Fed sẽ thế nào dưới thời chủ tịch mới?

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cựu Thống đốc Kevin Warsh vào ghế Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mở ra khả năng thay đổi đáng kể về cách điều hành chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, giữa kỳ vọng chính trị và ràng buộc thể chế, dư địa hành động thực tế của tân chủ tịch Fed có thể hẹp hơn nhiều so với những gì thị trường đang hình dung.

Ông ông Kevin Warsh làm chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ liên bang (Fed).

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong mối quan hệ vốn nhiều căng thẳng giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới. Động thái này ngay lập tức thu hút sự chú ý của thị trường tài chính toàn cầu, khi đi kèm là kỳ vọng về khả năng điều chỉnh chính sách lãi suất theo hướng mềm hơn để hỗ trợ tăng trưởng.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng bất kỳ thay đổi nào tại Fed cũng sẽ chịu giới hạn bởi cấu trúc ra quyết định tập thể, áp lực lạm phát và yêu cầu giữ vững tính độc lập của ngân hàng trung ương.

Một lựa chọn mang màu sắc chính trị, nhưng không thuần chính trị

Sau nhiều năm công khai chỉ trích Fed và cá nhân Chủ tịch Jerome Powell, Tổng thống Donald Trump cuối cùng cũng đưa ra ứng viên được xem là phù hợp với định hướng chính sách của mình. Ông Kevin Warsh được mô tả là người “hiểu thị trường” và có xu hướng linh hoạt hơn trong điều hành lãi suất nhằm giảm chi phí vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Kevin Warsh không phải gương mặt xa lạ. Ông từng giữ vị trí Thống đốc Fed giai đoạn 2006–2011, đóng vai trò đáng kể trong thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu, đồng thời là cầu nối quan trọng giữa Fed và Phố Wall trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Chính hồ sơ này giúp Warsh nhận được sự đánh giá tích cực từ nhiều tổ chức tài chính lớn. Một số định chế phân tích cho rằng ông có đủ uy tín chuyên môn để trấn an thị trường, nhất là khi lo ngại về tính độc lập của Fed từng gia tăng sau các chỉ trích công khai từ Nhà Trắng đối với ban lãnh đạo tiền nhiệm.

Tuy nhiên, động cơ chính trị phía sau đề cử vẫn là yếu tố khó phủ nhận. Tổng thống Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn lãi suất điều hành giảm sâu để hỗ trợ đà tăng trưởng và thị trường tài sản. Trong bối cảnh đó, Warsh được nhìn nhận là ứng viên có quan điểm gần hơn với định hướng của Nhà Trắng so với người tiền nhiệm.

Hình ảnh chính sách không hoàn toàn nhất quán

Điểm khiến thị trường phân vân là sự khác biệt giữa lập trường của Kevin Warsh trong quá khứ và những phát biểu gần đây. Sau khủng hoảng 2008, ông được xem là một nhân vật có xu hướng “diều hâu”, thận trọng với nới lỏng tiền tệ quy mô lớn.

Tại các cuộc họp FOMC năm 2010, Warsh từng cảnh báo rằng lợi ích của việc mở rộng mua trái phiếu là hạn chế, trong khi rủi ro dài hạn có thể đáng kể. Ông nhiều lần cho rằng phục hồi kinh tế yếu không thể chỉ giải quyết bằng tiền tệ, mà phụ thuộc lớn vào chính sách tài khóa, quy định và môi trường thương mại.

Trong nhiều năm sau khi rời Fed, Warsh tiếp tục chỉ trích quy mô bảng cân đối kế toán quá lớn của ngân hàng trung ương và kêu gọi thu hẹp dần vai trò can thiệp vào thị trường trái phiếu.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, quan điểm của ông trở nên mềm hơn về lãi suất. Ông cho rằng tăng trưởng năng suất, đặc biệt nhờ công nghệ và trí tuệ nhân tạo, có thể giúp kinh tế Mỹ mở rộng nhanh hơn mà không tạo áp lực lạm phát kéo dài. Sự kết hợp giữa “bản năng diều hâu” và khả năng linh hoạt ngắn hạn khiến định hướng chính sách tương lai của Warsh bị đánh giá là khó đoán hơn.

Quyền lực Chủ tịch Fed không tuyệt đối

Dù Nhà Trắng có thể kỳ vọng vào một sự xoay trục nhanh trong chính sách tiền tệ, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng Chủ tịch Fed không thể đơn phương quyết định lãi suất. Cơ chế của Fed dựa trên biểu quyết tập thể tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), gồm 19 thành viên, trong đó 12 người có quyền bỏ phiếu.

Mọi quyết định điều hành đều cần đa số ủng hộ. Điều này đồng nghĩa ngay cả khi Chủ tịch mới có xu hướng nới lỏng, ông vẫn phải thuyết phục được các thành viên khác — những người có thể đang thận trọng với rủi ro lạm phát còn dai dẳng trên mục tiêu 2%.

Một số đánh giá cho rằng Warsh không có sẵn nhiều “đồng minh tự nhiên” trong FOMC. Nếu bị nhìn nhận là quá gần gũi với Nhà Trắng, ông có thể đối mặt với sự dè dặt từ các thống đốc khác. Khi đó, thách thức lớn nhất ban đầu không phải là thay đổi chính sách, mà là xây dựng đồng thuận nội bộ.

Tham vọng thu hẹp bảng cân đối và rủi ro đi kèm

Một điểm nhất quán trong tư duy của Warsh là mong muốn thu hẹp bảng cân đối kế toán của Fed — vốn đã phình to sau nhiều vòng nới lỏng định lượng (QE). Ông cho rằng việc can thiệp quy mô lớn vào thị trường trái phiếu có thể làm méo mó tín hiệu giá và khuyến khích vay nợ quá mức.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo việc rút thanh khoản quá nhanh có thể đẩy lợi suất tăng mạnh, kéo theo lãi suất thế chấp đi lên và gây áp lực cho thị trường nhà ở cũng như hệ thống tài chính. Hệ thống ngân hàng Mỹ hiện phụ thuộc vào lượng dự trữ dồi dào, nên quá trình thu hẹp bảng cân đối cần diễn ra thận trọng để tránh xáo trộn thị trường tiền tệ.

Bản thân Warsh trước đây cũng từng cảnh báo rằng một quá trình “thoát QE” thiếu trật tự có thể làm suy giảm niềm tin thị trường — điều đặc biệt nhạy cảm với một chủ tịch mới nhậm chức.

Fed có thể khó đoán hơn trong truyền thông chính sách

Một thay đổi đáng chú ý khác có thể đến từ cách Fed giao tiếp với thị trường. Warsh từng chỉ trích việc ngân hàng trung ương cung cấp quá nhiều định hướng tương lai (forward guidance), khiến nhà đầu tư phụ thuộc vào thông điệp của Fed thay vì dữ liệu thực tế.

Nếu quan điểm này được áp dụng, Fed có thể giảm mức độ hướng dẫn chi tiết về đường đi lãi suất. Điều đó có thể khiến số lần điều chỉnh chính sách ít hơn, nhưng mỗi lần thay đổi sẽ tạo tác động mạnh hơn — đồng nghĩa mức độ biến động thị trường ngắn hạn có thể gia tăng.

Thử thách lớn nhất: Giữ tính độc lập của Fed

Thách thức then chốt với Kevin Warsh nhiều khả năng không chỉ nằm ở kỹ thuật điều hành, mà ở yếu tố chính trị. Ông được đề cử bởi một tổng thống từng nhiều lần gây áp lực công khai lên Fed, trong khi thị trường toàn cầu đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu suy giảm độc lập nào của ngân hàng trung ương Mỹ.

Nhiều nhà quan sát cho rằng uy tín dài hạn của Fed quan trọng hơn bất kỳ điều chỉnh lãi suất ngắn hạn nào. Vì vậy, thước đo lớn nhất cho nhiệm kỳ của Chủ tịch mới sẽ không chỉ là mức lãi suất, mà là khả năng duy trì vai trò của Fed như một định chế độc lập và đáng tin cậy.

Trong bối cảnh đó, Fed dưới thời Kevin Warsh — nếu được phê chuẩn — có thể thay đổi về giọng điệu và cách tiếp cận, nhưng khó tạo ra một cú rẽ đột ngột. Các ràng buộc từ lạm phát, cấu trúc biểu quyết và phản ứng thị trường sẽ tiếp tục là “giới hạn cứng” cho mọi tham vọng cải tổ chính sách tiền tệ Mỹ.