Định chế tài chính là gì?

Định chế tài chính là thể chế, loại hình doanh nghiệp chính phủ hoặc tư nhân được thành lập dựa trên pháp luật, thực hiện hoạt động kinh doanh liên quan đến các tài sản tài chính như các khoản vay, tiền gửi tiết kiệm, cho thuê tài chính, tiền gửi ngân hàng, phát hành và quản lý các phương tiện thanh toán, chứng khoán, trái phiếu, cổ phiếu, đổi tiền tệ, bảo hiểm…

Theo một cách hiểu khác, thì những định chế tài chính được coi như những đơn vị trung gian giữa người tiết kiệm và người vay, hoạt động bằng cách huy động và đầu tư tiền vốn, có thể là định chế tài chính ký thác như những ngân hàng, công ty tín dụng…; hoặc không có hoạt động ký thác như công ty bảo hiểm nhân thọ, quỹ lương lưu, công ty đầu tư, môi giới…

Tuy nhiên, ngày nay, ranh giới giữa những định chế không ký thác và những định chế ký thác không có nhiều khác biệt. Các định chế này có thể cung cấp đa dạng hơn các dịch vụ tài chính trước đây từng cung cấp.

Chẳng hạn, ngân hàng và những định chế tiết kiệm có thể cung cấp môi giới chứng khoán, dịch vụ bảo hiểm…, còn các công ty môi giới có thể đầu tư tiền của khách hàng vào các chứng chỉ tiền gửi ngân hàng…

Ở nước ta, định chế tài chính có thể chia làm 2 nhóm: Định chế tài chính trung gian và bán trung gian.

1. Định chế tài chính trung gian

Là các tổ chức tài chính đứng giữa có vai trò liên kết các nguồn cung và nguồn cầu vốn nhằm giúp cho cung và cầu vốn có thể gặp nhau thông qua việc bán các tài sản tài chính của mình và mua các tài sản tài chính của chủ thể cầu vốn.

Các định chế tài chính trung gian bao gồm:

- Các tổ chức nhận tiền gửi: Ngân hàng thương mại, ngân hàng tiết kiệm tương trợ, hiệp hội tiết kiệm và cho vay, hợp tác xã tín dụng, các liên hiệp tín dụng.

- Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng: Công ty bảo hiểm, quỹ trợ cấp.

- Các trung gian đầu tư, định chế tài chính phi ngân hàng: Công ty tài chính, quỹ đầu tư.

2. Định chế tài chính bán trung gian

Là những tổ chức môi giới, đứng giữa các nguồn cung và nguồn cầu vốn, giúp cho cung và cầu vốn có thể gặp nhau. Tổ chức này không tạo ra các tài sản tài chính của mình mà chỉ giúp chuyển các tài sản tài chính từ tổ chức phát hành đến người cần mua, hay nói cách khác là luân chuyển vốn từ nhà đầu tư đến công ty cần vay vốn.

Ví dụ: Công ty môi giới chứng khoán, ngân hàng đầu tư…

 

Các định chế tài chính có vai trò quan trọng trong việc kết nối những người có vốn và những người cần vốn, giúp cho dòng tiền được khơi thông, đến đúng nơi và do đó thúc đẩy cả nền kinh tế phát triển.

- Nhờ có các định chế tài chính, những người tiết kiệm và những người đầu tư sẽ giảm thiểu được các chi phí giao dịch như: chi phí tìm kiếm thông tin, chi phí thực hiện giao dịch, chi phí chênh lệch dựa trên qui mô giao dịch, chi phí hiểu biết…

- Các loại hình định chế tài chính cũng như sản phẩm cung cấp rất đa dạng. Nhà đầu tư có thể đầu tư một hoặc nhiều danh mục phù hợp với nhu cầu của bản thân thông qua sự tư vấn của các định chế tài chính, từ đó giúp giảm thiểu tính rủi ro khi đầu tư.

- Ngoài việc cung cấp giải pháp tài chính, một số định chế tài chính còn đảm nhiệm vai trò cung cấp những phương thức và phương tiện thanh toán, điển hình là các ngân hàng với giao dịch online, giao dịch thẻ không sử dụng tiền mặt.

Chính cơ chế thanh toán linh hoạt này đã giúp thị trường vận hành một cách nhanh chóng, hiệu quả và đóng vai trò quan trọng trong thời đại giao dịch số ngày nay.