Đề xuất xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt quốc gia hơn 17.500 tỷ đồng tại Hà Nội

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính đề nghị xem xét, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt quốc gia. Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 17.509 tỷ đồng, sử dụng 100% vốn nhà nước thông qua hình thức tăng vốn cho doanh nghiệp nhà nước.

Quy mô và mục tiêu phát triển ngành công nghiệp đường sắt nội địa

Tổ hợp dự kiến đặt tại huyện Phú Xuyên và huyện Ứng Hòa (Hà Nội), với quy mô khoảng 250 ha. Dự án hướng đến mục tiêu xây dựng năng lực nội địa hoá, làm chủ công nghệ sản xuất và vận hành đầu máy, toa xe, linh kiện cho đường sắt có tốc độ dưới 200 km/h và đường sắt đô thị.

Tổ hợp sẽ gồm các hạng mục chính như:

Nhà máy sản xuất, lắp ráp phương tiện, thiết bị, phụ tùng;

Trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D);

Trung tâm bảo trì, sửa chữa;

Hạ tầng kết nối trực tiếp với hệ thống đường sắt quốc gia.

Lộ trình triển khai và kỳ vọng kinh tế

Nếu được phê duyệt, dự án sẽ bắt đầu giai đoạn chuẩn bị trong vòng 1 năm và triển khai xây dựng trong 3 năm, với mục tiêu hoàn thành giai đoạn I vào năm 2029.

Từ năm 2030 đến 2050, dự kiến tổ hợp mang lại tổng doanh thu khoảng 228.102 tỷ đồng, với lợi nhuận bình quân ước tính 1.141 tỷ đồng mỗi năm, đủ khả năng hoàn vốn sau 16 năm.

Các giai đoạn phát triển công nghiệp đường sắt nội địa

Giai đoạn 2029–2031: Lắp ráp đầu máy điện, đầu máy sử dụng năng lượng sạch; sản xuất toa xe khách tốc độ dưới 160 km/h; lắp ráp đoàn tàu điện động lực phân tán (EMU) cho đường sắt đô thị; sản xuất toa xe hàng tốc độ 120 km/h cho tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

Giai đoạn 2032–2035: Làm chủ công nghệ sản xuất toa xe tốc độ dưới 160 km/h, tăng tỷ lệ nội địa hoá lên khoảng 30%; mở rộng sản xuất vật tư, phụ tùng cho phương tiện và hạ tầng.

Giai đoạn 2040–2050: Phấn đấu làm chủ 80% nội địa hoá đối với đoàn tàu EMU và toàn bộ linh kiện, phụ tùng phục vụ đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy công nghiệp đường sắt

VNR nhấn mạnh tiềm năng lớn của thị trường trong nước khi tổng giá trị các dự án đường sắt từ nay đến năm 2050 có thể đạt 275 tỷ USD. Để ngành công nghiệp đường sắt phát triển đồng bộ và bền vững, VNR kiến nghị:

Ưu tiên ngành công nghiệp đường sắt trong chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam, nhằm được hưởng các chính sách hỗ trợ về thuế, tín dụng, đào tạo, nghiên cứu...

Khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt trong nước.

Bổ sung vào danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao các máy móc, thiết bị chuyên dụng và dây chuyền sản xuất phục vụ ngành đường sắt đô thị, đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao.

Đưa sản phẩm công nghệ cao của ngành đường sắt vào danh mục công nghệ cao được ưu tiên phát triển và nghiên cứu.