Cuộc đổ bộ của những "đứa con tỷ USD"

Xu hướng các tập đoàn lớn dồn dập đưa công ty con lên sàn chứng khoán thông qua các thương vụ IPO nghìn tỷ đang trở thành tâm điểm vĩ mô, trực tiếp làm thay đổi cấu trúc sở hữu và mở khóa những giá trị định giá bị ẩn giấu.

Không dừng lại ở mục tiêu huy động vốn thuần túy, làn sóng tách rời hệ sinh thái này vừa là cú hích giải cơn khát "hàng hóa chất lượng" cho dòng tiền ngoại, vừa đặt ban điều hành vào một áp lực tăng trưởng khốc liệt.

Thị trường chứng khoán đang chứng kiến làn sóng mới khi nhiều doanh nghiệp niêm yết đẩy mạnh kế hoạch đưa công ty con lên sàn thông qua IPO hoặc chuyển niêm yết. Xu hướng này tăng tốc trong hai năm gần đây và được dự báo sẽ tiếp tục sôi động trong giai đoạn 2026-2028.

Một trong những cái tên thu hút sự chú ý là Dầu Tường An. Sau khi cổ phiếu TAC rời sàn nhiều năm, doanh nghiệp này đang được tái cấu trúc để trở thành đầu mối chủ lực ngành dầu ăn trong hệ sinh thái KIDO. Theo kế hoạch, Tường An sẽ trực tiếp sở hữu Vocarimex và gián tiếp nắm giữ KIDO Nhà Bè. Đồng thời, vốn điều lệ dự kiến tăng hơn 8 lần lên 3.188 tỷ đồng.

Lãnh đạo KIDO cho biết quá trình tái cấu trúc không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành mà còn chuẩn bị nền tảng cho kế hoạch IPO và niêm yết cổ phiếu Tường An trên HOSE trong tương lai.

Không chỉ KIDO, ngày càng nhiều tập đoàn lựa chọn đưa công ty thành viên trở thành doanh nghiệp đại chúng. Thị trường hiện đã xuất hiện nhiều hệ sinh thái có cả công ty mẹ lẫn công ty con cùng niêm yết như Vinamilk - Mộc Châu Milk, Gelex - Gelex Electric hay Masan - Masan Consumer. Trước đó, sự xuất hiện của Vinpearl được xem là cú hích quan trọng giúp thị trường IPO hồi sinh sau nhiều năm trầm lắng.

Điểm nhấn đáng chú ý hiện nay là kế hoạch IPO Điện Máy Xanh. Doanh nghiệp dự kiến niêm yết trên HOSE vào đầu tháng 8/2026 với mức định giá khoảng 4 tỷ USD sau phát hành. Đợt chào bán tương đương khoảng 15% vốn điều lệ, dự kiến thu về hơn 14.000 tỷ đồng.

Theo ban lãnh đạo doanh nghiệp, IPO không đơn thuần là hoạt động gọi vốn. Việc niêm yết riêng giúp mảng bán lẻ điện máy được định giá rõ ràng hơn, vận hành độc lập hơn và tạo thêm áp lực tăng trưởng cho đội ngũ điều hành.

Trong lĩnh vực tài chính, Chứng khoán HD cũng đang đẩy nhanh lộ trình trở thành công ty đại chúng. Sau khi nâng vốn điều lệ lên gần 11.000 tỷ đồng, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục phát hành hơn 164 triệu cổ phiếu, tạo bước đệm cho kế hoạch niêm yết trong thời gian tới.

Dù mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp, làn sóng IPO cũng đặt ra bài toán cung - cầu đối với thị trường. Các thương vụ quy mô lớn thường kéo theo áp lực chốt lời sau niêm yết, đặc biệt trong bối cảnh định giá được đẩy lên cao.

Riêng Điện Máy Xanh, mức vốn hóa dự kiến hơn 100.000 tỷ đồng đã trở thành chủ đề được giới đầu tư quan tâm. Tuy nhiên, doanh nghiệp cho rằng định giá hiện tại vẫn hấp dẫn so với các nhà bán lẻ điện máy trong khu vực và có thể giải quyết nhu cầu đầu tư của khối ngoại khi cổ phiếu MWG đã kín room.

Theo nhiều chuyên gia, giai đoạn 2026-2028 có thể chứng kiến khoảng 50 tỷ USD giá trị IPO mới trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Cùng với triển vọng nâng hạng và sự gia tăng mạnh của nhà đầu tư cá nhân, làn sóng doanh nghiệp lên sàn được kỳ vọng sẽ mở rộng quy mô vốn hóa, cải thiện chất lượng hàng hóa và nâng sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn quốc tế.

Những thương vụ IPO sắp tới vì thế không chỉ là câu chuyện huy động vốn của từng doanh nghiệp, mà còn là phép thử cho sức hấp thụ dòng tiền và mức độ trưởng thành của thị trường chứng khoán Việt Nam.