Đòn kinh tế quyết liệt của Trung Quốc và tín hiệu ngầm đầy toan tính

Trung Quốc bất ngờ hạ lãi suất cho vay và tiền gửi, phát tín hiệu bước vào chu kỳ nới lỏng chính sách để vực dậy tăng trưởng trong bối cảnh giảm phát kéo dài và thỏa thuận “đình chiến thuế quan” với Mỹ mở ra dư địa hành động mới. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo: nếu không tung gói kích thích lớn, Bắc Kinh khó lòng đạt mục tiêu tăng trưởng 5%.

Động thái bất ngờ hạ lãi suất cho vay tham chiếu xuống 3% của Trung Quốc không chỉ là một điều chỉnh chính sách tiền tệ đơn thuần. Đây là một nước cờ sắc bén của Bắc Kinh, tận dụng thời cơ để bơm sức sống vào nền kinh tế đang cần trợ lực, đồng thời ngầm phát đi tín hiệu về định hướng chiến lược giữa bối cảnh địa chính trị phức tạp.

Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) vừa chính thức hạ lãi suất cho vay tham chiếu (LPR) kỳ hạn 1 năm xuống 3%, giảm 10 điểm cơ bản – mức thấp nhất kể từ tháng 10/2024. Lãi suất kỳ hạn 5 năm, vốn có ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường bất động sản, cũng được điều chỉnh tương ứng xuống còn 3,5%.

Đây là lần đầu tiên trong nhiều tháng Bắc Kinh chủ động “xoay trục” chính sách tiền tệ sau thời gian dài duy trì thế phòng thủ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều ngân hàng quốc doanh lớn như ICBC, ABC, CCB và Bank of China đồng loạt giảm lãi suất tiền gửi từ 5 đến 25 điểm cơ bản, kéo mặt bằng lãi suất tiết kiệm xuống chỉ còn 0,05 – 0,95%. Các ngân hàng nhỏ hơn được dự báo sẽ nối gót, tạo nên mặt bằng lãi suất mới với thiên hướng hỗ trợ tăng trưởng.

Đáng chú ý, quyết định hạ lãi suất lần này là một phần trong nhóm biện pháp được Thống đốc PBOC Pan Gongsheng công bố từ đầu tháng 5, như một sự chuẩn bị trước thềm cuộc đàm phán kinh tế quan trọng với Mỹ tại Thụy Sĩ. Đây là bước đi cho thấy Trung Quốc đang tận dụng khoảng trống chính sách để khơi thông dòng tín dụng, bơm sinh khí trở lại cho cỗ máy tăng trưởng đang ì ạch.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chừng đó là chưa đủ. Ông Ting Lu, kinh tế trưởng tại Nomura, thẳng thắn nhận định: “Nếu không có một gói kích thích quy mô lớn, Bắc Kinh khó lòng đạt mục tiêu tăng trưởng quanh 5%.” Theo ông, áp lực thúc đẩy cải cách hiện đã giảm, nhưng thách thức trong việc khôi phục niềm tin và tiêu dùng vẫn còn nguyên.

Sau thông báo “đình chiến thuế quan” tạm thời giữa Mỹ và Trung Quốc trong vòng 90 ngày, các định chế tài chính quốc tế bắt đầu điều chỉnh lại dự báo cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nomura nâng kỳ vọng tăng trưởng GDP quý II từ 3,7% lên 4,8%, đồng thời điều chỉnh tăng nhẹ dự báo cả năm lên 3,7%. Dù vậy, con số này vẫn kém xa mục tiêu 5% mà Trung Nam Hải đã đặt ra.

Ở chiều ngược lại, cơn ác mộng giảm phát vẫn chưa buông tha Trung Quốc. Tháng 4, chỉ số giá bán buôn giảm mạnh nhất trong vòng nửa năm, trong khi giá tiêu dùng lao dốc tháng thứ ba liên tiếp. Nỗi lo về một nền kinh tế “thiếu cầu, thừa cung” đang phủ bóng lên các kỳ vọng phục hồi.

Morgan Stanley dự báo Bắc Kinh sẽ tiếp tục các biện pháp hỗ trợ, nhưng với quy mô và tốc độ khiêm tốn hơn so với các kịch bản trước thời điểm chiến tranh thương mại hạ nhiệt. Ngân hàng này cũng cảnh báo: mức thuế quan mà Mỹ đang duy trì với hàng hóa Trung Quốc hiện vẫn cao hơn so với thời kỳ trước nhiệm kỳ hai của cựu Tổng thống Donald Trump – yếu tố có thể tiếp tục bóp nghẹt xuất khẩu và khiến tình trạng dư thừa công suất trong nước càng trầm trọng hơn.

Kết hợp cả loạt tín hiệu từ thị trường và chính sách, có thể thấy: Bắc Kinh đang bước vào một giai đoạn thử nghiệm chính sách linh hoạt hơn – nhưng áp lực phải “ra tay mạnh” vẫn còn nguyên vẹn.