Đằng sau 17 triệu tỷ đồng tín dụng: Cú hích cho tăng trưởng hay mầm mống rủi ro?

Tính đến cuối tháng 6/2025, tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế Việt Nam đã vượt 17 triệu tỷ đồng, tăng gần 10% chỉ trong nửa đầu năm – một con số khiến nhiều người lạc quan về đà phục hồi và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng ấn tượng này là những rạn nứt âm thầm đang tích tụ.

1. Tín dụng bùng nổ – nhưng không đồng đều

Mặc dù dòng vốn tín dụng đang được “bơm” mạnh mẽ, rất nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) vẫn không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết để duy trì hoạt động sản xuất – kinh doanh. Lý do không chỉ nằm ở năng lực tài chính yếu, mà còn vì các ngân hàng thương mại đang siết chặt tiêu chí cho vay, đặc biệt với nhóm khách hàng không có tài sản đảm bảo tốt.

Trong khi đó, một phần lớn tín dụng lại đang chảy vào bất động sản, nơi giá trị tài sản được định giá cao và cho vay dễ bảo đảm lợi ích ngân hàng. Điều này dẫn đến sự lệch pha dòng vốn – ưu tiên tài sản thay vì sản xuất, đầu tư đổi mới hay tăng năng suất lao động.

2. Bong bóng tài sản: nguy cơ đang lớn dần?

Khi tín dụng dồn vào bất động sản, nhưng nhu cầu thực không tăng tương ứng, nguy cơ bong bóng tài sản ngày một rõ ràng hơn. Giá nhà, đất, căn hộ tại nhiều khu vực đã tăng gấp đôi, gấp ba chỉ trong vòng 2 năm, không phản ánh đúng giá trị thực hay sức mua của người dân.

Trong quá khứ, bong bóng tín dụng bất động sản từng là mồi lửa đốt cháy hệ thống ngân hàng. Nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ và định hướng tín dụng rõ ràng, kịch bản nợ xấu quay trở lại là điều không xa vời.

3. Áp lực vĩ mô: lạm phát, tỷ giá, và dòng vốn

Việc cung tiền tăng mạnh thông qua tín dụng cũng kéo theo rủi ro lạm phát, nhất là khi giá hàng hóa cơ bản trên thế giới đang có xu hướng nhích lên do biến động địa chính trị và chi phí logistics tăng. Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá sẽ gia tăng nếu dòng vốn FDI chững lại hoặc các ngân hàng trung ương lớn như Fed, ECB tiếp tục duy trì lãi suất cao, hút vốn về các thị trường phát triển.

Nếu VND bị mất giá nhanh, trong khi lãi suất trong nước vẫn duy trì ở mức thấp để hỗ trợ tín dụng, niềm tin vào đồng tiền và sự ổn định kinh tế vĩ mô sẽ bị thử thách.

4. Vòng xoáy tín dụng – tăng trưởng – rủi ro: Đâu là giới hạn?

Tăng trưởng tín dụng là động lực quan trọng giúp nền kinh tế hồi phục sau giai đoạn suy giảm. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát tốt chất lượng tín dụng và phân bổ nguồn vốn hợp lý, nền kinh tế có thể rơi vào một vòng xoáy nguy hiểm: bơm tín dụng → tăng trưởng tạm thời → bong bóng tài sản → đổ vỡ → khủng hoảng nợ xấu.

Câu hỏi đặt ra là: Liệu Việt Nam có đang bước vào giai đoạn “tăng trưởng nóng” với nguồn tín dụng mất kiểm soát? Và nếu có, liệu hệ thống ngân hàng – với tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và chất lượng tài sản hiện tại – có đủ sức chống chịu khi rủi ro dồn về?

Kết luận: Tín dụng nhiều chưa chắc tốt nếu không chảy đúng chỗ

17 triệu tỷ đồng tín dụng không phải là vấn đề – vấn đề nằm ở chỗ nó đang chảy đi đâu. Nếu nguồn vốn này không tạo ra giá trị thực, không thúc đẩy năng suất, không hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất phục hồi – thì đó không phải là tín dụng tốt, mà chỉ là liều thuốc giảm đau ngắn hạn với tác dụng phụ nguy hiểm.

Chúng ta không nên bị che mắt bởi các con số bề nổi, mà cần nhìn sâu vào chất lượng tăng trưởng và sự bền vững của nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng nên đi kèm với cải cách cấu trúc, nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và tăng cường giám sát tài chính – nếu không, chính “dòng tiền cứu rỗi” hôm nay sẽ trở thành mồi lửa cho khủng hoảng ngày mai.