Doanh nghiệp sẵn sàng thu hút dòng vốn ngoại nhờ việc nâng hạng chứng khoán

Theo ước tính của HSBC, việc lọt vào chỉ số FTSE Emerging Markets có thể giúp Việt Nam thu hút thêm khoảng 4-5 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thu động (ETF) trong giai đoạn đầu, và con số này có thể tăng lên khoảng 10 tỷ USD nếu Việt Nam tiếp tục được MSCI nâng hạng trong trung hạn.

Việc nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi được coi là cơ hội vàng, giúp Việt Nam thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn. Theo HSBC, nếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging Markets, thị trường có thể đón nhận khoảng 4 - 5 tỷ USD từ các quỹ ETF trong giai đoạn đầu. Sự tham gia của MSCI trong việc nâng hạng có thể kéo theo một dòng vốn bổ sung lên đến 10 tỷ USD. Ngân hàng Thế giới ước tính, sau khi chính thức được FTSE Russell và MSCI công nhận nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đón nhận 25 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, thu hút vốn từ nhà đầu tư ngoại chỉ là một phần trong bài toán lớn. Việc các doanh nghiệp Việt Nam trở nên hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế lại là thử thách quan trọng. Để làm rõ vấn đề này, Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) đã tổ chức một buổi thảo luận với sự tham gia của ông Nguyễn Thanh Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội và ông Trần Thăng Long - Giám đốc Phân tích BSC, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Phân tích Chứng khoán VASB.

Sự rút lui của nhà đầu tư nước ngoài và vấn đề định giá

Theo ông Nguyễn Thanh Kỳ, việc nhà đầu tư nước ngoài rút vốn gần đây không hoàn toàn phản ánh việc thị trường Việt Nam có mức định giá không hấp dẫn. Thực tế, chỉ số VN-Index hiện có hệ số P/E trung bình dao động khoảng 14 - 15 lần, thấp hơn nhiều so với các thị trường mới nổi khác trong khu vực. Vấn đề chính xuất phát từ các yếu tố toàn cầu hơn là những yếu tố nội tại của thị trường Việt Nam. Cụ thể, lãi suất tại các thị trường phát triển như Mỹ đang ở mức cao, khiến dòng vốn đổ vào các tài sản an toàn như trái phiếu chính phủ Mỹ. Ngoài ra, bất ổn địa chính trị và kinh tế toàn cầu, chẳng hạn như xung đột Nga - Ukraine và căng thẳng tại Trung Đông, cũng làm giảm sự sẵn sàng của các quỹ đầu tư quốc tế khi phân bổ vào các thị trường cận biên như Việt Nam.

Ông Trần Thăng Long cũng cho biết, tình hình rút vốn khỏi các thị trường mới nổi là hiện tượng chung, không chỉ riêng Việt Nam. Tính đến đầu năm 2025, các quốc gia trong khu vực và thị trường mới nổi đã ghi nhận sự rút vốn mạnh, ví dụ như Ấn Độ với 15,8 tỷ USD, Hàn Quốc 5,5 tỷ USD, và Việt Nam 0,7 tỷ USD.

Dòng vốn ngoại khi thị trường được nâng hạng

Khi thị trường được nâng hạng, dòng vốn ngoại sẽ chuyển hướng mạnh mẽ, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau thông báo nâng hạng chính thức. Các quỹ đầu tư ngoại thường bắt đầu mua ròng từ 2 - 4 tháng trước khi FTSE Russell công bố quyết định nâng hạng, và từ 4 - 5 tháng đối với MSCI. Sau thông báo nâng hạng, giai đoạn giải ngân mạnh mẽ kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm. Các doanh nghiệp có vốn hóa lớn và thanh khoản cao sẽ là mục tiêu chính, với những cổ phiếu như HPG, VNM, MSN, VCB, SSI, VIC, VHM, VRE dự kiến thu hút mạnh dòng vốn ngoại.

Những yếu tố quyết định sự hấp dẫn của doanh nghiệp đối với nhà đầu tư nước ngoài

Các nhà đầu tư nước ngoài thường chú trọng một số yếu tố quan trọng khi đánh giá thị trường và doanh nghiệp niêm yết, bao gồm:

Kinh tế vĩ mô ổn định: Tăng trưởng GDP bền vững, lạm phát, lãi suất và tỷ giá được kiểm soát.

Khung pháp lý minh bạch: Quy định rõ ràng về thuế, giao dịch và các quy định liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài.

Hệ thống giao dịch hiện đại và thuận tiện: Tốc độ khớp lệnh nhanh, thanh khoản cao và room ngoại còn dư.

Doanh nghiệp minh bạch: Công bố thông tin tài chính đầy đủ, quản trị tốt và có triển vọng tăng trưởng rõ ràng.

Tiến trình nâng hạng rõ ràng: Có lộ trình cải thiện thị trường minh bạch, với cam kết thực thi từ cơ quan quản lý.

Chuẩn bị của doanh nghiệp Việt Nam

Để đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị các yếu tố như:

Nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như IFRS.

Công khai thông tin tài chính đầy đủ, minh bạch và bằng tiếng Anh.

Cải thiện hiệu quả hoạt động, tập trung vào các lĩnh vực tiềm năng.

Xem xét nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia.

Tăng cường hiện diện tại các hội nghị đầu tư quốc tế để kết nối với các quỹ đầu tư và quảng bá hình ảnh.

Doanh nghiệp Việt Nam cũng có thể rút ra bài học từ các quốc gia đã thành công trong việc nâng hạng như Thái Lan và Malaysia, nơi đã chú trọng cải thiện tính minh bạch thông tin, áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế và nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài. Hàn Quốc cũng thành công trong việc thu hút vốn ngoại nhờ cải thiện quản trị doanh nghiệp và công bố thông tin bằng tiếng Anh.

Tác động của việc nâng hạng đến thanh khoản và định giá

Theo ông Trần Thăng Long, việc nâng hạng thị trường có thể tác động tích cực đến thanh khoản và định giá cổ phiếu. Các quốc gia được MSCI và FTSE nâng hạng thường ghi nhận sự gia tăng thanh khoản, mặc dù mức độ tăng giảm tùy thuộc vào tình hình nội tại của mỗi nền kinh tế. Các nghiên cứu cũng cho thấy, sau khi nâng hạng, các chỉ số định giá như P/E và P/B có thể tăng trong ngắn hạn trước khi điều chỉnh về mức hợp lý.

Triển vọng dài hạn và phát triển bền vững

Việc nâng hạng sẽ giúp thị trường Việt Nam thu hút nhiều vốn ngoại hơn, đóng góp vào sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, để tránh nguy cơ bị rút vốn khi có biến động toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đồng thời cải thiện hạ tầng công nghệ và khung pháp lý, đảm bảo nền kinh tế ổn định và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.