Cơn lốc giá vật liệu xây dựng siết chặt biên lợi nhuận

Nhựa đường tăng sốc 32%, cát đá biến động mạnh do siết chặt khai thác và bất ổn địa chính trị Trung Đông đang buộc các nhà sản xuất phải lựa chọn: Hoặc đổi mới công nghệ xanh, hoặc bị đào thải khỏi cuộc chơi toàn cầu.

Áp lực giá nguyên liệu đang phủ bóng toàn ngành vật liệu xây dựng ngay từ đầu năm. Dữ liệu cho thấy, nhiều mặt hàng đồng loạt tăng mạnh: xi măng tăng hơn 7%, thép xây dựng nhích trên 2%, gạch lát gần 5%, trong khi cát, đá và gạch xây vọt lên 13–23%. Đáng chú ý, nhựa đường tăng gần 32% – mức tăng mạnh nhất, phản ánh rõ cú sốc chi phí đầu vào.

Dù sản lượng năm 2025 ghi nhận tăng trưởng (xi măng 3–4%, thép 6–7%), công suất toàn ngành vẫn chưa được khai thác hết. Bước sang 2026, bài toán không còn là cầu yếu mà là chi phí quá cao, khiến biên lợi nhuận bị bào mòn.

Nguồn cung cát xây dựng bị siết chặt do kiểm soát khai thác, cộng thêm chi phí vận chuyển tăng, tiếp tục đẩy giá lên. Trong khi đó, biến động năng lượng toàn cầu – đặc biệt từ các điểm nóng địa chính trị – đang lan trực tiếp vào giá vật liệu.

Doanh nghiệp xoay trục để sống sót

Trong thế bị động về chi phí, doanh nghiệp buộc phải chủ động tái cấu trúc. Tối ưu chuỗi cung ứng, tiết kiệm năng lượng và cải tiến sản phẩm trở thành lựa chọn bắt buộc thay vì chiến lược dài hạn.

Một số doanh nghiệp đã chuyển sang mô hình sản xuất tiết kiệm năng lượng như tái sử dụng khí nóng lò nung, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng phụ phẩm nông – lâm nghiệp. Song song, xu hướng sản xuất vật liệu “nhẹ hơn, mỏng hơn nhưng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn” đang được đẩy mạnh nhằm giảm tiêu hao nguyên liệu.

Đây không chỉ là giải pháp ứng phó, mà đang dần trở thành tiêu chuẩn mới nếu doanh nghiệp muốn trụ lại trong cuộc chơi chi phí cao.

Cửa sáng từ thị trường xuất khẩu

Giữa áp lực nội địa, thị trường quốc tế lại mở ra một lối thoát đáng kể. Việt Nam hiện nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về sản xuất gạch ốp lát và giữ vị trí số một tại ASEAN.

Đặc biệt, phân khúc sàn nhựa vinyl đang nổi lên như điểm sáng. Khi nguồn cung từ Trung Quốc chững lại tại thị trường Mỹ, khoảng trống được mở ra cho doanh nghiệp Việt. Lợi thế chi phí thấp và năng lực sản xuất đang giúp Việt Nam từng bước chiếm lĩnh thị phần.

Xu hướng này cho thấy, áp lực chi phí không hoàn toàn là rào cản, nếu doanh nghiệp đủ nhanh để chuyển hướng và tận dụng cơ hội từ dịch chuyển thương mại toàn cầu.

Hai áp lực, một bài toán sống còn

Ngành vật liệu xây dựng đang đứng giữa hai làn sóng: chi phí đầu vào leo thang và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu.

Bài toán không còn là tăng trưởng đơn thuần, mà là cân bằng giữa kiểm soát chi phí và nâng cấp chất lượng. Trong bối cảnh thị trường bất động sản có dấu hiệu hồi phục, nhu cầu vật liệu có thể tăng trở lại, kéo theo xu hướng giá duy trì ở mức cao.

Điều đó đồng nghĩa, cuộc sàng lọc trong ngành sẽ diễn ra mạnh hơn: doanh nghiệp nào thích ứng nhanh sẽ giữ được vị thế, phần còn lại dễ bị đào thải.