EU vào thế “phòng thủ năng lượng”: Sợ kịch bản đứt nguồn kéo dài

Ủy ban châu Âu (EC) đang thúc giục các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) khẩn trương chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang.

Theo Euronews, trong bức thư ngày 30/3, Ủy viên năng lượng Dan Jorgensen đã kêu gọi các nước thành viên tăng cường tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là giảm tiêu thụ dầu và khí đốt trong lĩnh vực vận tải – nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động giá nhiên liệu.

Áp lực lớn từ dầu và khí đốt

EC yêu cầu các bộ trưởng năng lượng trong khối cập nhật tình hình cung ứng và đề xuất giải pháp giảm nhu cầu tiêu thụ, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt tới 11 triệu thùng dầu/ngày và hơn 300 triệu m³ LNG mỗi ngày.

Mối lo lớn nhất hiện nay không nằm ở dầu thô mà ở dầu diesel và nhiên liệu máy bay – hai mặt hàng mà châu Âu phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh, đặc biệt là Saudi Arabia và Kuwait.

Trong khi đó, tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 25-30% dầu mỏ và 20% LNG toàn cầu – đang đối mặt nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng, làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng quốc tế.

EU “siết” tiêu thụ, tìm nguồn thay thế

Để ứng phó, EC khuyến nghị các nước thành viên hoãn kế hoạch bảo dưỡng nhà máy lọc dầu nhằm duy trì công suất, đồng thời cân nhắc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học như một giải pháp thay thế.

Song song, khối này cũng yêu cầu đảm bảo đủ dự trữ khí đốt cho mùa đông tới, nhưng phải tránh gây ra tình trạng tích trữ hoảng loạn – yếu tố có thể khiến giá năng lượng tăng vọt.

Thực tế, EU hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch và phải cạnh tranh trực tiếp với các thị trường khác, đặc biệt là châu Á. Thậm chí, một số tàu LNG từng hướng tới châu Âu đã chuyển hướng sang châu Á để tận dụng mức giá cao hơn.

Nguy cơ giá năng lượng bùng nổ trở lại

Xung đột Trung Đông đã đẩy giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng, tăng mạnh so với mức khoảng 70 USD trước đó. Các chuyên gia cảnh báo, trong kịch bản xấu, giá dầu có thể vọt lên tới 200 USD/thùng.

Không chỉ dầu mỏ, thị trường khí đốt cũng đứng trước nguy cơ tái diễn khủng hoảng như năm 2022 – thời điểm EU mất khoảng 45% nguồn cung khí từ Nga.

Chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất

Dù đánh giá nguồn cung hiện tại “vẫn trong tầm kiểm soát”, EC nhấn mạnh EU cần chuẩn bị sớm cho tình huống gián đoạn kéo dài.

Hiện khối này đang duy trì lượng dự trữ dầu đủ dùng trong 90 ngày, đồng thời đã đa dạng hóa nguồn cung từ nhiều thị trường khác nhau. Tổng dự trữ dầu của châu Âu (bao gồm cả Anh và Thụy Sỹ) vào khoảng 100 triệu tấn.

Ngoài ra, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trước đó đã điều phối xả hơn 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, trong đó các nước EU đóng góp khoảng 20%.

Tuy nhiên, EC cũng cảnh báo rằng nếu các quốc gia hành động riêng lẻ thay vì phối hợp toàn khối, thị trường năng lượng nội khối có thể bị xáo trộn nghiêm trọng.

Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, EU đang đứng trước bài toán khó: vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa kiểm soát lạm phát và duy trì ổn định kinh tế.