Cú "rượt đuổi" nghìn tỷ từ những tân binh khối tư doanh

Dù mở ra tập tài sản đa dạng cho nhà đầu tư, cơn lốc hàng chục tỷ cổ phiếu chực chờ đổ bộ trong nửa cuối năm 2026 đang đặt hệ thống vào trạng thái cảnh giác cao độ trước rủi ro pha loãng.

Sau thời gian dài thiếu vắng những thương vụ quy mô đáng chú ý, thị trường chứng khoán đang bước vào chu kỳ IPO mới.

Từ nửa cuối năm 2025 đến nay, hàng loạt doanh nghiệp đã khởi động kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng như TCBS, VPBankS, VPS, Nông nghiệp Hòa Phát hay Hạ tầng Gelex.

Năm 2026, Điện Máy Xanh trở thành cái tên mở màn khi chào bán hơn 179,5 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động hơn 14.360 tỷ đồng.

Theo SSI, tổng quy mô IPO năm nay có thể đạt 35.000-40.000 tỷ đồng. Bên cạnh Điện Máy Xanh, thị trường còn chờ đợi các kế hoạch từ Highlands Coffee, CP Vietnam, HDBS, LPBS hay Kafi.

Điểm đáng chú ý là danh mục IPO mới trải rộng trên nhiều lĩnh vực, góp phần đa dạng hóa hàng hóa đầu tư và cải thiện chiều sâu cho thị trường chứng khoán.

Không còn là sân chơi của doanh nghiệp Nhà nước

Theo đánh giá của FiinGroup, sự khác biệt lớn nhất của chu kỳ IPO hiện nay nằm ở nguồn động lực tăng trưởng.

Nếu các giai đoạn trước được thúc đẩy bởi cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước, thì làn sóng hiện tại chủ yếu đến từ khu vực tư nhân, đặc biệt là các thương vụ tách bạch hoạt động, tái cấu trúc và mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp.

Các kế hoạch IPO gần đây tập trung mạnh ở nhóm công ty chứng khoán. Trong khi đó, những cái tên từng được kỳ vọng như Golden Gate, Highlands Coffee, The CrownX hay Long Châu vẫn chưa chính thức xuất hiện trên thị trường.

Điều này cho thấy hoạt động IPO đang khởi sắc nhưng vẫn mang tính chọn lọc cao, chưa tạo được sức bật mạnh như giai đoạn 2017-2018 - thời kỳ chứng kiến hàng loạt thương vụ tỷ USD lên sàn.

Áp lực mới phía sau làn sóng IPO

Dù tín hiệu huy động vốn đang tích cực, thị trường vẫn đối mặt không ít thách thức.

FiinGroup ước tính tổng giá trị huy động qua phát hành cổ phần và IPO năm 2026 có thể đạt gần 290.000 tỷ đồng, tăng hơn 86% so với thực tế năm trước. Tuy nhiên, khoảng 70% kế hoạch phát hành hiện vẫn chưa được triển khai.

Điều này đồng nghĩa lượng cổ phiếu mới có thể dồn mạnh vào nửa cuối năm, tạo áp lực đáng kể lên khả năng hấp thụ vốn của thị trường.

Một rủi ro khác là pha loãng cổ phiếu. Khối lượng cổ phiếu phát hành mới trong năm nay dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ đơn vị, tăng 26% so với năm trước và tương đương hơn 17% lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường.

Trong đó, cổ phiếu thưởng, chia tách và trả cổ tức bằng cổ phiếu tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Riêng lượng cổ phiếu phát hành để tăng vốn được dự báo tăng gần gấp đôi so với năm 2025.

Giới phân tích nhận định làn sóng IPO mới vẫn là tín hiệu tích cực cho triển vọng trung và dài hạn của thị trường. Tuy nhiên, khả năng hấp thụ nguồn cung sẽ thận trọng hơn trong bối cảnh lãi suất chưa thực sự thuận lợi và dòng tiền ngày càng chọn lọc.