"Cuộc chiến nghìn tỷ" sau quầy giao dịch

Sự phân hóa sâu sắc giữa quyền lực tuyệt đối của nhóm ngân hàng quốc doanh và chiến lược tăng tốc vũ bão bằng công nghệ của khối tư nhân đang đẩy chỉ tiêu tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trở thành "vũ khí sinh tồn" then chốt.

Bất chấp những biến động của thị trường tài chính, ngân hàng vẫn là điểm đến ưu tiên của dòng tiền. Dữ liệu từ 27 ngân hàng cho thấy tổng tiền gửi khách hàng đã tăng từ gần 9,9 triệu tỷ đồng quý I/2024 lên khoảng 12,9 triệu tỷ đồng vào quý I/2026, tương đương gần 3 triệu tỷ đồng vốn mới được bổ sung vào hệ thống chỉ sau hai năm.

Diễn biến này phản ánh niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với kênh gửi tiết kiệm trong bối cảnh bất động sản phục hồi chậm, chứng khoán biến động mạnh và hoạt động sản xuất kinh doanh chưa thực sự đồng đều.

Big 3 vẫn là những "thỏi nam châm" hút vốn

Xét về quy mô huy động, cục diện chưa có nhiều thay đổi. BIDV tiếp tục dẫn đầu với hơn 2,14 triệu tỷ đồng tiền gửi, theo sau là VietinBank với 1,82 triệu tỷ đồng và Vietcombank với hơn 1,68 triệu tỷ đồng.

Ba ngân hàng này hiện nắm gần 44% tổng lượng tiền gửi của nhóm khảo sát. Điều đó đồng nghĩa cứ 10 đồng gửi vào hệ thống thì hơn 4 đồng nằm tại các ngân hàng quốc doanh lớn nhất.

Lợi thế thương hiệu, mạng lưới phủ rộng và tập khách hàng doanh nghiệp lớn tiếp tục giúp nhóm Big 3 duy trì vị thế thống trị trong cuộc đua huy động vốn.

Khối tư nhân tăng tốc

Nếu xét về tốc độ tăng trưởng, bức tranh lại thuộc về các ngân hàng tư nhân.

ABBank ghi nhận mức tăng tiền gửi hơn 75% trong vòng hai năm. MBBank và HDBank cũng tăng trên 60%, thuộc nhóm dẫn đầu toàn ngành.

Động lực đến từ chiến lược mở rộng quy mô tín dụng, đầu tư mạnh vào ngân hàng số và hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng lãi suất, nhiều nhà băng đang thu hút khách hàng bằng trải nghiệm số, tiện ích thanh toán và khả năng giữ chân dòng tiền giao dịch.

Khoảng cách giữa khối quốc doanh và tư nhân vì thế đang dần được thu hẹp ở khía cạnh tăng trưởng nguồn vốn.

CASA trở thành chiến trường nóng nhất

Nếu tiền gửi phản ánh sức mạnh huy động thì CASA lại phản ánh chất lượng nguồn vốn.

Tiền gửi không kỳ hạn là nguồn vốn có chi phí thấp nhất đối với ngân hàng. CASA càng cao, biên lợi nhuận càng được cải thiện và khả năng cạnh tranh càng lớn.

Hiện MBBank dẫn đầu với tỷ lệ CASA khoảng 33%, bám sát phía sau là Vietcombank và Techcombank. Khoảng cách giữa các ngân hàng gần như không đáng kể, cho thấy cuộc cạnh tranh đang diễn ra quyết liệt.

Đáng chú ý, MSB nổi lên như một nhân tố mới khi vươn lên nhóm đầu nhờ chiến lược chuyển đổi số và thu hút dòng tiền thanh toán từ khách hàng cá nhân.

Cuộc đua không còn dừng ở tiền gửi

Một xu hướng nổi bật khác là các ngân hàng đang chủ động đa dạng hóa nguồn vốn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tiền gửi truyền thống.

Nhiều nhà băng đẩy mạnh phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và giấy tờ có giá nhằm kéo dài kỳ hạn vốn và giảm áp lực thanh khoản.

Techcombank là một trong những trường hợp tiêu biểu khi quy mô giấy tờ có giá phát hành lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. ACB, OCB và một số ngân hàng khác cũng đang gia tăng tỷ trọng nguồn vốn này.

Sự dịch chuyển cho thấy ngành ngân hàng đang bước sang giai đoạn mới, nơi lợi thế không còn nằm ở việc huy động được nhiều tiền nhất mà ở khả năng sở hữu nguồn vốn ổn định, chi phí thấp và cơ cấu hợp lý.

Cuộc chơi đã đổi luật

Thanh khoản hệ thống vẫn duy trì dồi dào, nhưng cuộc cạnh tranh đang ngày càng khốc liệt hơn. Nhóm quốc doanh giữ lợi thế quy mô, trong khi khối tư nhân bứt phá bằng công nghệ, tốc độ tăng trưởng và khả năng tối ưu vốn giá rẻ.

Trong bối cảnh tín dụng tiếp tục mở rộng và nhu cầu vốn của nền kinh tế gia tăng, ngân hàng nào kiểm soát tốt chi phí vốn, nâng cao CASA và đa dạng hóa nguồn huy động sẽ là bên chiếm ưu thế trong chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.