Đơn hàng AIM-120 cao kỷ lục: Mỹ đang toan tính điều gì?

Mỹ ký hợp đồng kỷ lục 3,5 tỷ USD với Raytheon để cung cấp tên lửa AIM-120 cho 19 quốc gia, giữa bối cảnh kho dự trữ vũ khí cạn dần vì các xung đột kéo dài. Động thái này cho thấy Washington đang khẩn trương tăng cường năng lực phòng không, đồng thời chuẩn bị cho nguy cơ đối đầu quân sự quy mô lớn.

Trong bối cảnh thế giới bước vào thời kỳ bất ổn quân sự mới, Raytheon giành được hợp đồng trị giá 3,5 tỷ USD để sản xuất tên lửa AIM-120 cho 19 quốc gia. Thương vụ khổng lồ này không chỉ phản ánh nỗi lo thiếu hụt tên lửa phòng không, mà còn cho thấy cuộc chạy đua vũ trang đang âm thầm tăng tốc.

Tối 3/8, chuyên trang quân sự The War Zone (TWZ) đưa tin Lầu Năm Góc đã ký hợp đồng lịch sử trị giá 3,5 tỷ USD với Raytheon – tập đoàn quốc phòng hàng đầu nước Mỹ – để cung cấp hàng loạt tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM, kèm theo linh kiện, dịch vụ hỗ trợ và hệ thống thu thập dữ liệu từ xa. Thương vụ được thực hiện thông qua hình thức Bán hàng Quân sự cho nước ngoài (FMS), hướng tới 19 quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Đức, Ba Lan, Australia, Anh, Israel và Ukraine.

Dù phía Raytheon và Không quân Mỹ từ chối tiết lộ số lượng cụ thể, nhưng với giá trung bình mỗi quả AIM-120 vào khoảng trên 1 triệu USD, có thể hình dung quy mô đơn hàng lần này là cực lớn – và có thể là lớn nhất từ trước tới nay đối với dòng tên lửa này.

Thỏa thuận được ký trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, nhu cầu phòng không lên cao và kho đạn dược của phương Tây dần cạn kiệt do các chiến dịch kéo dài tại Ukraine, Trung Đông và nguy cơ đối đầu quân sự với các cường quốc khác. AIM-120 – vốn được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu ngoài tầm nhìn (BVR) – đang là loại vũ khí "xương sống" cho cả các chiến đấu cơ hiện đại và hệ thống phòng không NASAMS được triển khai từ Washington D.C. đến Kiev.

Hợp đồng mới nối tiếp loạt đơn hàng gần đây – từ thỏa thuận 1,2 tỷ USD vào năm ngoái đến việc Mỹ bật đèn xanh cho Ai Cập sở hữu AIM-120, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong chính sách vũ khí Trung Đông vốn thận trọng nhằm duy trì ưu thế quân sự cho Israel.

Trong khi đó, sự cạn kiệt nhanh chóng của kho dự trữ AIM-120 do nhu cầu chiến trường – từ việc đánh chặn UAV Houthi tại Yemen, bảo vệ Israel khỏi tên lửa hành trình đến việc Ukraine sử dụng ồ ạt NASAMS – đã buộc Mỹ phải mở rộng sản xuất trên quy mô chưa từng có. Thực tế này phản ánh rõ thách thức mới: các đối thủ ngày càng sử dụng UAV rẻ tiền nhưng tiêu hao đắt đỏ để bào mòn hệ thống phòng thủ đắt đỏ của phương Tây.

Không chỉ mở rộng sản xuất, Mỹ cũng đang âm thầm nâng cấp và phát triển các phiên bản mới như AIM-120E và chương trình tên lửa chiến thuật tiên tiến AIM-260 (JATM) – một bước chuẩn bị rõ ràng cho kịch bản đối đầu với Trung Quốc, khi không chiến quy mô lớn có thể tái diễn như thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Bên cạnh đó, những dòng tên lửa mới như AIM-174 hay các dự án bí mật khác cũng đang được nghiên cứu trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng tăng mạnh.

Tuy nhiên, mở rộng sản xuất AIM-120 không phải chuyện "đặt hàng là có ngay". Mỗi quả tên lửa là một cỗ máy bay thu nhỏ với công nghệ tinh vi, thời gian sản xuất kéo dài và chuỗi cung ứng phức tạp – trong đó một số linh kiện mất nhiều tháng hoặc thậm chí cả năm để hoàn thiện.

Bài toán đặt ra không chỉ là tăng số lượng mà còn là tốc độ, khi các cuộc chiến tranh hiện đại – như Ukraine – đã chứng minh: tốc độ tiêu hao vũ khí vượt xa khả năng sản xuất truyền thống.

Trong bối cảnh đó, đơn hàng 3,5 tỷ USD không chỉ là thương vụ vũ khí – mà là tín hiệu: nước Mỹ đang tăng tốc chuẩn bị cho một cuộc xung đột quy mô lớn hơn, nơi những quả AIM-120 sẽ không chỉ còn là biện pháp phòng thủ, mà là lá chắn sống còn cho trật tự toàn cầu mà họ đang nỗ lực duy trì.