Đề xuất thành lập Quỹ nhà ở quốc gia để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phát triển nhà ở xã hội. Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, với mô hình hoạt động tương tự đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp nhà nước.

Quỹ tài chính ngoài ngân sách, không vì lợi nhuận

Theo dự thảo, Quỹ nhà ở quốc gia là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, nhưng phải đảm bảo bảo toàn vốn, công khai, minh bạch và bình đẳng.

Cơ cấu quỹ gồm hai cấp:

Quỹ nhà ở trung ương do Chính phủ thành lập, Bộ Xây dựng quản lý.

Quỹ nhà ở địa phương do UBND cấp tỉnh thành lập, Sở Xây dựng quản lý.

Điều lệ hoạt động của từng cấp quỹ sẽ do Thủ tướng Chính phủ hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành, căn cứ vào mô hình tổ chức và quy chế cụ thể.

Nguồn thu đa dạng, chi cho thuê và mua nhà ở xã hội

Nguồn thu của quỹ trung ương gồm: ngân sách nhà nước cấp; tiền bán nhà ở thuộc tài sản công; đóng góp tự nguyện trong và ngoài nước; khoản trích từ quỹ địa phương; cùng các nguồn hợp pháp khác.

Quỹ địa phương sẽ có nguồn từ ngân sách địa phương; giá trị quỹ đất nhà ở xã hội do doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ; tiền bán tài sản công; đấu giá đất; đóng góp xã hội hóa và khoản điều tiết từ quỹ trung ương.

Nhiệm vụ chi của quỹ tập trung vào việc đầu tư xây dựng, mua, thuê, đặt hàng nhà ở xã hội để cho thuê, đặc biệt là phục vụ đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tại các cơ quan trung ương hoặc địa phương. Quỹ cũng chi cho quản lý, vận hành nhà ở và điều tiết nguồn kinh phí giữa các cấp.

Quản lý chặt chẽ, phối hợp giữa trung ương và địa phương

Quỹ nhà ở trung ương có trách nhiệm điều tiết kinh phí cho địa phương, đồng thời tiếp nhận và sử dụng các khoản chuyển về từ cấp tỉnh. Ngược lại, quỹ địa phương phải báo cáo, chuyển nguồn về trung ương theo quy định và đảm bảo sử dụng đúng mục tiêu, đúng quy trình.

Đây là một trong những giải pháp tài chính được kỳ vọng sẽ góp phần tăng nguồn lực, đảm bảo tính bền vững và đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.