Cuba vào "tầm ngắm" an ninh Mỹ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, đe dọa trừng phạt thuế quan đối với mọi quốc gia cung cấp dầu cho Cuba, qua đó chính thức hóa một cuộc phong tỏa năng lượng nhằm gia tăng sức ép lên Havana. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Cuba đang cạn kiệt nguồn dự trữ nhiên liệu, đối mặt nguy cơ suy sụp kinh tế và khủng hoảng nhân đạo, làm dấy lên lo ngại về một bước leo thang căng thẳng nghiêm trọng trong quan hệ Mỹ – Cuba.

Một động thái cứng rắn từ Nhà Trắng đã khiến quan hệ Mỹ – Cuba nóng trở lại, khi Tổng thống Donald Trump đồng loạt siết áp lực lên chính quyền Havana và các đối tác kinh tế của nước này.

Tàu chở dầu và hóa chất Ocean Mariner mang cờ Liberia đi qua vịnh Havana ngày 11/1, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Cuba leo thang.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, đồng thời đe dọa áp mức thuế trừng phạt rất cao đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp dầu cho Cuba. Động thái này được xem là bước leo thang nghiêm trọng nhằm siết chặt sức ép lên Havana, trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela trước đó đã cắt đứt nguồn năng lượng sống còn của đảo quốc này.

Sau khi bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu tháng, Washington nhanh chóng chuyển trọng tâm sang Cuba – quốc gia mà ông Trump tuyên bố là “đã sẵn sàng trở thành mục tiêu sụp đổ tiếp theo”. Trong sắc lệnh hành pháp ký ngày 29/1, ông Trump gọi Cuba là “mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng” đối với an ninh quốc gia Mỹ.

“Sẽ không có bất kỳ sự khoan nhượng nào từ phía Mỹ đối với các hành vi của Cuba”, sắc lệnh nhấn mạnh. Tổng thống Trump cho rằng các chính sách và hành động của chính quyền Havana đang trực tiếp đe dọa an toàn, an ninh quốc gia cũng như lợi ích đối ngoại của Mỹ.

Sắc lệnh này thiết lập cơ chế cho phép Washington áp đặt các mức thuế bổ sung nghiêm khắc đối với hàng hóa nhập khẩu từ bất kỳ quốc gia nào bị phát hiện trực tiếp hoặc gián tiếp bán, cung cấp dầu cho Cuba. Văn bản trao quyền rộng rãi cho Ngoại trưởng và Bộ trưởng Thương mại Mỹ trong việc xác định các bên vi phạm, đồng thời đề xuất mức thuế cụ thể để Tổng thống phê chuẩn.

Động thái trên về thực chất đã chính thức hóa và tăng cường một cuộc phong tỏa năng lượng vốn đã được siết chặt trong nhiều tuần. Chiến dịch quân sự dẫn tới việc bắt giữ ông Nicolas Maduro khiến Cuba bị cắt khỏi nguồn cung dầu thô chủ chốt, trong khi sức ép tiếp theo nhằm vào Mexico – nhà cung cấp cuối cùng còn lại – đã đẩy đảo quốc này vào tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng.

Theo công ty dữ liệu Kpler, lượng dầu dự trữ của Cuba hiện chỉ đủ duy trì trong khoảng 15–20 ngày. Quốc gia này đang phải đối mặt với tình trạng mất điện hằng ngày, còn các nhà phân tích cảnh báo nguy cơ suy sụp kinh tế và khủng hoảng nhân đạo nếu nguồn tiếp tế không sớm được khôi phục.

Trong bản thông tin giải thích quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp, Nhà Trắng cho rằng đây là phản ứng cần thiết trước các “hoạt động ác ý”, đồng thời cáo buộc Cuba đang lưu trữ “cơ sở tình báo tín hiệu lớn nhất của Nga ở nước ngoài”.

Về phía Havana, Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel thể hiện lập trường cứng rắn, khẳng định “sự khắc nghiệt của thời điểm hiện tại và mức độ tàn bạo của các mối đe dọa nhằm vào Cuba sẽ không thể khiến chúng tôi chùn bước”.

Cuba đã chịu lệnh cấm vận thương mại của Mỹ từ những năm 1960, song chưa từng đứng trước nguy cơ bị phong tỏa hải quân kể từ năm 1962, khi Tổng thống John F. Kennedy áp đặt “vùng cách ly” kéo dài 13 ngày nhằm ngăn Liên Xô triển khai tên lửa trên đảo quốc này.