Cuộc đua vũ trang của các "ông lớn" chứng khoán

Mở room ngoại 100% và cuộc chạy đua IPO của các đơn vị quy mô trung bình đang biến thị trường chứng khoán thành "thỏi nam châm" hút vốn mạnh mẽ nhất giai đoạn 2026-2030.

Ngành chứng khoán đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới khi hàng loạt yếu tố hỗ trợ cùng xuất hiện: kỳ vọng nâng hạng thị trường, môi trường lãi suất thuận lợi hơn, thanh khoản cải thiện và dòng vốn ngoại có dấu hiệu quay lại mạnh mẽ.

Theo đánh giá của S&I Ratings, năm 2026 có thể trở thành năm bản lề của ngành tài chính - chứng khoán khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, đồng thời thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng để kích hoạt đầu tư và tiêu dùng. Bối cảnh này được kỳ vọng sẽ kéo lợi nhuận doanh nghiệp tăng trở lại, hỗ trợ thị trường cổ phiếu và mở rộng dư địa tăng trưởng cho các công ty chứng khoán.

Thanh khoản thị trường cải thiện giúp doanh thu môi giới và cho vay ký quỹ tăng tốc. Trong khi đó, nhu cầu phát hành cổ phiếu, trái phiếu để huy động vốn của doanh nghiệp cũng mở ra nguồn thu mới cho các công ty chứng khoán.

Tuy nhiên, phía sau triển vọng tích cực là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Báo cáo cho rằng rủi ro lãi suất vẫn là biến số đáng theo dõi khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng mạnh, còn hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực thanh khoản.

Với đặc thù phụ thuộc lớn vào vốn vay và trái phiếu, các công ty chứng khoán sẽ đối mặt nguy cơ chi phí vốn tăng cao nếu lãi suất đảo chiều. Điều này có thể khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, đồng thời tạo áp lực lên danh mục đầu tư trái phiếu và cổ phiếu tự doanh.

Dù vậy, mặt bằng lãi suất ngắn hạn được đánh giá chưa chịu áp lực quá lớn khi chính sách điều hành hiện vẫn ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đây được xem là khoảng thời gian thuận lợi để các công ty chứng khoán mở rộng quy mô trước khi bước vào chu kỳ cạnh tranh mới.

Động lực lớn nhất của thị trường hiện nằm ở kỳ vọng nâng hạng. Theo dự báo, nếu Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi từ tháng 9/2026, dòng vốn ETF có thể đổ vào khoảng 1,44 tỷ USD, chưa kể lượng vốn chủ động từ các quỹ quốc tế.

Việc nâng hạng không chỉ giúp cải thiện thanh khoản mà còn thay đổi cấu trúc dòng tiền toàn thị trường. Những công ty chứng khoán có nền tảng vốn mạnh, hệ thống công nghệ tốt và khả năng phục vụ nhà đầu tư tổ chức sẽ hưởng lợi lớn nhất.

Ngược lại, các công ty quy mô nhỏ, đòn bẩy cao và phụ thuộc mạnh vào margin có thể chịu áp lực tái cấu trúc nếu không kịp mở rộng năng lực tài chính.

Thị trường cũng đang chứng kiến một làn sóng tăng vốn quy mô chưa từng có. S&I Ratings ước tính tổng giá trị tăng vốn toàn ngành năm 2026 có thể tiếp tục quanh mốc 100.000 tỷ đồng, tương đương năm trước.

Ba động lực chính thúc đẩy cuộc đua này gồm việc mở room ngoại lên 100% cho công ty chứng khoán, nhu cầu mở rộng hạn mức cho vay ký quỹ và yêu cầu tăng vốn khả dụng theo quy định mới.

Các doanh nghiệp dự kiến tiếp tục sử dụng nhiều phương án huy động như phát hành cho cổ đông hiện hữu, bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài và phát hành trái phiếu dài hạn.

Sau giai đoạn các công ty lớn hoàn tất niêm yết, nhiều doanh nghiệp quy mô trung bình như Kafi, HDBS hay OCBS cũng bắt đầu chuẩn bị IPO để gia nhập cuộc chơi vốn hóa lớn.

Song song với cuộc đua vốn là cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt. AI, giao dịch tự động, tài sản số và hệ sinh thái tài chính tích hợp đang trở thành mặt trận mới của ngành chứng khoán.

Nhiều công ty đặt kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận rất cao trong năm nay. HCM dự kiến tăng 56%, VPX tăng 44%, VCI tăng 41%, MBS tăng 31%... cho thấy kỳ vọng lớn vào một chu kỳ bùng nổ mới của thị trường vốn.

Dù vậy, giới phân tích cũng cảnh báo không phải công ty nào tăng vốn cũng sẽ thành công. Áp lực pha loãng cổ phiếu, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng kiểm soát rủi ro sẽ quyết định doanh nghiệp nào đủ sức tồn tại sau làn sóng mở rộng quy mô.

Trong một thị trường đang chuẩn bị bước vào giai đoạn tái định giá lớn, khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại có thể sẽ bị kéo giãn nhanh hơn bao giờ hết.