Đừng lấy thiên tai làm bình phong che giá rau kỷ lục

Giá rau củ tăng vọt sau bão lũ chỉ là phần nổi của vấn đề; đằng sau đó là chuỗi cung ứng rời rạc, hệ thống phân phối yếu và hạ tầng bảo quản thiếu đồng bộ khiến thị trường dễ bị đẩy giá. Nhiều ý kiến cho rằng muốn chấm dứt cảnh “rau đắt hơn thịt”, phải xử lý tận gốc những điểm nghẽn này thay vì tiếp tục đổ lỗi cho thiên tai.

Bão lũ chỉ góp phần làm giá rau củ leo thang, nhưng sự rối rắm trong chuỗi cung ứng và những mắt xích lỏng lẻo mới là mảnh đất màu mỡ để giá cả bị thao túng

Thiên tai quét qua miền Trung chỉ là cú hích khiến giá rau củ bật tăng, nhưng hệ lụy lại lan rộng khắp nhiều địa phương, nhất là tại các đô thị lớn. Người đi chợ cầm vài trăm nghìn đồng giờ phải “nép mình” trước quầy rau vì giá thực phẩm leo thang không thua gì thịt hay vàng.

Một bà nội trợ lớn tuổi ở Hà Nội kể rằng với 200.000 đồng trước đây có thể lo trọn bữa ăn cho gia đình, thậm chí còn dư. Nay, mua xong mớ rau đã cạn sạch tiền thịt. “Cân từng bó rau còn hơn tính tiền thịt”, bà ngao ngán thốt lên.

Tình cảnh tương tự lặp lại ở nhiều gia đình: rau từng là món rẻ, ăn thoải mái 10.000–15.000 đồng mỗi bữa. Nay với số tiền đó chỉ đủ mua một nửa lượng rau trước đây, trong khi chi phí cả tuần đội lên tới hàng trăm nghìn đồng, trở thành gánh nặng không nhỏ.

Dự báo mưa bão còn kéo dài khiến thị trường rau củ tiếp tục căng thẳng. Nhưng thực tế cho thấy thiên tai không phải nguyên nhân duy nhất. Đợt tăng giá lần này phơi bày hàng loạt bất cập đã tồn tại từ lâu: mạng lưới phân phối yếu, chuỗi cung ứng thiếu liên kết, và kho lạnh – logistics gần như không đủ sức đỡ thị trường mỗi khi có biến động.

Nhiều ý kiến cho rằng bão lũ chỉ là “tác nhân khởi động”, còn điểm nghẽn thật sự nằm trong cấu trúc thị trường: hệ thống vận chuyển – bảo quản – phân phối thiếu đồng bộ khiến giá cả bị đẩy lên rất dễ dàng, thậm chí có dấu hiệu bị thao túng khi cung cầu mất cân đối.

Không ít độc giả nhấn mạnh vai trò của hạ tầng kho lạnh. Nếu khâu bảo quản được đầu tư bài bản, nguồn cung sẽ ổn định hơn, giảm phụ thuộc thời tiết, và người tiêu dùng không còn phải trả mức giá “đắt hơn thịt” cho một rổ rau xanh.

Nhiều quan điểm kêu gọi giải pháp dài hạn thay vì chạy theo đối phó từng đợt bão lũ: cải thiện năng lực sản xuất, nâng thu nhập cho người nông dân, củng cố chuỗi cung ứng, và xây dựng nền nông nghiệp đủ sức chịu tác động khí hậu ngày càng khắc nghiệt.

Một số ý kiến mềm mỏng hơn đề xuất người dân chủ động thích nghi: ăn uống tiết chế, tận dụng không gian tự trồng rau để giảm phụ thuộc thị trường trong giai đoạn biến động. Song ngay cả những ý kiến này cũng thừa nhận rằng khi thiên tai qua đi, mọi thứ chỉ có thể trở lại bình thường nếu hệ thống phân phối được củng cố đúng mức.

Hình ảnh quầy rau tăng giá chóng mặt ngày nay không chỉ phản ánh tác động của bão lũ mà còn là lời cảnh báo về những lỗ hổng cố hữu của thị trường nông sản – những vấn đề không thể tiếp tục bị che mờ bằng hai chữ “thiên tai”.