Cú sốc khiến thị trường hoảng loạn nhưng cơ hội lớn đang mở ra?

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một trong những phiên biến động mạnh nhất trong nhiều tháng khi VN-Index giảm hơn 115 điểm trong phiên 9/3, tạo cú sốc tâm lý lớn cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nhịp giảm sâu này chủ yếu phản ánh phản ứng ngắn hạn trước rủi ro địa chính trị và có thể mở ra cơ hội mới cho dòng tiền dài hạn.

Cú sốc tâm lý khiến thị trường lao dốc

Trong phiên giao dịch ngày 9/3, VN-Index gần như giảm kịch biên độ, rơi xuống vùng 1.650 điểm. Đáng chú ý, hơn 200 cổ phiếu đồng loạt giảm sàn, nhiều mã từ nhóm cơ bản tốt đến các cổ phiếu đầu cơ đều rơi vào tình trạng mất thanh khoản do áp lực bán giải chấp.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng thị trường Việt Nam từng trải qua nhiều cú sốc tương tự, chẳng hạn giai đoạn biến động mạnh khi đại dịch COVID-19 bùng phát năm 2020 hay cú sốc thuế quan toàn cầu năm 2025. Trong những trường hợp đó, thị trường thường hồi phục khi các yếu tố tiêu cực dần lắng xuống.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Phân tích ngành và cổ phiếu tại MB Securities, cho biết thị trường thường giảm mạnh khi xuất hiện thông tin bất lợi, nhưng cũng có xu hướng phục hồi khi tác động của thông tin đó suy yếu.

Theo ông, nguyên nhân chính của nhịp giảm lần này đến từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu tăng mạnh. Khi giá dầu hạ nhiệt từ vùng 120 USD/thùng về quanh 80 USD/thùng, thị trường đã bắt đầu ghi nhận sự hồi phục nhất định.

Dòng tiền mới bắt đầu quay lại

Điểm tích cực sau đợt điều chỉnh là nhiều cổ phiếu đã giảm về vùng định giá hấp dẫn, qua đó kích hoạt dòng tiền mới tham gia thị trường.

Một loạt doanh nghiệp ghi nhận động thái mua vào từ người nội bộ như MBB, HPG, MSN, VJC, NLG, PDR, HDG hay ANV. Đồng thời, số lượng tài khoản chứng khoán mở mới cũng tăng lên trong vài tuần gần đây, cho thấy nhà đầu tư cá nhân bắt đầu quay lại tìm kiếm cơ hội.

Ở chiều ngược lại, khối ngoại cũng có dấu hiệu quay trở lại khi mua ròng hơn 2.200 tỷ đồng trong hai phiên phục hồi ngày 10 và 11/3. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho triển vọng thị trường trong ngắn hạn.

Giá dầu tăng tạo sức ép vĩ mô

Theo ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư tại VNDIRECT Securities, căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy giá dầu thế giới có thời điểm lên vùng 110–120 USD/thùng, tạo ra nhiều sức ép đối với kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam.

Rủi ro dễ thấy nhất là áp lực lạm phát. Nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài, chỉ số CPI của Việt Nam có thể tiến sát mục tiêu điều hành khoảng 4,5% ngay trong quý II/2026.

Ngoài ra, chi phí năng lượng tăng cũng có thể gây áp lực lên tỷ giá khi chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăng, đặc biệt trong bối cảnh đồng USD đang mạnh lên trên thị trường quốc tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, giá dầu cao kéo dài sẽ khiến chi phí sản xuất, vận tải và logistics gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhiều ngành và làm suy yếu sức cầu tiêu dùng.

Cơ hội sau nhịp điều chỉnh

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng sau nhịp giảm sâu, định giá thị trường đang trở nên hấp dẫn hơn. P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index đã giảm xuống dưới mức trung bình 5 năm, trong khi P/B tiến gần vùng định giá từng thu hút dòng tiền trong các chu kỳ điều chỉnh trước đây.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có thể cân nhắc một số nhóm ngành có triển vọng tích cực.

Nhóm dầu khí được đánh giá hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng tăng của giá năng lượng toàn cầu. Đồng thời, các dự án lớn trong chuỗi giá trị dầu khí tại Việt Nam cũng có thể tạo động lực tăng trưởng cho nhiều doanh nghiệp trong ngành.

Ngành ngân hàng vẫn được xem là trụ cột của thị trường khi tăng trưởng tín dụng dự kiến cải thiện cùng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp hưởng lợi từ đầu tư công như xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng hay bất động sản khu công nghiệp cũng được đánh giá có triển vọng tích cực khi các dự án hạ tầng trọng điểm được đẩy mạnh giải ngân.

Ngoài ra, nhóm công ty chứng khoán cũng có thể hưởng lợi nếu thanh khoản thị trường cải thiện cùng kỳ vọng về chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn.

Nhà đầu tư cần thận trọng với đòn bẩy

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý bối cảnh hiện nay khác so với năm trước. Khi đó, thị trường đang ở vùng giá thấp hơn, trong khi hiện tại chỉ số đã tăng mạnh trong thời gian dài trước khi điều chỉnh.

Thanh khoản hệ thống hiện vẫn tương đối căng, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn dồi dào như trước và mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao.

Vì vậy, nhà đầu tư được khuyến nghị lựa chọn cổ phiếu một cách kỹ lưỡng, đồng thời hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính và tăng cường quản trị rủi ro để tránh những thiệt hại lớn khi thị trường biến động mạnh.