Định giá ngân hàng bước sang chương mới

Đợt điều chỉnh khốc liệt quét qua 70% số mã cổ phiếu ngân hàng vừa qua là hồi chuông cảnh báo từ thị trường: Giới tinh hoa tài chính đang thẳng tay chiết khấu các mô hình tăng trưởng danh nghĩa dựa trên nguồn vốn đắt đỏ.

Năm 2026 có thể trở thành cột mốc thay đổi cách thị trường định giá cổ phiếu ngân hàng. Nếu trước đây nhà đầu tư tập trung vào tốc độ tăng trưởng tín dụng, thì hiện nay câu hỏi quan trọng hơn là ngân hàng nào kiểm soát thanh khoản tốt, duy trì nguồn vốn giá rẻ và bảo vệ được chất lượng lợi nhuận.

Những biến động trên thị trường tiền tệ thời gian qua cho thấy áp lực thanh khoản không còn là câu chuyện ngắn hạn. Đầu tháng 2/2026, lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vượt 16%/năm trước khi cơ quan quản lý phải tăng cường bơm vốn hỗ trợ hệ thống. Dù các biện pháp điều tiết giúp giảm áp lực tức thời, thanh khoản vẫn chưa thực sự trở lại trạng thái dồi dào như trước.

Điều đó khiến lợi nhuận ngân hàng không còn phụ thuộc chủ yếu vào quy mô tăng trưởng tín dụng. Thay vào đó, năng lực quản trị nguồn vốn và kiểm soát chi phí đầu vào ngày càng trở thành yếu tố quyết định.

Diễn biến giá cổ phiếu ngân hàng từ đầu năm cũng phản ánh rõ xu hướng này. Sau giai đoạn hưng phấn, nhiều mã quay đầu điều chỉnh mạnh dù triển vọng lợi nhuận toàn ngành vẫn được dự báo tăng trưởng tích cực. Điều đó cho thấy thị trường đang chiết khấu trước rủi ro thanh khoản, chi phí vốn và sự phân hóa về chất lượng lợi nhuận.

Trong môi trường vốn rẻ, tăng trưởng tín dụng thường đồng nghĩa với tăng trưởng lợi nhuận. Tuy nhiên, khi lãi suất tăng trở lại và áp lực huy động vốn lớn hơn, công thức này không còn đúng tuyệt đối.

Một ngân hàng có thể mở rộng tín dụng nhanh nhưng nếu chi phí vốn tăng mạnh khiến biên lãi ròng thu hẹp, hiệu quả lợi nhuận sẽ suy giảm đáng kể. Khi đó, tăng trưởng quy mô không còn là lợi thế nếu không đi kèm chất lượng nguồn vốn.

Dữ liệu gần đây cho thấy quy mô vốn bơm qua thị trường mở đã tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy thanh khoản hệ thống không còn dư thừa và chi phí vốn đang trở lại vị trí trung tâm trong bài toán định giá ngành ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh không nằm ở việc đẩy tín dụng nhanh nhất mà ở khả năng duy trì nguồn vốn chi phí thấp, cơ cấu bảng cân đối lành mạnh và sức chống chịu trước biến động lãi suất.

Nhà đầu tư hiện cần theo dõi nhiều chỉ báo hơn ngoài tăng trưởng tín dụng, bao gồm tốc độ huy động vốn, tỷ lệ CASA, xu hướng lãi suất liên ngân hàng và mức độ phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ thanh khoản từ thị trường mở.

Một ngân hàng giữ được thanh khoản ổn định mà không phải đánh đổi bằng chi phí vốn quá cao sẽ có lợi thế lớn hơn trong chu kỳ mới.

Áp lực chi phí vốn thực tế đã xuất hiện trên toàn hệ thống. Trong khi nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì mặt bằng chi phí vốn thấp, nhiều ngân hàng tư nhân ghi nhận xu hướng tăng rõ rệt. Điều này đồng nghĩa áp lực lên biên lãi ròng sẽ ngày càng lớn nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao.

Không chỉ vậy, bài toán lợi nhuận còn gắn chặt với chất lượng tài sản. Một ngân hàng duy trì được NIM nhưng nợ xấu hoặc nợ nhóm 2 tăng nhanh vẫn tiềm ẩn rủi ro. Ngược lại, những ngân hàng tăng trưởng vừa phải nhưng kiểm soát tốt nợ xấu, trích lập dự phòng hợp lý và duy trì nguồn vốn giá rẻ có thể tạo ra tăng trưởng bền vững hơn.

Thị trường đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh. Không phải mọi ngân hàng đều hưởng lợi như nhau từ tăng trưởng tín dụng. Những nhà băng sở hữu thanh khoản tốt, chi phí vốn thấp và chất lượng lợi nhuận cao sẽ tiếp tục được ưu tiên định giá. Ngược lại, các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn đắt đỏ sẽ đối mặt áp lực lớn hơn trong cuộc đua lợi nhuận.

Khi luật chơi thay đổi, thanh khoản, chi phí vốn và chất lượng lợi nhuận đang trở thành ba biến số cốt lõi quyết định giá trị của cổ phiếu ngân hàng trong giai đoạn tới.