ESOP: Làn sóng mới khuấy động ngành chứng khoán.

Ngành chứng khoán đang chứng kiến làn sóng phát hành ESOP rầm rộ từ các công ty lớn như SSI, Vietcap, DNSE, nhằm gắn kết nhân viên và tăng vốn. Tuy nhiên, động thái này cũng đặt ra thách thức về quyền lợi cổ đông do mức giá ưu đãi.

Mới đây, SSI đã công bố kế hoạch phát hành 10 triệu cổ phiếu ESOP với mức giá ưu đãi chỉ 10.000 đồng/cổ phiếu, chiếm 0,51% tổng lượng cổ phiếu đang lưu hành. Đợt phát hành dự kiến kéo dài từ quý 2 đến quý 4 năm nay, một động thái được kỳ vọng sẽ khuấy động mạnh mẽ ngành chứng khoán.

Tại Công ty Chứng khoán SSI, kế hoạch phát hành cổ phiếu ESOP mới đây đang tạo ra những dư âm trái chiều trong cộng đồng đầu tư. Theo đó, 50% lượng cổ phiếu phát hành sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong vòng 2 năm và phần còn lại tiếp tục bị "giam lỏng" tới 3 năm. Mục tiêu của chương trình – theo lý giải từ phía công ty – nhằm củng cố mối liên kết lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp, đồng thời bổ sung vốn lưu động để hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Sau đợt phát hành, vốn điều lệ của SSI sẽ tăng từ 19.618 tỷ đồng lên 19.718 tỷ đồng, nâng tổng số cổ phiếu lưu hành lên 1.971,8 triệu đơn vị.

Danh sách phân phối ESOP cho thấy mức độ ưu ái dành cho ban lãnh đạo cấp cao: ông Nguyễn Duy Hưng – Chủ tịch HĐQT – được mua 1 triệu cổ phiếu, trong khi ông Nguyễn Hồng Nam – Tổng Giám đốc – nhận 650.000 cổ phiếu. Tổng cộng có 307 cá nhân được phân bổ cổ phiếu trong đợt này.

Tại Đại hội cổ đông, lo ngại đã xuất hiện xoay quanh khả năng pha loãng lợi ích cổ đông hiện hữu. Trước chất vấn, ông Nguyễn Duy Hưng khẳng định: "Gia đình tôi là cổ đông lớn nhất, nên không thể nói phát hành ESOP gây hại cho cổ đông. Thành công của SSI là nhờ đội ngũ nhân sự – phát triển ESOP là phát triển tài năng. Tôi hiểu tâm tư cổ đông, nhưng đó là con đường cần thiết để công ty phát triển bền vững."

Không chỉ SSI, làn sóng phát hành ESOP còn lan tới Vietcap (VCI). Doanh nghiệp này đã thông qua kế hoạch phát hành 4,5 triệu cổ phiếu ESOP với giá 12.000 đồng/cổ phiếu – chỉ bằng một phần ba so với thị giá chốt phiên 21/5 (37.300 đồng). Dự kiến thu về hơn 54 tỷ đồng, Vietcap cho biết toàn bộ số tiền sẽ được dùng để bổ sung vốn lưu động và trả nợ. Khác với SSI, cổ phiếu ESOP của Vietcap chỉ bị hạn chế chuyển nhượng trong vòng 1 năm.

Đáng chú ý, danh sách 176 nhân sự được quyền mua đã được công bố nhưng không có thông tin chi tiết về tỷ lệ phân bổ. Đây cũng là đợt phát hành duy nhất trong năm 2025 được ĐHĐCĐ Vietcap phê duyệt, với mục tiêu nâng vốn điều lệ từ 7.181 tỷ đồng lên 7.226 tỷ đồng.

Tại đại hội, một cổ đông đặt vấn đề về mức chiết khấu sâu so với thị giá, cho rằng cần điều chỉnh để bảo đảm lợi ích dài hạn. Trong khi đó, một cổ đông khác lại cho rằng "tỷ lệ phát hành ESOP có vẻ hơi thấp". Giải đáp thắc mắc, Tổng Giám đốc Tô Hải cho biết Vietcap lựa chọn tỷ lệ phát hành theo trung bình ngành, sau đó tiếp tục chiết khấu 10 – 20% để tạo điều kiện cho nhân viên, trước khi phân bổ theo hiệu suất công việc.

Cuộc đua ESOP chưa dừng lại. DNSE (DSE) cũng vừa thông qua kế hoạch phát hành 12,6 triệu cổ phiếu ESOP chia làm hai đợt, với mức giá ưu đãi 10.000 đồng/cổ phiếu – thấp đáng kể so với thị giá hiện hành. Trong đó, đợt 1 phát hành 9,9 triệu cổ phiếu dự kiến diễn ra trong quý II/2025, và đợt 2 với 2,7 triệu cổ phiếu vào cuối năm.