Cuộc cải cách địa ốc: Thị trường sắp được “lật trang”

Bộ Xây dựng đang xúc tiến đề án thành lập Trung tâm Giao dịch Bất động sản do Nhà nước quản lý, nhằm minh bạch hóa thị trường, siết hoạt động đầu cơ, số hóa dữ liệu và cắt giảm thủ tục hành chính. Doanh nghiệp và chuyên gia kỳ vọng mô hình này sẽ tạo nên bước ngoặt lớn trong quản lý, giao dịch và kiểm soát thuế trong lĩnh vực địa ốc.

Bộ Xây dựng đang tăng tốc hoàn thiện đề án thành lập hệ thống trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý – một bước đi được kỳ vọng sẽ tái thiết lại trật tự thị trường, xóa bỏ tình trạng thao túng giá, minh bạch hóa giao dịch và đặt quyền lợi của người dân vào trung tâm.

Kỳ vọng định hình lại thị trường

“Việc thành lập trung tâm giao dịch bất động sản là điều tất yếu và rất đáng hoan nghênh”, ông Trần Trọng Vũ – Giám đốc kinh doanh Công ty CP Xây dựng DHCONS khẳng định. Theo ông, mô hình này sẽ siết chặt hoạt động đầu cơ, đặc biệt với những trường hợp lách luật thông qua ký gửi tại phòng công chứng. Đồng thời, buộc chủ đầu tư phải chứng minh rõ tính pháp lý của dự án trước khi được phép đưa vào giao dịch.

Không chỉ giúp kiểm soát thị trường, trung tâm giao dịch do Nhà nước vận hành còn được kỳ vọng sẽ đơn giản hóa quy trình hành chính – vốn hiện đang khiến người dân phải đi qua nhiều cơ quan như công chứng, đăng ký đất đai, thuế vụ… Một cơ chế “một cửa” sẽ đồng thời ngăn thất thu ngân sách và là bước tiến quan trọng hướng tới chuyên nghiệp hóa thị trường địa ốc.

Ở góc độ khác, ông Vũ Cương Quyết – Tổng giám đốc Đất Xanh Miền Bắc – bày tỏ sự đồng tình nhưng cũng đưa ra những băn khoăn. Theo ông, với hàng trăm nghìn giao dịch mỗi năm, việc bảo đảm hạ tầng, công nghệ và nhân lực cho hệ thống trung tâm sẽ là bài toán lớn. “Nếu bắt buộc mọi giao dịch phải qua trung tâm, mạng lưới chi nhánh cần được phủ rộng trên toàn quốc, tránh tình trạng người dân ở ngoại thành phải lên tận Sở Xây dựng để thực hiện thủ tục”, ông nói.

Ông Quyết cũng chỉ ra thách thức trong kiểm soát tình trạng khai "hai giá", khi người mua và bán cố tình bắt tay nhau. Theo ông, trừ khi có chế tài mạnh từ phía pháp luật, các trung tâm giao dịch cũng khó ngăn chặn triệt để hành vi này.

Thiết lập mô hình ba trụ cột: An toàn – Hiệu quả – Số hóa

Theo bà Phạm Thị Miền – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường bất động sản Việt Nam, đề án thành lập trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý là một bước đi cấp bách nhưng mang tính cách mạng. Bà cho biết, mô hình được xây dựng dựa trên ba trụ cột: đảm bảo an toàn pháp lý, nâng cao hiệu quả vận hành và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.

Về mặt an toàn, tất cả bất động sản muốn xuất hiện trên hệ thống đều phải có pháp lý rõ ràng, đầy đủ thông tin như vị trí, quy hoạch, diện tích, loại hình... Đây là “bộ lọc đầu tiên” nhằm loại bỏ các dự án ma, thiếu pháp lý, qua đó bảo vệ người mua và tăng tính minh bạch cho toàn thị trường.

Ở góc độ hiệu quả, trung tâm cần được tổ chức bài bản để đảm bảo quy trình nhanh chóng, thuận tiện, gắn với nhu cầu và quy mô giao dịch thực tế tại từng địa phương. Việc bố trí thêm đại diện ngân hàng, văn phòng luật sư ngay tại trung tâm – như mô hình ở Sơn Đông (Trung Quốc) – sẽ giúp người dân được tư vấn toàn diện trong một điểm đến duy nhất.

Cuối cùng, mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ sinh thái giao dịch bất động sản trực tuyến, nơi toàn bộ thông tin, lịch sử giao dịch, bên mua – bên bán và giá trị giao dịch đều được số hóa. Từ đó, cơ quan quản lý có thể giám sát tự động, phát hiện dấu hiệu gian lận thuế hoặc khai giá thấp thông qua đối chiếu với dữ liệu thị trường.

Bà Miền cũng nhấn mạnh, cùng với việc số hóa, khung pháp lý cần được điều chỉnh để có chế tài mạnh tay hơn với các hành vi trốn thuế, kê khai sai giá. Hiện Bộ Xây dựng đang tiến hành rà soát toàn bộ các quy định liên quan để đề xuất sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật một cách đồng bộ, nhất quán với định hướng minh bạch hóa thị trường.