EVN đang dư tiền hay gánh áp lực mới?

Khi hạ tầng năng lượng quốc gia chuẩn bị bước vào cuộc đua đốt vốn 25 tỷ USD cho Quy hoạch điện VIII, những con số lãi ròng của năm 2025 thực chất chỉ là chiếc phao cứu sinh tạm thời giúp ngành điện hồi sức sau cơn bạo bệnh.

Báo cáo tài chính năm 2025 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận lợi nhuận hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng và hơn 152.000 tỷ đồng tiền gửi, đầu tư tài chính ngắn hạn. Những con số này lập tức làm dấy lên tranh luận về tình hình tài chính thực sự của doanh nghiệp.

Nhiều ý kiến cho rằng EVN đã hoàn toàn vượt qua giai đoạn khó khăn sau nhiều năm đối mặt áp lực thua lỗ, giá nhiên liệu tăng cao và các đợt điều chỉnh giá điện. Tuy nhiên, bản thân EVN cho rằng cần nhìn nhận đầy đủ hơn, đặc biệt là sự khác biệt giữa báo cáo hợp nhất toàn tập đoàn và báo cáo riêng của công ty mẹ.

Theo báo cáo hợp nhất, năm 2025 EVN đạt doanh thu hơn 645.600 tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 51.900 tỷ đồng, gấp hơn 6 lần năm 2024.

Trong khi đó, công ty mẹ EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế khoảng 39.800 tỷ đồng và vẫn còn lỗ lũy kế hơn 5.600 tỷ đồng.

Khoản chênh lệch gần 12.000 tỷ đồng cho thấy phần lớn lợi nhuận đến từ hệ sinh thái các đơn vị thành viên, bao gồm các tổng công ty phát điện, phân phối điện, công ty con và công ty liên kết.

Lãi tăng mạnh nhờ chi phí giảm

Động lực chính giúp EVN bứt phá không đến từ doanh thu tăng đột biến mà đến từ việc chi phí đầu vào giảm mạnh.

Năm 2025, doanh thu tăng hơn 11% nhưng giá vốn chỉ tăng khoảng 3,4%, giúp lợi nhuận gộp gần như tăng gấp đôi, từ khoảng 47.000 tỷ đồng lên hơn 96.000 tỷ đồng.

Đằng sau sự cải thiện này là việc giá than, khí LNG và nhiều loại nhiên liệu đầu vào hạ nhiệt sau giai đoạn biến động mạnh. Đồng thời, điều kiện thủy văn thuận lợi giúp thủy điện - nguồn điện có chi phí thấp nhất - được huy động nhiều hơn.

Kết quả tương tự cũng xuất hiện tại các tổng công ty phát điện khi nhiều đơn vị chuyển từ lỗ sang lãi hoặc ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận đột biến.

Điều đó cho thấy khoản lãi gần 52.000 tỷ đồng phản ánh sự phục hồi của ngành điện sau khủng hoảng năng lượng toàn cầu, thay vì chỉ đến từ việc điều chỉnh giá bán điện.

152.000 tỷ đồng không phải tiền "để không"

Con số hơn 152.000 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng là nguyên nhân tạo ra nhiều tranh cãi nhất.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào lượng tiền gửi mà bỏ qua các nghĩa vụ tài chính đi kèm sẽ dễ dẫn đến đánh giá thiếu chính xác.

Tính đến cuối năm 2025, EVN sở hữu tổng tài sản hơn 783.000 tỷ đồng nhưng đồng thời cũng đang gánh tổng dư nợ vay hơn 341.000 tỷ đồng. Trong đó, nợ vay ngắn hạn vượt 227.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, tập đoàn còn phải thanh toán hàng trăm nghìn tỷ đồng cho các nhà cung cấp nhiên liệu, nhà máy điện và các khoản vay đến hạn.

Với một hệ thống điện có doanh thu gần 646.000 tỷ đồng mỗi năm, việc duy trì lượng tiền mặt lớn là yêu cầu gần như bắt buộc để bảo đảm thanh toán liên tục và duy trì an ninh năng lượng.

Nói cách khác, phần lớn số tiền này không phải nguồn lực nhàn rỗi mà là dòng tiền phục vụ vận hành, thanh toán và đầu tư.

Áp lực thật sự nằm ở tương lai

Nếu lợi nhuận năm 2025 cho thấy sự phục hồi rõ nét, thì thách thức lớn nhất của EVN lại nằm ở giai đoạn sắp tới.

Trong giai đoạn 2021-2025, tập đoàn đã giải ngân khoảng 500.000 tỷ đồng cho đầu tư phát triển. Riêng năm 2025, con số này đạt gần 126.000 tỷ đồng.

Từ nay đến năm 2030, EVN dự kiến đầu tư khoảng 5 tỷ USD mỗi năm cho các dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm. Tổng nhu cầu vốn cả giai đoạn lên tới khoảng 25 tỷ USD.

Áp lực càng lớn khi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu nâng tổng công suất nguồn điện quốc gia lên khoảng 183.000 MW vào năm 2030, cao hơn rất nhiều so với hiện nay.

Theo các chuyên gia, vấn đề không đơn thuần là EVN đang lãi bao nhiêu hay gửi ngân hàng bao nhiêu tiền. Điều quan trọng hơn là liệu tập đoàn có đủ năng lực tài chính để bảo đảm nguồn điện và huy động nguồn vốn khổng lồ cho các dự án tương lai hay không.

Nhìn từ góc độ đó, khoản lãi gần 52.000 tỷ đồng nên được xem là dấu mốc phục hồi đáng chú ý, thay vì tín hiệu cho thấy mọi áp lực tài chính đã kết thúc.