Fed đứng trước bước ngoặt chưa từng có sau 30 năm

Cuộc họp Fed tuần này có thể đánh dấu lần đầu tiên sau ba thập kỷ xuất hiện hơn một thống đốc bỏ phiếu bất đồng với Chủ tịch Powell. Áp lực từ Tổng thống Trump và lo ngại suy yếu kinh tế đang làm rạn nứt sự đồng thuận vốn là nền tảng chính sách của Fed suốt nhiều năm qua.

Cuộc họp chính sách tuần này của Fed có thể đánh dấu bước ngoặt chưa từng có suốt ba thập kỷ: lần đầu tiên kể từ năm 1993, hơn một thống đốc sẵn sàng công khai “nói không” với Chủ tịch Powell. Khi đồng thuận chính sách bị thách thức ngay từ thượng tầng, bản lĩnh lãnh đạo lẫn định hướng lãi suất của Fed đang đứng trước phép thử nghiêm trọng.

Chủ tịch Jerome Powell và các đồng sự từng phát tín hiệu sẽ giữ lập trường “kiên nhẫn quan sát” trong cuộc họp chính sách tuần này, với quyết định chính thức dự kiến công bố vào chiều 30/7 (giờ địa phương). Tuy nhiên, kịch bản “đồng thuận tuyệt đối” – vốn được duy trì suốt ba thập kỷ – đang đứng trước nguy cơ rạn nứt.

Hai thống đốc có khả năng bỏ phiếu bất đồng là Christopher Waller và Michelle Bowman – những người công khai ủng hộ cắt giảm lãi suất, phù hợp với lập trường gây áp lực mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump. Động thái này diễn ra giữa lúc ông Trump gia tăng chiến dịch công kích Fed, từ các tuyên bố chính trị nặng nề đến chuyến thăm bất ngờ tại trụ sở ngân hàng trung ương. Gần đây, thậm chí xuất hiện thông tin Nhà Trắng đang cân nhắc thay thế ông Powell trước hạn, dù nhiệm kỳ của ông còn kéo dài đến tháng 5/2026.

Nếu đúng như dự báo, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1993 Fed ghi nhận hơn một thống đốc phản đối quyết sách chung – một cột mốc đáng lưu tâm trong lịch sử hiện đại của cơ quan này.

Fed đang đối mặt với phép thử về sự độc lập chính sách

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) gồm 12 thành viên có quyền biểu quyết, trong đó có 7 thống đốc thuộc Hội đồng Thống đốc Trung ương, Chủ tịch Fed New York (thành viên thường trực) và 4 trong số 11 chủ tịch Fed khu vực khác luân phiên theo từng năm.

Trong quá khứ, bất đồng nội bộ – nhất là từ phía các thống đốc – không phải hiếm. Vào thập niên 1980, khi Tổng thống Ronald Reagan nỗ lực làm suy yếu quyền lực của “diều hâu lạm phát” Paul Volcker, Nhà Trắng từng bổ nhiệm nhiều thống đốc với quan điểm đối lập. Nhưng kể từ đầu những năm 1990, tinh thần đồng thuận đã trở thành “chuẩn mực” tại Fed – ít nhất là trong nội bộ Hội đồng Thống đốc.

Giờ đây, sự trỗi dậy của các ý kiến bất đồng cho thấy Fed đang đối mặt với sức ép chính trị gia tăng, đồng thời phản ánh sự phân hóa quan điểm sâu sắc về định hướng chính sách trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất định.

Waller – Bowman: Hai tiếng nói ly khai có trọng lượng

Michelle Bowman không xa lạ gì với vai trò “tiền phong phản biện”. Tháng 9/2024, bà trở thành thống đốc đầu tiên trong 19 năm phá vỡ sự đồng thuận khi phản đối quyết định giảm lãi suất 50 điểm cơ bản, cảnh báo rằng lạm phát lõi vẫn dai dẳng. Tại các kỳ họp tháng 11 và 12, bà tiếp tục giữ lập trường “nới lỏng có kiểm soát” khi chỉ ủng hộ giảm 25 điểm cơ bản.

Christopher Waller nối gót không lâu sau đó. Vào tháng 3/2025, ông phản đối việc làm chậm tốc độ thu hẹp bảng cân đối kế toán – cho rằng đó là một bước đi quá thận trọng.

Giờ đây, cả hai đều nhất trí rằng Fed cần hành động ngay. Với lạm phát đang tiệm cận mục tiêu và thị trường lao động bắt đầu phát tín hiệu yếu đi, họ cho rằng việc trì hoãn cắt giảm lãi suất là không cần thiết – thậm chí rủi ro.

“Chúng ta không nên đợi đến khi thị trường lao động suy yếu mới hành động. Khi rủi ro lạm phát đã lùi xuống, Fed cần linh hoạt và chủ động hơn,” ông Waller phát biểu hai tuần trước cuộc họp.