Đặt cọc 50%: 'Vũ khí' đặc trị chống thổi giá đất đấu giá?

Bộ Tư pháp đề xuất nâng tiền đặt cọc đấu giá đất từ 20% lên 50% nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá và bỏ cọc tràn lan. Tuy biện pháp này có tác dụng răn đe, nhưng các chuyên gia nhấn mạnh chỉ khi kết hợp với định giá sát thị trường, minh bạch thông tin và giám sát chặt chẽ, thị trường đấu giá mới thực sự hiệu quả và công bằng.

Nhằm ngăn tình trạng đấu giá đất “nóng sốt” vượt giá trị thực, Bộ Tư pháp vừa kiến nghị tăng tiền đặt cọc tối đa từ 20% lên 50%, tạo rào cản mạnh mẽ cho những cơn thổi giá.

Đề xuất nâng tiền đặt cọc đấu giá đất từ mức tối đa 20% lên 50% ngay lập tức thu hút sự quan tâm, được kỳ vọng làm giảm các hành vi thổi giá, bỏ cọc tràn lan. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu đây có phải giải pháp triệt để hay chỉ là biện pháp tình thế.

Theo Cục Bổ trợ tư pháp, nguyên nhân chính dẫn tới bỏ cọc là giá khởi điểm nhiều lô đất thấp, đi kèm mức cọc chỉ 10–20%. Giới đầu cơ dễ dàng nộp hồ sơ ồ ạt, trả giá cao gấp nhiều lần, và nếu “trúng giá” không lợi, họ chọn bỏ cọc vì khoản tiền mất không đáng kể so với lợi nhuận tiềm năng. Hậu quả là nhiều phiên đấu giá trở thành trò may rủi, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng kế hoạch sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp, người dân và ngân sách nhà nước.

Để ứng phó, Bộ Tư pháp đề xuất tăng cọc tối đa 50%, tối thiểu 10%, kết hợp chế tài với người trúng đấu giá nhưng không thanh toán, bao gồm cấm tham gia 6 tháng–5 năm và bồi thường toàn bộ chi phí phát sinh. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú khẳng định mức cọc cao sẽ răn đe mạnh, buộc người tham gia cân nhắc kỹ trước khi bỏ cọc.

Trên thực địa, các chuyên gia và môi giới đồng tình nâng cọc sẽ hạn chế chiêu trò “thổi giá”. Ngay cả khi đầu cơ vẫn bỏ cọc, số tiền Nhà nước thu được cũng cao hơn, bù đắp thất thoát và phục vụ an sinh xã hội.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cảnh báo việc áp trần cứng cọc có thể khiến chỉ các doanh nghiệp lớn tham gia, làm mất tính cạnh tranh. Thứ trưởng Phan Chí Hiếu lưu ý nguyên nhân gốc của bỏ cọc vẫn là giá khởi điểm thấp so với thị trường. Khi định giá sát thực tế, cọc 20% cũng đủ sức răn đe.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nâng cọc chỉ là một mắt xích trong chuỗi giải pháp tổng thể: điều chỉnh giá khởi điểm sát thị trường, minh bạch thông tin quy hoạch, tăng nguồn cung đất, xử lý nghiêm vi phạm và giám sát chặt chẽ. Chỉ khi kết hợp đồng bộ, thị trường đấu giá đất mới thực sự trở thành công cụ phân bổ công bằng, hiệu quả, hạn chế chiêu trò “lướt sóng” và phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.