Cuộc chơi hàng không đổi vai: Khi các ông lớn đối đầu thế lực mới nổi

Sự xuất hiện của các hãng hàng không thuộc hệ sinh thái du lịch – nghỉ dưỡng như Vietravel Airlines hay Sun PhuQuoc Airways đánh dấu một làn gió mới cho thị trường, nhưng trong cuộc chơi khốc liệt với Vietjet và Vietnam Airlines, họ vẫn chỉ là “kẻ thách thức non trẻ” giữa những ông lớn đã định hình thế trận.

Sự gia nhập của T&T tại Vietravel Airlines và Sun Group với PhuQuoc Airways hứa hẹn mang đến thêm lựa chọn bay cho du khách nội địa tới các điểm nóng như Phú Quốc, Nha Trang hay Hạ Long. Tuy nhiên, trong cuộc chơi khốc liệt và tốn kém của ngành hàng không, khả năng những “tân binh nhà giàu” này trở thành đối trọng thực sự với Vietnam Airlines hay Vietjet vẫn là một dấu hỏi lớn.

Khi Sun Group chính thức ra mắt Sun PhuQuoc Airways, thị trường hàng không Việt Nam chứng kiến thêm một tân binh bước vào sân chơi vốn đã chật chội. Trước đó, Tập đoàn T&T đã nắm quyền chi phối Vietravel Airlines – một thương hiệu non trẻ do chính Vietravel sáng lập. Cả hai đều mang đặc điểm chung: không đơn thuần là hãng hàng không, mà là mắt xích trong chuỗi hệ sinh thái du lịch – nghỉ dưỡng.

Mô hình này tạo nên một thế đối lập hoàn toàn với Vietnam Airlines hay Vietjet – hai "ông lớn" hàng không truyền thống với triết lý vận hành lấy hàng không làm trung tâm. Ở hướng ngược lại, các tân binh như Bamboo Airways, Vietravel Airlines hay Sun PhuQuoc Airways lấy ngành hàng không làm công cụ hỗ trợ chuỗi giá trị du lịch – bất động sản, và điều đó đồng nghĩa: mục tiêu lợi nhuận không phải là đích đến duy nhất.

Lịch sử từng chứng minh: Không phải ai cất cánh cũng có thể bay xa

Nhìn lại lịch sử ngành hàng không Việt Nam, có không ít cái tên từng được kỳ vọng rồi nhanh chóng "hạ cánh vĩnh viễn": Air Mekong (BIM Group), Thiên Minh Airlines, Vinpearl Air... thậm chí có hãng còn chưa kịp cất cánh như Blue Sky Air.

Bamboo Airways từng có thời điểm sở hữu 30 tàu bay, tham vọng vươn ra quốc tế với hàng trăm đường bay. Nhưng sau cú sốc từ vụ bắt giữ Chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết, hãng phải thu hẹp quy mô, tái cấu trúc toàn diện và hiện tại đang gượng dậy từng bước.

Vietravel Airlines cũng không khá hơn là bao: ra đời giữa đại dịch, lỗ liên tiếp trong 3 năm đầu tiên, đến năm 2024 mới bắt đầu có lãi. Việc T&T tham gia là động thái cần thiết để tái cơ cấu tài chính, chuyển hướng chiến lược, và mở rộng mô hình từ chở khách sang logistics, dịch vụ mặt đất, kỹ thuật hàng không...

Đối đầu hai "người khổng lồ": Cuộc đua lực bất tòng tâm?

Dù sự xuất hiện của các hãng bay hệ sinh thái mang đến thêm lựa chọn cho người tiêu dùng, nhưng xét về năng lực cạnh tranh, khả năng để Sun PhuQuoc Airways hay Vietravel Airlines trở thành đối trọng thực sự của Vietnam Airlines hay Vietjet vẫn là một dấu hỏi lớn.

Theo báo cáo của B&Company (Nhật Bản), tính đến đầu 2025, Vietnam Airlines và Vietjet chiếm tổng cộng hơn 85% thị phần vận chuyển hành khách tại Việt Nam, trong đó Vietjet nhỉnh hơn một chút (42,8%).

Về đội bay, Vietjet đang vận hành hơn 115 tàu bay thế hệ mới và đã đặt hàng hơn 400 chiếc khác. Vietnam Airlines sở hữu 102 tàu bay, phủ sóng mạng lưới quốc tế đến 26 quốc gia. Trong khi đó, Bamboo hiện chỉ còn 7–8 tàu bay, Vietravel Airlines đang thuê 1 chiếc và mới mua được 1 chiếc đầu tiên vào tháng 6/2025.

Với quy mô đội bay hạn chế, tần suất thấp, hệ thống vận hành còn non, các hãng mới khó lòng chen chân vào những đường bay đông đúc, có tính cạnh tranh cao. Họ buộc phải chọn thị trường ngách – nơi có lượng khách ổn định, phục vụ đúng mục tiêu hệ sinh thái như đưa du khách đến Phú Quốc, Nha Trang, Đà Nẵng…

Bài toán sống còn: Không chỉ ở đường bay, mà nằm ở năng lực hệ thống

Ngành hàng không Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức cơ bản: hạ tầng quá tải (Tân Sơn Nhất, Nội Bài), thiếu nhân lực kỹ thuật và phi công, ngân sách đầu tư hạn chế. Ngay cả các hãng lớn cũng phải chật vật duy trì hiệu suất khai thác và chỉ số đúng giờ. Trong khi đó, các hãng non trẻ như Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways chưa đủ năng lực công nghệ, nhân sự và dòng tiền để phát triển độc lập và bền vững.

Tham chiếu quốc tế, mô hình hàng không trong hệ sinh thái du lịch không phải mới. TUI Group (Đức) là ví dụ điển hình với chuỗi khách sạn, đại lý, tàu biển và 5 hãng bay riêng, vận hành 130 tàu bay kết nối 180 điểm đến. Tuy nhiên, TUI đã tích lũy hơn 100 năm kinh nghiệm, với quy mô và năng lực vận hành hoàn toàn khác biệt.

Xa xỉ hoá hệ sinh thái: Cú lội ngược dòng khó đoán

Dù chưa thể cạnh tranh sòng phẳng với Vietjet hay Vietnam Airlines, nhưng các hãng bay thuộc hệ sinh thái như Vietravel Airlines hay Sun PhuQuoc Airways lại có lợi thế riêng: họ không chạy theo sản lượng, mà phục vụ chiến lược tổng thể của tập đoàn. Họ chấp nhận làm ngách, chọn giờ bay đẹp, đường bay lợi nhuận cao, phục vụ khách du lịch cao cấp.

Và nếu biết "lướt sóng", họ có thể tạo nên mô hình hàng không siêu phân khúc – nơi trải nghiệm và tiện ích trong chuỗi nghỉ dưỡng trở thành điểm cộng thay vì cạnh tranh giá vé.

Tạm kết: Trong cuộc đua chưa cân sức giữa các ông lớn hàng không truyền thống và các tân binh hệ sinh thái, thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự phân hoá rõ nét. Kẻ dẫn đầu thống lĩnh thị phần – người mới chơi theo chiến thuật chọn lọc. Nhưng để bay xa, các tân binh phải vượt qua thách thức không nằm ở bầu trời, mà ở mặt đất: hạ tầng, nhân lực, công nghệ và chiến lược bền vững.