Đầu tư công gánh chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026?

Bất chấp những cơn rung chấn từ xung đột Trung Đông và làn sóng bảo hộ thương mại mới từ Hoa Kỳ, kinh tế Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ ở mức 7,2% trong năm 2026. Trong bối cảnh xuất khẩu đối mặt với "phép thử" thuế quan 15%, đầu tư công với quy mô 38 tỷ USD đang trở thành động lực then chốt, đóng vai trò "trụ cột" giữ vững đà hưng thịnh cho nền kinh tế.

Theo chuyên gia ADB, chìa khóa để Việt Nam hóa giải các cú sốc bên ngoài nằm ở việc khơi thông thị trường trái phiếu doanh nghiệp và quyết liệt đẩy nhanh tiến độ chuyển dịch năng lượng sạch.

Theo Asian Development Bank, kinh tế Việt Nam được dự báo tăng trưởng 7,2% trong năm 2026 và 7,0% năm 2027, thấp hơn mức 8% của năm trước nhưng vẫn thuộc nhóm cao trong khu vực. Động lực chính tiếp tục đến từ đầu tư, trong khi các yếu tố bên ngoài đang tạo áp lực rõ rệt lên xuất khẩu và dòng vốn.

Bức tranh tăng trưởng năm 2026 mang hai gam màu đối lập. Một mặt, nền kinh tế giữ được nền tảng ổn định nhờ chính sách điều hành linh hoạt và nhu cầu nội địa. Mặt khác, môi trường toàn cầu bất định—từ xung đột địa chính trị đến thay đổi chính sách thương mại—đang siết chặt dư địa tăng trưởng, đặc biệt với khu vực sản xuất hướng xuất khẩu.

Công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn duy trì nhịp tăng nhưng có dấu hiệu chậm lại, dự kiến còn 7,7%, thấp hơn mức 9,2% của năm trước. Dù vậy, các chỉ báo sớm như PMI vẫn cho thấy sức bật nhất định nhờ đơn hàng cải thiện trong ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, khu vực dịch vụ tiếp tục là điểm sáng, được hỗ trợ bởi phục hồi du lịch và chuyển đổi số trong các lĩnh vực tài chính, bán lẻ. Tăng trưởng dự kiến đạt khoảng 7,5%, đóng vai trò bù đắp cho những biến động từ bên ngoài. Nông nghiệp giữ mức ổn định nhưng đối mặt rủi ro lớn hơn từ biến đổi khí hậu và chi phí đầu vào gia tăng.

Tâm điểm của tăng trưởng năm nay nằm ở đầu tư. Chính phủ đặt mục tiêu đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, đặc biệt trong hạ tầng, với quy mô ước khoảng 38 tỷ USD. Đây được xem là “bệ đỡ” quan trọng cho xây dựng và các ngành liên quan. Tuy nhiên, dòng vốn FDI có dấu hiệu thận trọng hơn khi nhà đầu tư ưu tiên mở rộng dự án hiện hữu thay vì khởi động dự án mới. Hai tháng đầu năm, vốn đăng ký mới giảm, trong khi vốn thực hiện vẫn tăng, phản ánh xu hướng dịch chuyển từ kỳ vọng sang thực thi.

Thương mại được dự báo chững lại khi cầu thế giới suy yếu. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu trong giai đoạn đầu năm, kéo theo thâm hụt thương mại, trong khi rủi ro tỷ giá và gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu.

Áp lực lạm phát chưa lớn nhưng có xu hướng nhích lên, dự kiến khoảng 4% trong năm 2026, do tác động từ giá năng lượng, chính sách kích cầu và biến động tỷ giá. Dù vậy, xu hướng này có thể hạ nhiệt trong năm tiếp theo nếu giá hàng hóa toàn cầu ổn định.

Ở tầng sâu hơn, những điểm nghẽn tài chính vẫn là thách thức đáng kể. Áp lực thanh khoản, nợ xấu và giới hạn tăng trưởng tín dụng có thể kìm hãm dòng vốn vào nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp nổi lên như một mắt xích quan trọng nhưng chưa hoàn thiện.

Sau giai đoạn tăng trưởng nóng, thị trường này đang bộc lộ nhiều hạn chế: phụ thuộc lớn vào phát hành riêng lẻ, thiếu minh bạch thông tin, cơ cấu nhà đầu tư mất cân đối và hệ thống xếp hạng tín nhiệm còn sơ khai. Những cải cách siết chặt gần đây giúp nâng chuẩn thị trường, nhưng đồng thời cũng làm thu hẹp quy mô nếu không đi kèm mở rộng nhà đầu tư tổ chức.

Theo các chuyên gia, việc phát triển sâu thị trường trái phiếu doanh nghiệp là điều kiện then chốt để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tạo nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế. Minh bạch hóa thông tin, hoàn thiện khung xếp hạng tín nhiệm và mở rộng nền tảng nhà đầu tư sẽ quyết định khả năng thị trường này trở thành trụ cột tài chính trong tương lai.

Trong bối cảnh nhiều biến số, tăng trưởng năm 2026 không còn là câu chuyện về tốc độ, mà là bài toán về chất lượng và sức chống chịu—nơi đầu tư giữ vai trò dẫn dắt, còn cải cách thể chế quyết định độ bền của nền kinh tế.