Đề xuất cho người từ 16 tuổi được góp vốn lập doanh nghiệp: Cần đổi mới nhưng phải thận trọng

Trong phiên thảo luận về dự thảo Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) sáng 20/5, Đại biểu Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đã đưa ra một đề xuất gây chú ý: cho phép cá nhân từ 16 tuổi được góp vốn và tham gia lập doanh nghiệp – thay vì giới hạn từ 18 tuổi như hiện hành.

🔍 Lập luận của người đề xuất: Vì sao nên mở rộng độ tuổi?

Ông Hiếu cho rằng theo quy định hiện nay, người từ 16 tuổi trở lên đã không còn là trẻ em, đồng thời người từ 15 tuổi đã có quyền lao động. Về năng lực hành vi dân sự, ông nhấn mạnh người chưa đủ 18 tuổi tuy không có đầy đủ năng lực hành vi, nhưng từ 15 tuổi đã có thể xác lập giao dịch dân sự, trừ một số lĩnh vực đặc thù như bất động sản, quyền sử dụng đất.

“Một học sinh cấp hai học nghề, mở cửa hàng trà sữa thì tại sao không được góp vốn, điều hành doanh nghiệp?” – ông Hiếu đặt vấn đề.

Ông cho rằng việc mở rộng quyền này sẽ thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp sớm, khai thác năng lực sáng tạo của giới trẻ, đồng thời góp phần tạo thêm động lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

⚖️ Quan điểm trái chiều: Cẩn trọng với vai trò sáng lập và quản trị

Trái với quan điểm trên, ông Đồng Ngọc Ba, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho rằng cần cân nhắc kỹ, nhất là đối với vai trò thành lập và điều hành doanh nghiệp. Ông lý giải rằng luật hiện hành không cấm người chưa thành niên góp vốn, nếu họ có tài sản. Tuy nhiên, người sáng lập, điều hành doanh nghiệp cần có năng lực quản trị và trách nhiệm pháp lý, điều mà người chưa thành niên có thể chưa đủ khả năng đảm nhận.

🧾 Chống doanh nghiệp "ma": Cần quy định rõ về chủ sở hữu hưởng lợi

Bên cạnh độ tuổi góp vốn, dự luật còn bổ sung quy định về chủ sở hữu hưởng lợi, nhằm ngăn chặn tình trạng lập doanh nghiệp "ma", vốn ảo, và phòng chống rửa tiền. Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng cần bổ sung cơ chế hậu kiểm theo quản lý rủi ro, vốn đã được áp dụng trong ngành thuế và hải quan. Đồng thời, ông đề xuất:

- Xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro và kiểm tra theo mức độ nguy cơ.

- Xác định rõ chủ sở hữu hưởng lợi nếu sở hữu từ 25% vốn trở lên.

Tránh xử phạt ngay với các trường hợp khai không đầy đủ nếu chỉ vi phạm về tính định tính.

Ông lưu ý: hiện các ngân hàng vẫn chủ yếu dựa vào khai báo tự nguyện từ khách hàng, chưa có công cụ xác minh hiệu quả, nên việc quy định cứng nhắc có thể gây khó cho doanh nghiệp tuân thủ.

💸 Siết phát hành trái phiếu riêng lẻ: Cần linh hoạt thay vì áp đặt cứng

Một nội dung khác cũng gây tranh luận là giới hạn việc phát hành trái phiếu riêng lẻ. Theo dự thảo, doanh nghiệp chỉ được phát hành trái phiếu riêng lẻ khi tổng nợ phải trả không vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu, trừ một số lĩnh vực như bất động sản, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán...

Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, và ông Hà Sỹ Đồng đều không đồng tình với quy định cứng 5 lần. Họ cho rằng việc phát hành trái phiếu hiện đã được quy định chặt trong Luật Chứng khoán. Nhà đầu tư chuyên nghiệp có năng lực đánh giá rủi ro nên không cần giới hạn hành chính như vậy. Quốc hội nên giao Chính phủ quy định chi tiết linh hoạt hơn, tùy theo tình hình kinh tế và rủi ro từng ngành.

🧮 Quan điểm từ Chính phủ: Kiểm soát là cần thiết trong bối cảnh hiện tại

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho rằng, trong thời gian qua đã có nhiều doanh nghiệp chưa đại chúng phát hành trái phiếu riêng lẻ, rồi mất khả năng thanh toán, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và niềm tin thị trường.

🔚 Kết luận: Mở đường cho đổi mới nhưng không bỏ qua kiểm soát

Việc mở rộng độ tuổi góp vốn và siết chặt các quy định liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi, phát hành trái phiếu… là những vấn đề then chốt trong Luật Doanh nghiệp (sửa đổi). Dù mong muốn tạo điều kiện cho doanh nghiệp trẻ và thúc đẩy thị trường vốn, quy trình lập pháp cần hài hòa giữa tự do kinh doanh và trách nhiệm quản lý rủi ro. Những trao đổi tại Quốc hội cho thấy sự thận trọng cần thiết trong việc đưa ra các chính sách định hình môi trường kinh doanh Việt Nam trong giai đoạn tới.