Eo biển Hormuz mở cửa… nhưng không cho Mỹ và Israel: Nước cờ địa chính trị có thể làm rung chuyển thị trường dầu mỏ toàn cầu?

Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran leo thang, Tehran vừa đưa ra một tuyên bố khiến giới phân tích địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu đặc biệt chú ý: eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho các tàu thương mại quốc tế nhưng loại trừ các tàu của Mỹ, Israel và đồng minh.

Động thái này không chỉ là một tuyên bố quân sự hay ngoại giao. Nó còn là một tín hiệu địa chính trị cực kỳ nhạy cảm, có thể tác động trực tiếp đến thị trường dầu mỏ toàn cầu, chuỗi cung ứng năng lượng, lạm phát toàn cầu và cả thị trường tài chính, chứng khoán.

Hormuz - “van dầu” của thế giới

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới. Mỗi ngày có khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần 1/3 lượng LNG vận chuyển bằng đường biển đi qua khu vực này. Các quốc gia phụ thuộc lớn vào tuyến đường này bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và các nước châu Âu. Chính vì vậy, bất kỳ căng thẳng nào tại Hormuz đều có thể khiến giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh.

Iran: “Hormuz vẫn mở… nhưng không cho Mỹ”

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố “Các tàu khác được tự do đi qua. Nhưng tàu của Mỹ, Israel và đồng minh thì không.” Iran khẳng định eo biển không bị đóng cửa hoàn toàn nhưng được kiểm soát bởi Iran

Lực lượng Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) thậm chí còn cho biết mọi tàu muốn đi qua phải được Iran cho phép. Đây là một thay đổi cực kỳ đáng chú ý, bởi trong nhiều thập kỷ Hormuz luôn được coi là tuyến hàng hải quốc tế tự do.

Mỹ kêu gọi liên minh quân sự bảo vệ Hormuz

Đáp lại động thái của Tehran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi nhiều quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp triển khai tàu chiến tới Trung Đông nhằm bảo vệ an ninh tuyến hàng hải. Washington cho rằng Iran có thể sử dụng nhiều biện pháp gây gián đoạn như rải thủy lôi, UAV, tên lửa tầm ngắn tấn công tàu chở dầu. Ông Trump thậm chí tuyên bố Mỹ sẽ “ném bom dữ dội vào bờ biển Iran nếu cần thiết”.

Iran phản bác: “Hormuz chưa hề bị đóng”

Tư lệnh hải quân IRGC Alireza Tangsiri khẳng định Hormuz không bị phong tỏa, chỉ đang được kiểm soát. Ông cũng cáo buộc Mỹ đưa ra các tuyên bố “không chính xác”, phóng đại thiệt hại của Iran. Theo Tehran, Iran vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể tại khu vực này.

Đảo Kharg - “trái tim dầu mỏ” của Iran

Trong cuộc xung đột hiện nay, một điểm nóng khác là Kharg Island. Đây là nơi hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua. Washington tuyên bố đã phá hủy nhiều mục tiêu quân sự tại đây. Nếu cơ sở hạ tầng tại Kharg bị tê liệt thì xuất khẩu dầu của Iran có thể sụt giảm mạnh.

Tác động tới thị trường năng lượng

Trong lịch sử, mỗi lần căng thẳng tại Hormuz leo thang, giá dầu thường tăng mạnh. Lý do là vì nguồn cung dầu toàn cầu có nguy cơ gián đoạn, chi phí bảo hiểm tàu dầu tăng, các công ty vận tải tránh đi qua khu vực

Nếu tình hình tiếp tục leo thang thì giá dầu có thể vượt các mốc tâm lý lớn. Điều này sẽ gây ra áp lực lạm phát toàn cầu, chính sách tiền tệ thắt chặt hơn và biến động mạnh trên thị trường tài chính. Đặc biệt là Việt Nam cũng không ngoại lệ với tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ của giá dầu tăng cao như video bên dưới đây có đề cập.

Góc nhìn đầu tư: điều thị trường đang lo ngại

Từ góc độ thị trường, rủi ro lớn nhất hiện nay không phải là việc Hormuz bị đóng hoàn toàn. Mà là sự bất ổn kéo dài chỉ cần các tàu dầu bị tấn công, chi phí bảo hiểm tăng, các tuyến vận tải bị gián đoạn thì chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu cũng có thể bị ảnh hưởng. Các thị trường nhạy cảm nhất sẽ là dầu khí, vận tải biển, hóa chất và hàng hóa cơ bản.

Một cuộc chiến kinh tế hơn là quân sự

Nhiều chuyên gia nhận định Iran đang áp dụng chiến lược kiểm soát Hormuz nhưng không đóng hoàn toàn. Chiến lược này cho phép Tehran gây áp lực lên phương Tây nhưng không kích hoạt phản ứng quân sự toàn diện. Nói cách khác thì đây là một cuộc chiến kinh tế nhiều hơn là quân sự.

Kết luận

Tuyên bố mở eo biển Hormuz nhưng loại trừ Mỹ và Israel là một bước đi mang tính toán chiến lược của Iran. Nó cho thấy Tehran vẫn muốn duy trì dòng chảy dầu mỏ nhưng đồng thời tạo áp lực địa chính trị lên Washington.

Trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Hormuz nhiều khả năng sẽ tiếp tục là tâm điểm của thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu trong thời gian tới.

🔥 Theo bạn, nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu có thể tăng lên mức bao nhiêu? 120 USD hay thậm chí 150 USD/thùng? Hãy để lại góc nhìn của bạn dưới phần bình luận và xem video dưới đây để hiểu hơn về các tác động của giá dầu tăng cao lên kinh tế vĩ mô Việt Nam, đặc biệt là rủi ro biến động mạnh với thị trường chứng khoán.