Cơn ảo giác mang tên VN-Index và sự thật sau lớp vỏ xanh

Thị trường vừa trải qua một tuần giao dịch đầy mâu thuẫn: Chỉ số tăng nhưng tài khoản nhà đầu tư vẫn "bốc hơi". Trong khi hiệu ứng "Sell in May" đang cận kề, giới chuyên gia cảnh báo rủi ro thực sự không nằm ở quy luật mùa vụ, mà đến từ sự phụ thuộc quá lớn vào một nhóm cổ phiếu đơn lẻ và áp lực margin đang căng như dây đàn.

Chúng ta không thể kỳ vọng mãi vào việc một nhóm cổ phiếu kéo cả chỉ số. Khi sự lan tỏa biến mất, đó là lúc rủi ro hiện hữu rõ ràng nhất.

Cơn ảo giác mang tên VN-Index và sự thật sau lớp vỏ xanh

Tuần qua, VN-Index tăng gần 2%, chủ yếu nhờ lực kéo từ nhóm vốn hóa lớn. Tuy nhiên, bức tranh phía sau lại kém tích cực khi thanh khoản suy giảm, độ rộng thị trường nghiêng về phía giảm. Trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng” tiếp tục chi phối, phản ánh sự thận trọng của dòng tiền.

Bước sang tháng 5, các chuyên gia cho rằng hiệu ứng “Sell in May” không phải rủi ro cốt lõi. Điều đáng lo hơn là sự phụ thuộc ngày càng lớn của thị trường vào một nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Theo ông Lương Duy Phước, rủi ro điều chỉnh sâu hiện chưa lớn, nhưng rung lắc ngắn hạn là khó tránh. Đà tăng của chỉ số chưa lan tỏa, chủ yếu tập trung vào nhóm cổ phiếu họ Vingroup, trong khi phần lớn thị trường vẫn đi ngang hoặc tích lũy. Điều này khiến chỉ số có thể biến động mạnh nếu nhóm trụ suy yếu, dù nhiều cổ phiếu riêng lẻ không tăng nóng.

Thị trường đang trong giai đoạn “tiêu hóa” thông tin từ kết quả kinh doanh quý I và mùa đại hội cổ đông. Khi thông tin hỗ trợ dần mỏng đi, áp lực chốt lời là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, bản chất thị trường hiện là phân hóa, không phải một nhịp giảm đồng loạt.

Rủi ro lớn nhất nằm ở dòng tiền. Khi tiền tập trung quá mức vào một nhóm cổ phiếu mà chưa lan sang các ngành khác như ngân hàng, chứng khoán hay bất động sản, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với biến động của nhóm trụ. Nếu nhóm này chững lại, chỉ số có thể điều chỉnh nhanh dù phần còn lại không quá tiêu cực.

Ở góc độ vĩ mô, ông Bùi Văn Huy cho rằng căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại eo biển Hormuz, cùng với giá dầu neo cao đang tạo mặt bằng rủi ro mới. Dù xung đột có dấu hiệu hạ nhiệt, giá năng lượng vẫn duy trì ở mức cao, khiến áp lực lạm phát chưa thể sớm giảm.

Với kịch bản giá dầu quanh 100 USD/thùng, lạm phát năm 2026 có thể tiệm cận ngưỡng mục tiêu, đồng nghĩa dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp. Lãi suất vì thế khó giảm sâu, tạo áp lực không chỉ lên cổ phiếu mà còn lan sang trái phiếu và bất động sản.

Trong khi đó, các yếu tố hỗ trợ thị trường như kỳ vọng hạ lãi suất, câu chuyện nâng hạng hay mùa kết quả kinh doanh đã phần nào phản ánh vào giá. Khối ngoại vẫn bán ròng, thanh khoản suy yếu, trong khi dư nợ margin ở mức cao kỷ lục – một tổ hợp rủi ro không thể xem nhẹ.

Đáng chú ý, khi một nhóm cổ phiếu chi phối chỉ số, VN-Index có thể không phản ánh đúng sức khỏe thị trường. Thực tế, nhiều phiên tăng điểm nhưng phần lớn cổ phiếu giảm giá. Sự lệch pha này khiến tâm lý nhà đầu tư dễ dao động: chỉ số đi lên nhưng tài khoản không tăng, thậm chí thua lỗ.

Thông điệp được nhấn mạnh: thị trường không thể dựa mãi vào một nhóm cổ phiếu. Khi dòng tiền không lan tỏa, bất kỳ nhịp chững lại nào của nhóm trụ cũng có thể kéo theo điều chỉnh nhanh của chỉ số.