#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Doanh nghiệp "kiệt sức" vì chi phí "ăn theo" giá xăng

Nghịch lý chi phí vận tải nội địa tăng cao bất thường so với quốc tế đang phơi bày những lỗ hổng trong kiểm soát biên độ giá, đẩy sức cạnh tranh của hàng hóa Việt vào thế chân tường.

Biến động mạnh của giá xăng dầu đang tạo ra làn sóng tăng chi phí trên diện rộng. Tuy nhiên, điều khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại hơn không nằm ở mức tăng, mà ở cách giá lan truyền trong nền kinh tế: tăng nhanh, giảm chậm, thậm chí bị đẩy vượt xa mức hợp lý.

Tại Đà Nẵng, một doanh nghiệp sản xuất từng dự kiến tuyển mới hàng trăm lao động mỗi tháng để đáp ứng đơn hàng xuất khẩu, nay buộc phải tạm dừng kế hoạch. Nguyên nhân đến từ “cú sốc kép”: đơn hàng sụt giảm và chi phí đầu vào tăng vọt.

Theo đại diện doanh nghiệp, đơn hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm khoảng 30% khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Trong khi đó, giá nguyên liệu đầu vào bị các đối tác điều chỉnh tăng từ 20-60%, đẩy doanh nghiệp vào thế bị động chỉ sau một thời gian ngắn.

Áp lực không dừng ở chi phí sản xuất. Bài toán nhân sự cũng trở nên nan giải khi chi phí sinh hoạt tăng, nhưng doanh nghiệp lại khó có khả năng nâng lương tương ứng. Sự mất cân đối này đang bào mòn sức chịu đựng của cả doanh nghiệp lẫn người lao động.

Ở lĩnh vực thủy sản, nghịch lý chi phí càng bộc lộ rõ. Cước vận tải quốc tế gần như đi ngang, nhưng chi phí vận chuyển nội địa lại tăng mạnh. Một container nguyên liệu từ miền Tây ra miền Trung có thể tăng thêm hàng chục phần trăm chỉ trong thời gian ngắn, làm đội giá thành sản phẩm.

Đáng chú ý hơn là hiện tượng “tát nước theo mưa”. Nhiều loại chi phí như bao bì, dịch vụ phụ trợ bị đẩy lên mức cao bất thường, không tương xứng với tỷ trọng xăng dầu trong cấu thành giá. Khi đã tăng, các mức phí này hiếm khi quay đầu giảm, tạo ra áp lực kéo dài lên hoạt động sản xuất.

Không chỉ doanh nghiệp sản xuất, ngành logistics cũng chịu tác động trực diện khi chi phí nhiên liệu chiếm tới 30-50% tổng chi phí vận hành. Tuy nhiên, do đặc thù hợp đồng đã ký trước, doanh nghiệp vận tải gần như không thể điều chỉnh giá linh hoạt theo biến động thị trường.

Thực tế này làm lộ rõ một khoảng trống điều tiết: giá đầu vào biến động nhanh, nhưng cơ chế truyền dẫn lại thiếu kiểm soát. Một số đơn vị tận dụng cơ hội để tăng giá dịch vụ, khiến thị trường bị méo mó và làm suy giảm năng lực cạnh tranh chung.

Trong lĩnh vực xây dựng, khó khăn càng rõ nét khi giá nguyên vật liệu tăng, nhưng đơn giá các công trình – đặc biệt là dự án sử dụng vốn nhà nước – chưa được điều chỉnh kịp thời. Doanh nghiệp vì thế rơi vào thế “gánh chi phí, giữ giá”, biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.

Từ thực tế này, nhiều ý kiến cho rằng cần có cơ chế kiểm soát biên độ biến động giá, đặc biệt với xăng dầu, theo hướng ổn định hơn để doanh nghiệp có thời gian thích ứng. Đồng thời, việc minh bạch các loại phụ phí trong logistics và vận tải cũng trở nên cấp thiết nhằm hạn chế tình trạng tăng giá thiếu cơ sở.

Một số đề xuất cũng hướng đến việc kéo dài chu kỳ điều chỉnh giá xăng dầu, thay vì bám sát biến động ngắn hạn của thị trường thế giới. Cách tiếp cận này có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong lập kế hoạch sản xuất và kiểm soát rủi ro.

Trong bối cảnh hiện nay, vấn đề không còn là giá xăng dầu tăng hay giảm, mà là cách thị trường phản ứng với biến động đó. Khi cơ chế truyền dẫn thiếu minh bạch và thiếu kiểm soát, chính doanh nghiệp sẽ là bên chịu tổn thương lớn nhất.