá mạnh nhất. Dữ liệu cho thấy giá bán lẻ tại Mỹ tăng chỉ một tuần sau thông báo thuế ngày 4/3, và xu hướng tăng đã duy trì liên tục kể từ đó. Ban đầu, người tiêu dùng và doanh nghiệp đẩy mạnh mua sắm, nhập hàng trước thời điểm thuế có hiệu lực, khiến doanh số bán lẻ và ô tô tăng vọt. Nhưng giờ đây, hàng tồn kho dần cạn kiệt, doanh nghiệp buộc phải chuyển chi phí thuế vào giá bán. Điều này có nghĩa là tác động lạm phát từ thuế quan vẫn chưa phản ánh đầy đủ trong dữ liệu hiện tại.

FED, thuế quan và nguy cơ “cú sốc” tháng 9

Hàng nhập khẩu vào Mỹ hiện có giá cao hơn 5% và hàng hóa nội địa cao hơn 3% so với quỹ đạo dự báo trước thuế quan

Thách thức đối với FED

Jerome Powell và các quan chức khác chắc chắn sẽ theo dõi sát các tín hiệu này. Dù tỷ trọng hàng nhập khẩu không quá lớn trong rổ CPI, sự thay đổi tâm lý tiêu dùng và kỳ vọng lạm phát mới là vấn đề chính. Các doanh nghiệp có thể tăng giá nhiều hơn trong giai đoạn tới, làm khó thêm nhiệm vụ kiểm soát lạm phát.

Đây là lý do thị trường bắt đầu lo ngại rằng FED có thể không hành động theo kỳ vọng cắt giảm trong tháng 9, hoặc thậm chí tính đến kịch bản tăng lãi suất trở lại.

Trước ngày 17/9 – thời điểm FED ra quyết định chính sách – thị trường sẽ nhận loạt tín hiệu quan trọng:

Hội nghị Jackson Hole (22/8): Bài phát biểu của Powell có thể hé lộ định hướng.

Báo cáo việc làm (5/9): Nếu số việc làm mới vượt 100 nghìn, khả năng cao FED sẽ giữ nguyên lãi suất. Nếu dưới 50 nghìn, khả năng cắt giảm được củng cố, dù điều này cũng phản ánh nguy cơ suy thoái.

CPI và PPI (10–11/9): Dự kiến vẫn nóng, củng cố rủi ro lạm phát.

Trong bối cảnh này, việc làm mạnh sẽ loại bỏ khả năng cắt lãi suất nhưng lại báo hiệu kinh tế tránh được suy thoái; trong khi việc làm yếu có thể mở đường cho hạ lãi suất nhưng đồng thời phản ánh nguy cơ suy thoái rõ rệt hơn..

Song song với rủi ro kinh tế, FED còn chịu sức ép chính trị. Chính quyền Trump đang nỗ lực thay đổi cấu trúc Hội đồng Thống đốc bằng cách nhắm vào những nhân vật do đảng Dân chủ bổ nhiệm. Một số cáo buộc gian lận tài chính gần đây nhằm vào Thống đốc Lisa Cook đang được dùng làm cơ sở để xem xét sa thải. Nếu thành công, điều này sẽ giúp Trump có thêm ghế để bổ nhiệm các gương mặt có xu hướng ủng hộ cắt giảm lãi suất, làm dấy lên tranh cãi về tính độc lập của FED.

Trái phiếu và tín hiệu suy thoái

Lợi suất trái phiếu cũng đang phát đi cảnh báo. Chênh lệch 2 năm và10 năm hiện quanh 56–57 điểm cơ bản. Nếu vượt khỏi vùng “hạ cánh mềm” (50–60 điểm) và tăng vọt, lịch sử cho thấy đó luôn là dấu hiệu khởi đầu của suy thoái. Điều này đã diễn ra từ khủng hoảng đầu những năm 1990, Bong bóng dot-com 2001, Khủng hoảng tài chính 2008, cho đến Đại dịch COVID-19

Chênh lệch lợi suất 2 năm và 10 năm tăng mạnh thường là tín hiệu cảnh báo suy thoái kinh tế

Tác động tới thị trường

Nếu FED trì hoãn cắt giảm lãi suất trong tháng 9, thị trường chứng khoán có thể đối mặt với một nhịp điều chỉnh mạnh, đặc biệt ở nhóm công nghệ và AI vốn đã tăng nóng. Lợi suất trái phiếu nhiều khả năng vọt lên, làm gia tăng chi phí vốn và áp lực định giá đối với cổ phiếu tăng trưởng. Đồng USD có thể phục hồi, kéo theo áp lực giảm giá ở vàng, bạc và các hàng hóa khác trong ngắn hạn.

Ngược lại, nếu báo cáo việc làm yếu và FED buộc phải sớm nới lỏng trong các kỳ họp sau, dòng tiền có thể quay trở lại các tài sản rủi ro, nhưng đi kèm là lo ngại suy thoái và suy giảm lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này sẽ tạo nên một môi trường biến động cao khi cổ phiếu chịu áp lực ngắn hạn, trong khi tài sản phòng thủ như trái phiếu dài hạn và kim loại quý có thể trở thành điểm đến an toàn hơn.

Nói cách khác, thị trường đang đứng trước thế “hai mặt”: hoặc phải điều chỉnh để phản ánh rủi ro FED thắt chặt lâu hơn, hoặc chứng kiến kịch bản suy thoái thúc đẩy FED in tiền nhiều hơn. Cả hai đều hứa hẹn biến động lớn trong những tháng tới.