Đừng để lời nguyền tháng 5 đánh lừa

Lời nguyền "Sell in May" vốn là nỗi ám ảnh kinh điển trên thị trường chứng khoán, nhưng số liệu thống kê một thập kỷ qua lại đang kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Khi VN-Index vừa khép lại tháng 4 với mức tăng trưởng ấn tượng, kịch bản về một tháng 5 "xanh mướt" đang dần hiện hữu, thách thức mọi tâm lý thận trọng và định kiến cũ kỹ của nhà đầu tư.

Giữa những biến số địa chính trị và sự ngắt quãng của kỳ nghỉ lễ, dòng tiền thông minh đang âm thầm chọn lọc những "viên ngọc thô" từ báo cáo tài chính quý I để chuẩn bị cho một chu kỳ tăng điểm mới.

Quan niệm “Sell in May” – bán ra trong tháng 5 để tránh rủi ro – đang dần mất đi sức nặng khi đối chiếu với thực tế. Từ năm 2014 đến nay, có tới 8/12 tháng 5 ghi nhận tăng điểm, một tỷ lệ đủ lớn để khiến chiến lược này không còn là “kim chỉ nam” cứng nhắc.

Diễn biến năm nay càng làm rõ sự lệch pha với quy luật cũ. Sau khi giảm sâu tới 11% trong tháng 3, thị trường hồi phục mạnh trong tháng 4, với mức tăng xấp xỉ 9,5% – thuộc nhóm cao trong nhiều năm. Điều này tạo nền tâm lý tích cực trước khi bước sang tháng 5.

Theo các chuyên gia, tuần giao dịch cuối tháng 4 đóng vai trò “bài test” quan trọng. Nếu lực mua đủ mạnh để hấp thụ áp lực chốt lời và giảm margin, thị trường có cơ sở duy trì đà tăng sang đầu tháng 5 và xa hơn.

Tâm lý thận trọng nhưng không bi quan

Thống kê dài hạn cho thấy trước kỳ nghỉ lễ, thị trường thường đi ngang với thanh khoản suy giảm. Tuy nhiên, sau kỳ nghỉ, biến động thường tăng mạnh – đặc biệt trong những phiên đầu tiên. Năm nay, kỳ nghỉ bị chia nhỏ khiến hiệu ứng tâm lý bị gián đoạn, từ đó làm giảm áp lực bán mạnh như thường lệ.

Dù vậy, thị trường hiện không ở trạng thái hưng phấn. Dòng tiền vận động theo hướng chọn lọc: cổ phiếu tốt vẫn hút tiền, trong khi phần còn lại bị cơ cấu lại. Nhà đầu tư không còn mua đuổi diện rộng, mà giải ngân từng phần, ưu tiên an toàn.

Điểm đáng chú ý là lực cầu chỉ thực sự xuất hiện ở vùng giá thấp. Khi giá tăng, lực mua suy yếu nhanh, khiến đà tăng chậm lại tại các vùng kháng cự. Điều này phản ánh trạng thái “vừa đi vừa dò đường” của dòng tiền.

Chiến lược: Không mua theo đám đông

Trong bối cảnh hiện tại, thị trường nhiều khả năng vận động theo xu hướng “sideway up” – tăng dần nhưng với nhịp chậm và có điều chỉnh xen kẽ. Rủi ro không biến mất, đặc biệt từ yếu tố địa chính trị và chính sách vĩ mô toàn cầu.

Vì vậy, chiến lược hiệu quả không nằm ở việc chạy theo các nhịp tăng nóng, mà ở khả năng chọn đúng cổ phiếu. Những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, câu chuyện tăng trưởng rõ ràng và tín hiệu dòng tiền tích cực sẽ có lợi thế.

Một xu hướng đáng lưu ý là hiện tượng “đánh cụt”: nhiều nhóm ngành chỉ tăng mạnh trong một phiên rồi nhanh chóng điều chỉnh. Điều này khiến việc mua đuổi trở nên rủi ro, đặc biệt với các mã tăng trần theo sóng ngắn.

Thay vào đó, chiến lược “mua nền” được đánh giá phù hợp hơn. Các cổ phiếu tích lũy trong biên độ hẹp, đi kèm dấu hiệu gia tăng thanh khoản, thường là tín hiệu sớm của dòng tiền. Việc tham gia sớm ở vùng nền sẽ giảm rủi ro hơn so với đua giá khi cổ phiếu bứt phá.

Với nhà đầu tư ưa thích chiến lược “break”, việc chờ xác nhận thêm vài phiên sau điểm bứt phá có thể là lựa chọn an toàn hơn, thay vì vào lệnh ngay khi giá vừa vượt đỉnh.